Bạn đã từng gặp tình huống ai đó nói “Tôi ổn” dù rõ ràng họ đang không ổn chút nào? Hoặc một đồng nghiệp “quên” làm việc bạn nhờ, trong khi thực chất họ chỉ không muốn làm? Đó là những ví dụ quen thuộc của hành vi công kích thụ động. Kiểu phản ứng này dễ khiến người khác cảm thấy bối rối, bị coi thường và dần mệt mỏi trong các mối quan hệ.
Nói đơn giản, công kích thụ động là khi một người không bộc lộ sự khó chịu hay tức giận một cách trực tiếp. Thay vào đó, họ thể hiện sự bực bội một cách vòng vo, thông qua những lời nói nghe có vẻ bình thường hoặc những hành động “vô tình”, nhưng thực chất lại mang ý nghĩa phản kháng ngầm.
Hãy cùng ELLE tìm hiểu những câu nói công kích thụ động thường gặp qua bài viết sau.
“Tùy bạn, nghĩ sao cũng được”
Đây là một trong những câu nói rất điển hình của người có xu hướng công kích thụ động. Khi nói “Tùy bạn, nghĩ sao cũng được”, họ thường không thật sự đồng ý với đối phương, nhưng cũng không muốn nói thẳng suy nghĩ của mình. Thay vào đó, câu nói này được dùng như một cách thể hiện sự khó chịu một cách vòng vo.
Ở bề ngoài, câu nói nghe có vẻ như đang nhượng bộ hoặc tránh tranh cãi. Nhưng thực chất, nó lại mang hàm ý châm chọc, thậm chí ngầm ám chỉ rằng quyết định của người kia không đủ thông minh. Chính sự mỉa mai kín đáo này dễ khiến người nghe cảm thấy khó chịu mà không rõ lý do.
Nhiều người dùng câu nói này nghĩ rằng họ đang tránh xung đột, nhưng thực tế lại tạo thêm căng thẳng vì không nói rõ điều mình thật sự nghĩ. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Social and Personal Relationships cho thấy khi một người né tránh hoặc không giao tiếp trực tiếp trong lúc bất đồng, điều đó không giúp tình hình dịu đi mà còn khiến cả hai bên cảm thấy bức bối hơn.
“Tôi tưởng ai cũng biết điều đó”
Một câu nói khác mà người công kích thụ động thường sử dụng, đôi khi chính họ cũng không nhận ra, là: “Tôi tưởng ai cũng biết rồi chứ.” Câu này thường được dùng để đẩy trách nhiệm sang người khác, khiến bạn cảm thấy như thể mình đáng lẽ phải tự hiểu vấn đề từ trước.
Chẳng hạn, bạn có thể gặp một đồng nghiệp luôn tỏ ra lịch sự, nhưng lại không thực sự hỗ trợ trong các dự án chung. Khi công việc không hoàn thành, họ lại quay sang trách bạn, nói rằng những thông tin hay câu trả lời cần thiết “rõ ràng ai cũng biết”, dù trước đó họ chưa từng chia sẻ với bạn.
Trong tâm lý học có một khái niệm gọi là “lời nguyền của kiến thức” (curse of knowledge). Nghiên cứu cho thấy khi một người đã biết điều gì đó, họ thường cho rằng người khác cũng phải biết như vậy, ngay cả khi họ chưa từng giải thích. Khi dùng câu nói này, người công kích thụ động vô tình bộc lộ cách họ né tránh trách nhiệm và chuyển lỗi sang người khác.
Câu nói thể hiện sự công kích thụ động: “Miễn bạn thấy vui là được”
Trong các mối quan hệ, người có xu hướng công kích thụ động thường nói một đằng nhưng nghĩ một nẻo. Một câu nói khá quen thuộc là: “Miễn bạn thấy vui là được.”
Nghe qua có vẻ như họ đang tôn trọng quyết định của bạn, nhưng thực chất câu nói này thường mang hàm ý ngược lại. Nó có thể là cách họ ngầm nói: “Tôi không thích điều đó” hoặc “Tôi đang khó chịu với hành động của bạn”, nhưng lại không muốn nói thẳng.
Câu nói thể hiện sự công kích thụ động:
“Tôi chỉ muốn giúp thôi mà”
Một số người công kích thụ động đôi khi xem việc người khác đặt ra ranh giới cá nhân là hành động lạnh lùng hoặc thiếu biết ơn. Khi bị phản ứng hoặc góp ý, họ sẽ lập tức nói rằng mình “chỉ muốn giúp”, như một cách tự bảo vệ hình ảnh của bản thân.
Các nghiên cứu tâm lý cho thấy con người có xu hướng diễn giải tình huống theo hướng có lợi cho mình, để vẫn có thể nhìn nhận bản thân là “người tốt”, ngay cả khi họ đã vượt qua ranh giới của người khác. Trong nhiều trường hợp, người công kích thụ động cũng hành xử như vậy. Họ can thiệp quá mức nhưng lại từ chối chịu trách nhiệm, rồi biện minh rằng mình “chỉ đang cố giúp”.
BÀI LIÊN QUAN
“Tôi bất ngờ khi bạn làm được”
Những người công kích thụ động đôi khi đưa ra những lời khen nghe có vẻ tích cực, nhưng thực chất lại là cách chê bai được ngụy trang. Chẳng hạn, sau khi một đồng nghiệp vừa hoàn thành bài thuyết trình quan trọng, họ có thể nói: “Tôi ngạc nhiên là bạn vẫn làm được đấy.”
Những câu nói kiểu này thường phản ánh họ đang cố kéo bạn xuống hoặc làm giảm giá trị thành quả của bạn, nhưng bạn không nhất thiết phải phản ứng theo cách họ mong đợi. Cách tốt nhất là giữ bình tĩnh và không phản ứng quá mức. Người công kích thụ động thường muốn kích thích cảm xúc của bạn. Khi bạn không để họ đạt được, hành vi đó cũng dần mất đi tác dụng.
“Tôi không biết là bạn lại để tâm đến vậy”
Một câu nói khác mà người công kích thụ động thường buột miệng là: “Tôi không biết là bạn lại để tâm đến vậy.” Nghe qua có vẻ vô hại, nhưng câu này thường mang hàm ý xem nhẹ cảm xúc của người khác hoặc ngầm cho rằng phản ứng của họ là quá mức.
Câu nói thể hiện sự công kích thụ động: “Không có gì đâu, quên đi”
Một câu nói khá quen thuộc khác của người công kích thụ động là: “Không có gì đâu, quên đi.” Họ thường nói vậy khi nhu cầu cảm xúc hoặc mong muốn của mình không được đáp ứng, nhưng lại khó diễn đạt rõ ràng điều mình thật sự cần.
Thay vì nói thẳng cảm xúc, họ tỏ ra như thể vấn đề không đáng để nhắc tới. Cách hành xử này vô tình khiến họ đặt mình vào vị trí nạn nhân, như một cách để người khác cảm thấy áy náy hoặc chú ý nhiều hơn.
Xem thêm:
•7 tips giúp giảm lo lắng khi tham gia các cuộc họp công việc
•Bí quyết giữ gìn vóc dáng và làn da Lisa (BLACKPINK)
•Love Notes: Khi người yêu của bạn chỉ hoàn hảo 80%