Xuất thân là kỹ sư quang học sợi, Rainer hiểu rất rõ sứ mệnh và định nghĩa của độ chính xác. Tại Van Cleef & Arpels, anh chọn đặt toàn bộ kiến thức ấy phía sau mặt kính, để ánh đèn rọi thẳng vào từng nhịp cảm xúc. Mỗi dự án mới không bắt đầu bằng bản vẽ máy, mà là một hình ảnh rất nên thơ: một cặp tình nhân trên chiếc cầu ở Paris; một khu vườn mùa Hè; hay bầu trời sao xoay chậm quanh mặt trăng nạm kim cương. Chỉ khi câu chuyện đã rõ ràng, đội ngũ R&D mới bắt đầu tìm cách “dịch” nó thành bánh răng, lò xo, mô-đun cơ cấu hoạt ảnh (module automaton).
Trong các xưởng chế tác tại Geneva, những cuốn sách về thực vật học, thiên văn học hay lịch sử nghệ thuật nằm cạnh kính lúp và thước đo. Kỹ sư được khuyến khích đọc thơ, nghệ nhân tráng men được khuyến khích thử nghiệm bảng màu mới, còn từ “thất bại” gần như vắng bóng trong từ điển nội bộ. Bởi chỉ khi dám đi xa hơn những giới hạn quen thuộc, Van Cleef & Arpels mới có thể tạo nên những cơ chế như hoa nở chỉ giờ, hay những chú bướm men trong suốt bay vòng vèo mà vẫn giữ được độ chính xác tuyệt đối.
Dưới đây là trích đoạn cuộc trò chuyện xoay quanh hai trong các sáng tạo nổi bật tại “Poetry of Time” Hong Kong: Lady Arpels Bal des Amoureux Automate và Lady Arpels Brise d’Été. Đây là hai tác phẩm đồng hồ vừa chiến thắng hạng mục Ladies’ Complication Prize tại Grand Prix d’Horlogerie de Genève 2024, một trong những giải thưởng danh giá nhất của thế giới đồng hồ nữ.
BÀI LIÊN QUAN
LADY ARPELS BAL DES AMOUREUX AUTOMATE: LỜI THOẠI CỦA NHỮNG CHUYỂN ĐỘNG TINH VI
Khoảnh khắc đột phá nào khiến ông nhận ra cơ chế “bất khả thi” này có thể được thực hiện?
Bal des Amoureux Automate gồm khoảng 417 chi tiết cơ khí, nhưng đó vẫn là một mê cung thực thụ. Có ba khoảnh khắc then chốt làm nên điều kỳ diệu này. Trước hết, đây là một ”automaton en passage”: đúng vào trưa và nửa đêm, hai nhân vật trên mặt số tiến lại gần, nắm tay, trao nhau một nụ hôn rồi tách ra. Để làm được điều tưởng như rất đơn giản đó, chỉ báo thời gian bằng các ngôi sao retrograde phải luôn đồng bộ hoàn hảo với chuyển động automaton. Chính sự hòa nhịp tuyệt đối giữa “thời gian“ và “câu chuyện“ là thử thách kỹ thuật đầu tiên.
Ban đầu, đội ngũ chỉ tính đến việc cho hai nhân vật xoay người lại phía nhau. Một chuyển động quay thuần túy không quá phức tạp. Nhưng rồi câu hỏi xuất hiện: nếu họ không chỉ xoay, mà còn tiến lại gần thì sao? Chuyển động đã khó, còn kết hợp xoay và tịnh tiến trong không gian rất hẹp của một mặt số đồng hồ lại càng khó hơn nữa. Khoảnh khắc bùng nổ là khi cơ cấu kết hợp ấy được vẽ ra với số lượng linh kiện tối giản nhất có thể. Lúc đó, cả nhóm hiểu rằng điều “bất khả thi“ kia đã tìm được ngôn ngữ cơ khí của riêng nó.
Thử thách cuối cùng thuộc về thẩm mỹ. Ở đồng hồ Pont des Amoureux, đôi tình nhân từng được khắc như một khối liền. Với Bal des Amoureux, họ phải thật sự nắm tay, nghiêng người, bước lại gần. Điều đó buộc chúng tôi phải giấu ba khớp nối tí hon vào trong hai hình tượng chỉ cao vài milimet: một ở bàn tay, một ở cánh tay và một ở hông. Người xem chỉ được nhìn thấy khoảnh khắc lãng mạn, không bao giờ thấy phần cơ khí. Thế nên nhóm chế tác đã phải lặp đi lặp lại: làm, thất bại, để sang một bên một tuần rồi quay lại, hỏi nhau đã học được gì.
