Nám da là nỗi lo không của riêng ai, đặc biệt với phái đẹp muốn sở hữu làn da đều màu, rạng rỡ. Nhưng không phải tất cả các loại nám đều giống nhau và cách điều trị cũng cần được cá nhân hóa. Trong bài viết này, ELLE giúp bạn phân biệt các loại nám phổ biến nhất và gợi ý những phương pháp chăm sóc, điều trị phù hợp, từ các hoạt chất tại nhà đến liệu trình chuyên sâu tại phòng khám da liễu.
BÀI LIÊN QUAN
Xuất hiện những đốm nâu do ánh nắng
Nám do ánh nắng (Sun-Induced Melasma) là dạng nám xuất hiện khi làn da của bạn tiếp xúc với tia UVA và UVB trong thời gian dài, khiến melanin tăng sinh quá mức và hình thành những mảng nâu sẫm hoặc nâu xám, thường tập trung nhiều ở gò má và vùng trán – những nơi hứng nắng mạnh nhất. Đây là loại nám dễ gặp ở những người thường xuyên hoạt động ngoài trời, không dùng kem chống nắng đầy đủ hoặc có nền da dễ tăng sắc tố. Khi tia UV xuyên sâu vào da, chúng kích hoạt enzym tyrosinase và làm các tế bào melanocyte hoạt động quá mức, dẫn đến các đốm nâu ngày càng rõ rệt và có xu hướng đậm màu hơn theo thời gian, đặc biệt vào mùa nắng gắt.
Để điều trị nám do ánh nắng, bước đầu tiên và quan trọng nhất là chống nắng phổ rộng SPF 50+, PA++++ mỗi ngày, bất kể thời tiết. Tiến sĩ Michele Green, bác sĩ da liễu tại Upper East Side( New York) khuyên bạn nên kết hợp cả kem chống nắng hóa học và vật lý, đồng thời chọn sản phẩm có khả năng chặn ánh sáng nhìn thấy, giúp bảo vệ da toàn diện và giảm nguy cơ bùng phát nám. Bà cũng nhấn mạnh nên ưu tiên kem chống nắng dạng lotion hoặc cream thay vì xịt, vì dạng xịt thường tạo lớp phủ không đồng đều và mức độ bảo vệ kém hơn. Song song đó, bạn có thể kết hợp các hoạt chất làm sáng như vitamin C, niacinamide để làm mờ các mảng sắc tố trên bề mặt.
Nám thượng bì
Nám thượng bì (Epidermal Melasma) là dạng nám mà bạn có thể dễ dàng nhận ra qua những mảng nâu đậm, ranh giới rõ ràng nằm ngay trên bề mặt da. Vì nằm nông ở lớp biểu bì – nơi da liên tục tái tạo, tình trạng này thường đáp ứng khá tốt khi bạn điều trị đúng cách. Tình trạng này xuất hiện chủ yếu khi tế bào melanocyte của bạn sản sinh melanin quá mức do tác động của tia UVA/UVB, sự thay đổi nội tiết tố (như sau sinh hoặc dùng thuốc tránh thai), căng thẳng kéo dài hoặc thậm chí là do mỹ phẩm không phù hợp gây kích ứng. Nếu bạn thuộc nhóm da dễ tăng sắc tố hoặc có tông da trung bình đến tối, nguy cơ bị nám thượng bì cũng cao hơn.
Khi điều trị nám thượng bì, bạn có thể bắt đầu với các hoạt chất peel hóa học với AHA, BHA và bôi tại nhà như hydroquinone giúp ức chế enzym tyrosinase, hoặc retinoids hỗ trợ tái tạo da nhanh hơn. Theo nghiên cứu Lột da hóa học trong điều trị nám da: Đánh giá với khuyến nghị đồng thuận của Nhóm chuyên gia sắc tố Ấn Độ năm 2017 của Tạp chí da liễu Ấn Độ, retinoid có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với axit kojic, arbutin hoặc axit glycolic để tăng hiệu quả, trong đó tretinoin là retinoid phổ biến nhất cho mục đích này. Trong các liệu trình chuyên sâu, công nghệ laser có khả năng tác động chính xác vào các điểm sắc tố, mang lại hiệu quả rõ rệt trên nền da nám thượng bì.
Nám hạ bì
Nám hạ bì (Dermal Melasma) là dạng nám nằm sâu hơn trong cấu trúc da, với đặc trưng là những mảng màu nâu xám hoặc xám xanh khó nhận thấy ranh giới rõ rệt như nám thượng bì. Nám hạ bì thường xuất hiện khi da bạn chịu tác động của viêm da mãn tính, tổn thương do ánh nắng kéo dài, hoặc các can thiệp thẩm mỹ mạnh gây tăng sắc tố sau viêm (PIH). Một số trường hợp còn liên quan đến yếu tố nội tiết hoặc di truyền khiến melanin dễ rơi xuống lớp bì thay vì chỉ tích tụ ở bề mặt.
Để cải thiện nám hạ bì, bác sĩ thường đề nghị các phương pháp chuyên sâu như microneedling giúp tạo vi điểm kích thích da tự tái tạo và phân tán sắc tố, hoặc laser CO2 Fractional nhằm tác động trực tiếp vào lớp bì để phá vỡ các cụm melanin cứng đầu. Bên cạnh đó, bạn vẫn có thể sử dụng các hoạt chất hỗ trợ như retinoids, azelaic acid hay niacinamide, nhưng hiệu quả thường phát huy rõ rệt hơn khi được kết hợp cùng công nghệ xâm lấn có kiểm soát.
Nám hỗn hợp
Nám hỗn hợp (Mixed Melasma) xảy ra khi bạn đồng thời gặp cả hai dạng nám thượng bì và hạ bì, với các mảng sắc tố có màu từ nâu đậm đến nâu xám và phân bố không đồng đều. Đây là loại nám phổ biến nhất, đồng thời cũng đòi hỏi liệu trình điều trị bài bản và linh hoạt vì mỗi vùng da phản ứng khác nhau với cùng một phương pháp. Nguyên nhân của nám hỗn hợp thường xuất phát từ tác hại tích lũy của ánh nắng, cộng hưởng với yếu tố nội tiết, lão hóa da và thói quen chăm sóc da không ổn định.
Khi điều trị, bạn cần tư vấn với bác sĩ da liễu để xây dựng một chu trình điều trị cá nhân gồm các hoạt chất để xử lý sắc tố trên bề mặt, kết hợp với peel nông nhằm tăng tốc độ tái tạo da và các công nghệ laser tiên tiến giúp tác động đến các lớp sắc tố sâu hơn. Phương pháp kết hợp này giúp bạn cải thiện cả hai tầng sắc tố cùng lúc, từ đó làm đều màu da rõ rệt hơn.
Xem thêm:
Hiểu đúng về nám da để biết cách điều trị hiệu quả