Bạn có bao giờ chăm sóc da rất kỹ, ăn uống lành mạnh và ngủ đủ giấc, thế nhưng mụn vẫn xuất hiện đúng một vị trí quen thuộc ở cằm hoặc quai hàm. Cảm giác “đến hẹn lại lên” ấy khiến không ít người nghi ngờ rằng làn da của mình đang gặp vấn đề “ở sâu bên trong”. Thực tế, đây là dấu hiệu điển hình của mụn nội tiết, một dạng mụn liên quan trực tiếp đến sự dao động hormone trong cơ thể. Khác với mụn thông thường, mụn nội tiết không thể xử lý dứt điểm chỉ bằng việc đổi sữa rửa mặt hay thêm một sản phẩm đặc trị, mà cần cách tiếp cận toàn diện và đầu tư nhiều thời gian hơn.
Mụn nội tiết là gì?
Mụn nội tiết là tình trạng mụn viêm liên quan đến sự mất cân bằng hormone, đặc biệt là androgen. Hormone này kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn, từ đó làm tăng nguy cơ bít tắc lỗ chân lông và viêm nhiễm. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology cho thấy mụn nội tiết thường xuất hiện ở phụ nữ trưởng thành, kể cả những người trước đó không có tiền sử bị mụn nặng.
Mụn nội tiết có thể bùng phát ở nhiều giai đoạn khác nhau như trước kỳ kinh nguyệt, trong thai kỳ, khi căng thẳng kéo dài hoặc bước vào thời kỳ tiền mãn kinh. Chính vì vậy, việc điều trị thường đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên nhẫn.
BÀI LIÊN QUAN
Dấu hiệu nhận biết mụn nội tiết
Một trong những đặc điểm dễ nhận thấy nhất của mụn nội tiết là vị trí nổi mụn. Mụn thường tập trung ở phần dưới mặt như cằm, quai hàm và má. Ngoài ra, mụn có xu hướng là mụn viêm, mụn bọc hoặc mụn nang nằm sâu dưới da, gây đau nhức và lâu khỏi.
Theo bác sĩ Elyse M. Love, chuyên gia da liễu tại New York, mụn nội tiết thường trở nên nặng hơn trước kỳ kinh nguyệt do sự gia tăng testosterone tạm thời trong cơ thể. Điều này lý giải vì sao loại mụn này thường có chu kỳ quay trở lại và dễ tái phát.
BÀI LIÊN QUAN
Nguyên nhân khiến mụn nội tiết khó kiểm soát
Nguyên nhân cốt lõi của mụn nội tiết là sự dao động hormone, tuy nhiên stress và thói quen sống cũng góp phần không nhỏ khiến loại mụn này quay trở lại. Khi cơ thể chịu áp lực, căng thẳng kéo dài, hormone cortisol tăng cao. Điều này kích hoạt phản ứng viêm, từ đó làm mụn trở nên nghiêm trọng hơn. Bên cạnh đó, thói quen ăn nhiều đường tinh luyện và sữa đã được chứng minh có thể làm tăng insulin và androgen, khiến tình trạng mụn nội tiết nặng hơn. Ngoài ra, một số nghiên cứu trên British Journal of Dermatology cũng cho thấy mối liên hệ giữa hội chứng buồng trứng đa nang và tình trạng mụn nội tiết kéo dài ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Các bước kiểm soát mụn nội tiết hiệu quả và bền vững
Chăm sóc da đúng cách để giảm viêm và bít tắc lỗ chân lông
Dù mụn nội tiết bắt nguồn từ hormone bên trong cơ thể, việc chăm sóc da đúng cách vẫn là nền tảng quan trọng giúp bạn kiểm soát loại mụn này. Bạn nên sử dụng sản phẩm chứa benzoyl peroxide để tiêu diệt vi khuẩn gây mụn và giảm viêm. Theo nghiên cứu đăng trên American Journal of Clinical Dermatology, benzoyl peroxide mang lại hiệu quả lâu dài và không gây kháng thuốc như kháng sinh. Với người mới bắt đầu hoặc da nhạy cảm, bạn nên dùng benzoyl peroxide từ một đến hai lần mỗi tuần, sau đó tăng dần lên mỗi ngày nếu da thích nghi tốt.