Chính sự kiên định ấy giúp đôi tình nhân cơ học bước ra ngoài ánh sáng, và trở thành một trong những mặt số tiêu biểu của chương mới trong BST Poetic Complications, được giới thiệu tại Watches & Wonders Geneva 2025.
LADY ARPELS BRISE D’ÉTÉ: LÀN GIÓ MÙA HÈ TRÊN CỔ TAY
Hướng tiếp cận liều lĩnh nhất trong giai đoạn đầu tiên khi ý tưởng hóa chiếc đồng hồ Lady Arpels Brise d’Été là gì?
Với Brise d’Été, xuất phát điểm không phải là một cỗ máy phức tạp hoành tráng, mà là một cảm giác rất nhẹ: một khu vườn mùa Hè vào lúc sớm mai. Hình ảnh ban đầu là mặt số ngập tràn ánh sáng, một bông hoa lớn với cuống mảnh, vài cánh hoa xanh lam khảm men vallonné, và một vài chú bướm mảnh mai lượn quanh. Không ai nhắc đến kim giờ, kim phút. Tất cả chỉ xoay quanh câu hỏi: làm sao để khiến người đeo cảm thấy có một làn gió mùa Hè thật sự lướt qua cổ tay mình.
Câu trả lời đầu tiên là bỏ hẳn những chiếc kim chỉ giờ truyền thống. Thay vào đó, hai chú bướm bằng men plique-à-jour trong suốt thay phiên chỉ giờ, một chú vào buổi trưa, chú còn lại vào nửa đêm. Người đeo buộc phải chậm lại để tìm “người bạn“ nhỏ bé của mình giữa khu vườn xà cừ, rồi thì thầm “À, là 2 giờ 30“. Khoảnh khắc đọc giờ trở thành một phần của câu chuyện chứ không chỉ là thao tác kiểm tra thời gian.
Sau đó, câu hỏi thứ hai xuất hiện: nếu đã có vườn hoa và bướm, thì những ngọn gió đang ở đâu? Từ đó, nút bấm brise d’été ra đời. Chỉ một lần nhấn, làn gió cơ học bắt đầu thổi; những cánh hoa bằng men vallonné đung đưa, hai chú bướm bừng tỉnh bay một vòng quanh mặt số rồi trở lại chỉ giờ. Bộ máy vẫn tính toán để sau 10 giây của hoạt cảnh, vị trí bướm mới tương ứng với 10 giây thời gian vừa trôi qua. Độ chính xác chronometric vẫn được giữ nguyên, nhưng người đeo chỉ cảm nhận được một vũ điệu mùa Hè rất mềm mại.
Gió còn được ẩn giấu thêm ở mặt sau. Qua nắp lưng sapphire, khi xoay chiếc đồng hồ trên tay, bạn có thể nhìn thấy rotor trang trí bằng những họa tiết men và kim loại xoáy nhịp nhàng, như một luồng không khí đang luồn qua cánh đồng hoa. Người đeo gần như “chạm“ được vào chuyển động ấy bằng mắt thường. Đó chính là cách Van Cleef & Arpels mời chủ nhân trở thành một phần của câu chuyện, chứ không chỉ là người quan sát.
Có lẽ vì thế mà Lady Arpels Brise d’Été được vinh danh với Ladies’ Complication Prize tại Grand Prix d’Horlogerie de Genève 2024 – hạng mục tôn vinh những chiếc đồng hồ nữ sở hữu cơ chế phức tạp và sáng tạo bậc nhất trong năm. Nhưng với đội ngũ R&D, phần thưởng lớn nhất vẫn là khoảnh khắc nhìn thấy một ai đó khẽ dừng lại giữa nhịp sống bận rộn, chạm tay lên nút bấm, rồi mỉm cười khi khu vườn mùa Hè trên cổ tay họ bất chợt bừng tỉnh. Đó là khi thời gian không còn là con số, mà trở thành một trải nghiệm hoàn toàn của cảm xúc, đúng như tên gọi “Poetry of Time“.
Xem thêm:
Hugues de Pins và hành trình xây dựng “ngôi nhà lấp lánh” Van Cleef & Arpels
Van Cleef & Arpels Classic High Jewelry – Kho báu của hôm nay và mai sau
Lịch sử sống động của Van Cleef & Arpels – Đế chế trang sức bậc nhất nước Pháp
Nhóm thực hiện
Bài: IO
Ảnh: Van Cleef & Arpels
