Cẩm nang hạ sốt từ bác sĩ: Khi nào có thể tự xử lý, khi nào cần gặp bác sĩ?

Sốt là phản ứng tự nhiên để thực hiện chức năng miễn dịch của cơ thể. Với những cơn sốt nhẹ dưới 39 độ, các bác sĩ khuyên chúng ta chỉ cần thực hiện những biện pháp vật lý để hạ nhiệt. Khi thân nhiệt trên 39 độ hẳn dùng đến thuốc hạ sốt. Song, có những trường hợp phải đưa người sốt nhập viện nhanh chóng để được chẩn đoán, theo dõi và điều trị.

1. Cách hạ sốt bằng phương pháp vật lý khi thân nhiệt dưới 39 độ C

Nếu thân nhiệt không quá 39 độ, bạn có thể thực hiện những biện pháp vật lý để hạ nhiệt. Đầu tiên, hãy mặc trang phục thoáng mát. Để người bệnh nằm nghỉ ngơi ở nơi có không khí thoáng mát, nhưng tránh có gió lùa và hạn chế nhiều người vây quanh. Đừng để bệnh nhân đắp chăn và theo dõi thân nhiệt thường xuyên – khoảng 1-2 giờ đo một lần. Cách cặp nhiệt độ đúng là, đặt nhiệt kế ở dưới nách (với cánh tay được áp sát vào ngực) hoặc hậu môn và phải giữ ít nhất 3 phút.

“Hạ sốt vật lý là kết hợp truyền nhiệt từ nơi này đến nơi khác và bốc hơi (bay hơi nhiệt)” – TS. BS. Lê Minh Trác – Bệnh viện Phụ sản Trung ương chia sẻ.

Bạn có thể thực hiện phương pháp chườm mát để hạ cơn sốt. Bạn có thể dùng khăn bông mềm sạch nhúng vào nước ấm, vắt cho ráo nước và lau khắp người – đặc biệt nhưng vị trí như bẹn, nách. Đợi đến khi nước bốc hơi thì lau lại cho đến khi thân nhiệt hạ xuống dưới 38 độ, rồi mặc lại quần áo. Nếu thân nhiệt tăng lại sau khi chườm mát thì có thể lặp lại.

Ngoài ra, cách hạ sốt nhanh cho người lớn là tắm bằng nước ấm hoặc ngâm mình trong nước ấm (theo Thạc sĩ, Dược sĩ, Giảng viên Lê Thị Mai). Bởi lẽ nước ấm giúp cơ thể vận chuyển máu đến các cơ quan nội tạng và nhờ vậy chống lại được cảm lạnh, hạ thân nhiệt.

Khi bị sốt, cơ thể rất cần nước. Thế nên uống lượng nước vừa đủ – khoảng 8 đến 12 cốc nước mỗi ngày sẽ giúp làm mát cơ thể, nhờ vậy giảm được cơn sốt. Ngoài uống nước lọc, bạn có thể lựa chọn bổ sung nước biển khô hoặc nước điện giải để bổ sung thêm khoáng chất cho cơ thể.

2. Dùng thuốc không kê đơn khi thân nhiệt trên 39 độ C

Paracetamol là thành phần thường thấy trong các thuốc không kê đơn với công dụng chính là giảm đau và hạ sốt. Mặc dù Paracetamol ít tác dụng phụ, nhưng một số người vẫn có thể dị ứng với thành phần này. Tuy nhiên, theo Bác sĩ – Thạc sĩ Vũ Công Thắng (Chuyên ngành tai mũi họng từng công tác tại Bệnh viện Tai mũi họng Trung Ương) chia sẻ: Mỗi đợt dùng Paracetamol là 4 tiếng, bởi lẽ uống dồn dập lặp lại nhiều lần dưới 4 tiếng sẽ dễ gây suy gan, viêm gan.

Về liều dùng, Bác sĩ CKII Trần Thị Thanh Trúc cho rằng, người lớn từ 16 tuổi trở lên có thể dùng 1 đến 2 viên paracetamol 500mg cho mỗi lần sử dụng. Nếu dùng 1 viên, thì mỗi lần uống cách nhau từ 4-6 tiếng. Khi đó, dùng 2 viên paracetamol (500mg x2) cần phải đợi tối thiểu 6 tiếng trước khi tiếp tục dùng thuốc. Bạn cần lưu ý rằng, người lớn chỉ được uống tối đa 1g (1.000mg) paracetamol mỗi liều (tương đương với 2 liều paracetamol 500mg/lần uống) và không được dùng quá 4g (tức 8 liều paracetamol 500mg/ngày).

Bạn cũng có thể dùng thuốc hạ sốt Paracetamol bất kỳ lúc nào trong ngày. Tuy nhiên, một số chế phẩm ở dạng viên sủi thì nên dùng sau ăn để hạn chế kích thích dạ dày. Đặc biệt nếu bạn có tiền sử dị ứng với Paracetamol thì không nên sử dụng để tránh các phản ứng không đáng có (Bác sĩ – Thạc sĩ Vũ Công Thắng chia sẻ).

Bên cạnh đó, TS. DS. GV. Lê Thị Mai bổ sung rằng, sử dụng paracetamol kết hợp ibuprofen là tuyệt đối cấm nếu cơn sốt đó có dấu hiệu liên quan đến sốt xuất huyết. Ngoài ra, phối hợp hai hay nhiều loại thuốc hạ sốt với nhau có nguy cơ bị quá liều thuốc và gây tác dụng phụ nghiêm trọng, đặc biệt là loét dạ dày.

Thạc sĩ – Dược sĩ – Giảng viên Lê Thị Mai (Trường Đại học Nguyễn Tất Thành) bổ sung thêm rằng, nếu nhiệt độ ở ở miệng dưới 38.9 độ C nhưng kèm theo các triệu chứng như đau đầu dữ dội, cứng cổ, khó thở hoặc có những triệu chứng bất thường nào khác cũng cần được nhanh chóng đưa đi khám bác sĩ.

Trường hợp nào cần đưa bệnh nhân bị sốt đến bệnh viện?

Có một số trường hợp cần khẩn trương đưa người bị sốt đến bệnh viện để theo dõi điều trị. Theo BS CKII. Nguyễn Thị Hải Yến, nếu bệnh nhân sốt cao trên 39 độ C và không thể hạ nhiệt dẫu đã điều trị bằng thuốc hạ sốt và các phương pháp vật lý phối hợp; thì cần đưa đến bệnh viện gần nhất. Hoặc, người đang sốt rất cao trên 41 độ C cũng cần được đưa ngay đến trung tâm y tế gần nhất. Nếu tình trạng sốt kéo dài trên 2 ngày, cũng cần được đưa đến bác sĩ để được theo dõi, chẩn đoán và điều trị.

Sốt là triệu chứng để cơ thể phản ứng với các mầm bệnh. Vì vậy, bạn hãy quan sát cơ thể và đo thân nhiệt để có cách xử trí phù hợp. Khi bệnh trở nặng, thay vì tự xử lý bạn nên đến nhanh các trung tâm y tế gần nhất để chẩn đoán nguyên nhân gây sốt và được chữa trị phù hợp.