AI có thể mang lại cảm giác được thấu hiểu, xoa dịu cô đơn và thậm chí trở thành đối tượng gắn bó cảm xúc. Tuy nhiên, sự đồng cảm được lập trình không thể thay thế hoàn toàn kết nối người thật. Bởi lẽ, tương tác kéo dài với AI có thể ảnh hưởng đến kiểu gắn bó, nuôi dưỡng kỳ vọng phi thực tế trong tình yêu và làm dịch chuyển cách chúng ta định nghĩa sự thân mật.
Chìa khóa kết nối với AI một cách lành mạnh nằm ở sự cân bằng. Bạn hãy xem AI như công cụ bổ trợ thay vì thay thế, đồng thời duy trì gặp gỡ trực tiếp, và thường xuyên tự đánh giá sức khỏe cảm xúc của mình. Hãy cùng ELLE tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết sau.
Bạn có thể gắn bó cảm xúc với AI
Chúng ta vốn có xu hướng hình thành sự gắn bó với những đối tượng phản hồi mình một cách ổn định, kể cả khi đó không phải là con người. Một nghiên cứu đăng trên Computers in Human Behavior cho thấy nhiều người dùng dần phát triển mối liên kết cảm xúc với các AI, thậm chí gán cho chúng những phẩm chất “rất người”. Khi AI biết lắng nghe, phản hồi đúng lúc và thể hiện sự quan tâm được lập trình, ranh giới giữa tương tác công nghệ và cảm xúc thật trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Cách đối phó: Hãy đảm bảo bạn vẫn duy trì các mối quan hệ ý nghĩa ngoài đời thực. Sự cân bằng giữa tương tác với AI và kết nối cùng người thân, bạn bè sẽ giúp bạn bảo toàn những trải nghiệm cảm xúc chân thực và sâu sắc nhất.

Có thể xoa dịu cảm giác cô đơn
Một số ứng dụng AI được quảng bá như một giải pháp xoa dịu cảm giác cô đơn, và thực tế, chúng có thể làm được điều đó trong ngắn hạn. Tuy nhiên, trong cuốn sách The Empathy Diaries, học giả Sherry Turkle cảnh báo rằng sự phụ thuộc vào bạn đồng hành kỹ thuật số có thể khiến cảm giác cô lập gia tăng theo thời gian. Bởi lẽ, nhu cầu về sự đồng cảm và phản hồi cảm xúc chân thực của con người không thể được đáp ứng trọn vẹn bằng những thuật toán, dù tinh vi đến đâu.
Vì thế, bạn hãy xem AI như một công cụ bổ trợ, không phải sự thay thế. Ngoài ra, bạn nên chủ động duy trì các cuộc gặp gỡ trực tiếp mỗi tuần để nuôi dưỡng những kết nối người-người thực sự.
Có thể thay đổi kiểu gắn bó
Thuyết gắn bó cho rằng cách chúng ta được chăm sóc và phản hồi cảm xúc trong những năm đầu đời sẽ định hình kiểu yêu và kết nối khi trưởng thành. Người có gắn bó an toàn thường tin tưởng và thoải mái trong thân mật. Trong khi đó, kiểu né tránh hoặc lo âu dễ khiến cá nhân sợ bị tổn thương, phụ thuộc quá mức hoặc giữ khoảng cách trong mối quan hệ.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy việc tương tác thường xuyên với AI có khả năng phản hồi cảm xúc có thể ảnh hưởng đến các khuôn mẫu này. Do AI chỉ mô phỏng sự đồng cảm và thiếu tính tương hỗ cảm xúc thực sự, việc phụ thuộc lâu dài vào chúng có thể làm gia tăng xu hướng lo âu hoặc né tránh trong các mối quan hệ ngoài đời thực.
Cách đối phó: Hãy thường xuyên tự quan sát cảm xúc của mình sau khi sử dụng AI, đặc biệt nếu bạn nhận thấy sự thay đổi trong cách mình phản ứng với người thật.

Tạo những kỳ vọng phi thực tế trong tình yêu
Một số ứng dụng AI được thiết kế để đáp ứng gần như hoàn hảo nhu cầu của người dùng khi luôn lắng nghe, luôn ủng hộ, hiếm khi phản biện. Chính sự “hoàn hảo theo lập trình” này có thể vô tình tạo ra những kỳ vọng thiếu thực tế khi ta quay lại với các mối quan hệ ngoài đời thật, nơi con người vốn phức tạp, cảm xúc thất thường và không phải lúc nào cũng đồng thuận.
Nghiên cứu “Tempting Fate or Inviting Happiness?: Unrealistic Idealization Prevents the Decline of Marital Satisfaction” chỉ ra rằng sự lý tưởng hóa phi thực tế có thể ảnh hưởng mạnh đến mức độ hài lòng trong hôn nhân và tình yêu. Khi một người quen với sự xác nhận liên tục và đồng thuận tuyệt đối, họ có xu hướng khó chấp nhận những khác biệt tự nhiên trong mối quan hệ thật.
Cách đối phó: Hãy nhắc mình rằng sự không hoàn hảo là bản chất của tình yêu giữa người với người. Thay vì tìm kiếm sự lý tưởng không thể đạt được, hãy trân trọng tính chân thật và trưởng thành qua những khác biệt, mâu thuẫn và thử thách.
Sự thay đổi về định nghĩa thân mật
AI không chỉ tác động đến từng cá nhân mà còn âm thầm thay đổi cách xã hội nhìn nhận về tình yêu, sự thân mật và hỗ trợ cảm xúc. Ngày càng nhiều nghiên cứu ghi nhận mức độ chấp nhận cao hơn đối với “thân mật kỹ thuật số”, qua đó đặt lại câu hỏi: thế nào mới được xem là một mối quan hệ “thật”?
Cách đối phó:: Hãy chủ động trò chuyện về kết nối AI với bạn bè, người thân hoặc chuyên gia sức khỏe tinh thần. Những đối thoại cởi mở giúp bạn đưa ra các lựa chọn có ý thức thay vì bị cuốn theo thân mật ảo quá mức.

Xem thêm:
•Decoding “mã gene” thời trang của Yerin Ha – nàng thơ mới của “Bridgerton”
•11 câu bạn không nên nói khi phỏng vấn xin việc
•Giữ dáng nhẹ nhàng với 5 công thức kombucha dễ làm tại nhà
Nhóm thực hiện
Bài: Vĩnh Khang
Tham khảo: Psychology Today