Bên cạnh đó, salicylic acid với nồng độ tối đa 2 phần trăm giúp làm sạch lỗ chân lông và giảm tình trạng tắc nghẽn. Tuy nhiên, để hạn chế kích ứng, bạn chỉ nên sử dụng từ hai đến ba lần mỗi tuần, ưu tiên dùng vào buổi tối và tránh kết hợp cùng lúc với nhiều hoạt chất mạnh khác. Khi da đã ổn định, tần suất có thể điều chỉnh linh hoạt theo tình trạng mụn và độ nhạy cảm của da.
Tối giản chu trình dưỡng da
Khi bị mụn nội tiết, làn da dễ nhạy cảm và kích ứng, vì vậy việc tối giản chu trình dưỡng da là rất cần thiết. Bạn nên làm sạch da 1-2 lần mỗi ngày với sữa rửa mặt dịu nhẹ, có độ pH cân bằng, đủ để loại bỏ dầu thừa mà không làm tổn thương hàng rào bảo vệ da. Ngoài ra, làn da dầu mụn phù hợp với sữa rửa mặt dạng gel tạo bọt nhẹ. Trong khi đó, da khô hoặc nhạy cảm nên ưu tiên công thức ít bọt, không hương liệu.
Sau bước làm sạch, dưỡng ẩm đóng vai trò quan trọng giúp da cân bằng và phục hồi. Một loại kem dưỡng mỏng nhẹ, không gây bít tắc, chứa ceramide hoặc niacinamide nồng độ thấp sẽ phù hợp trong giai đoạn này.
Ban ngày, chống nắng là bước không thể bỏ qua vì tia UV có thể làm tình trạng viêm và thâm mụn kéo dài. Bạn nên chọn kem chống nắng phổ rộng, dễ thấm, ưu tiên dạng vật lý hoặc lai nếu da dễ kích ứng. Cuối cùng, hãy duy trì chu trình tối giản và ổn định trong ít nhất ba đến bốn tuần, đồng thời tránh thay đổi sản phẩm liên tục để da có thời gian thích nghi và hồi phục.
Điều chỉnh lối sống và chế độ ăn để cân bằng hormone
Bạn không thể điều trị mụn nội tiết hiệu quả nếu bỏ qua yếu tố lối sống và dinh dưỡng hằng ngày. Nhiều nghiên cứu cho thấy giấc ngủ đầy đủ giúp điều hòa hormone cortisol và insulin, từ đó hỗ trợ kiểm soát viêm và hạn chế mụn bùng phát. Bên cạnh đó, các hoạt động nhẹ nhàng như yoga, đi bộ hoặc thiền có thể giúp giảm căng thẳng và ổn định hormone theo cách tự nhiên.
Song song với sinh hoạt, chế độ ăn cũng đóng vai trò quan trọng. Theo nghiên cứu đăng trên Journal of the American Academy of Dermatology, sữa – đặc biệt là sữa tách béo, có thể kích thích các hormone liên quan đến mụn. Vì vậy, việc hạn chế sữa, đường tinh luyện và thực phẩm chế biến sẵn sẽ giúp giảm phản ứng viêm trong cơ thể. Thay vào đó, bạn nên ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, protein nạc và chất béo lành mạnh để hỗ trợ cân bằng nội tiết và cải thiện làn da từ bên trong.
BÀI LIÊN QUAN
Khi nào nên tìm đến bác sĩ da liễu?
Nếu mụn nội tiết kéo dài và không cải thiện, bạn nên tìm đến bác sĩ da liễu. Một số phương pháp điều trị bằng thuốc uống như thuốc tránh thai hoặc spironolactone đã được FDA công nhận có hiệu quả trong kiểm soát mụn nội tiết. Tuy nhiên, các phương pháp này cần được chỉ định và theo dõi chặt chẽ bởi chuyên gia y tế.
Kiểm soát mụn nội tiết là một hành trình dài
Mụn nội tiết không phải là vấn đề có thể giải quyết trong thời gian ngắn. Điều quan trọng là tìm hiểu đúng nguyên nhân gây mụn. Bên cạnh đó, bạn nên kiên nhẫn điều chỉnh thói quen sinh hoạt và quy trình chăm sóc da lâu dài, thay vì tìm kiếm giải pháp tức thời. Khi bạn lắng nghe cơ thể và chăm sóc da một cách khoa học, làn da sẽ dần ổn định và khỏe mạnh hơn theo thời gian.
Xem thêm:
Trị mụn hiệu quả hơn nếu bạn nắm rõ 10 nguyên tắc này
Nhóm thực hiện
Bài: Mai Linh
Ảnh: Tổng hợp
