Tham gia bộ ảnh kết hợp giữa ELLE và Nike ACFC, chị Vân Anh đã chia sẻ một định nghĩa đầy cảm hứng về tinh thần “Just Do The Work”. Với chị, đó không phải là sự ép buộc bất chấp cảm xúc, mà là lựa chọn bền bỉ quay lại với những việc cần làm, thực hiện chúng một cách đúng đắn và nhất quán ngay cả khi thành quả còn ở phía xa. Sự tích lũy âm thầm đó chính là chìa khóa để nới rộng giới hạn bản thân, giúp người phụ nữ hiện đại tự tin đứng ở vạch xuất phát của mọi ước mơ.
Trong bài phỏng vấn trước với ELLE, chị nói rằng “cứ xỏ giày trước đã, rồi tự nhiên bạn sẽ bước ra ngoài”. Nếu đi sâu hơn một chút, theo chị, khoảnh khắc xỏ giày đó thực chất là chị đang giữ lời hứa nào với bản thân?
Khoảnh khắc xỏ giày đó thật ra không phải là lời hứa với thành tích hay với một giải đấu nào cả. Đó là một lời hứa rất cá nhân: hôm nay mình sẽ không bỏ rơi chính mình. Cuộc sống của người trưởng thành có quá nhiều thứ để ưu tiên như công việc, gia đình, trách nhiệm và các mối quan hệ xã hội. Nếu mình không chủ động giữ một khoảng thời gian cho bản thân, nó sẽ âm thầm biến mất khỏi danh sách. Vì thế, việc xỏ giày giống như một cách tôi tự nhắc nhở: dù bận đến đâu, mình vẫn chọn hiện diện với chính mình.
Có những ngày tôi không thực sự sẵn sàng để chạy, nhưng tôi vẫn xỏ giày. Không phải tôi đang cố ép buộc bản thân, chỉ là tôi hiểu rằng sau khi hoàn thành 5km chạy bộ, bơi hoặc đạp xe khoảng 30 phút… mình sẽ thấy cơ thể nhẹ nhàng hơn và có nhiều năng lượng hơn cho cả ngày dài phía trước. Giữ lời hứa ấy, với tôi, không phải là kỷ luật khắt khe. Đó là cách tôn trọng bản thân. Và đôi khi, chỉ cần giữ được một lời hứa nhỏ, mình đã giữ được rất nhiều điều lớn hơn.
Khi không có giải đấu, không có mục tiêu cụ thể phía trước, điều gì nhắc nhở chị rằng việc giữ lời hứa tập luyện với bản thân là quan trọng hơn cả những tấm huy chương?
Thật ra, khi không có giải đấu phía trước, việc tập luyện lại càng quan trọng hơn. Vì lúc đó, tôi không còn tập chỉ vì một cột mốc nào cả, tôi luyện tập vì sự thôi thúc bên trong mình. Huy chương dù có lấp lánh đến đâu cũng chỉ hiện diện trong khoảnh khắc. Còn việc tập luyện đều đặn mới là phần âm thầm định hình con người mình. Khi tôi giữ được nhịp vận động, tôi giữ được sự tỉnh táo, cân bằng, một phong cách sống và nguồn năng lượng ổn định.
Nếu chỉ tập luyện khi có mục tiêu cụ thể, rất dễ để mình lệ thuộc vào một thành tích trước mắt. Còn với tôi, thể thao là một phần của lối sống. Không có giải đấu, tôi vẫn luyện tập, bơi, đạp xe, chạy bộ hay tập gym, yoga. Không có ai theo dõi, tôi vẫn tập. Vì lời hứa này không phải để chứng minh điều gì với người khác, mà để nhắc nhở rằng mình vẫn đang tiến lên, dù rất lặng lẽ. Và chính những lúc không có ánh mắt của người khác, mình lại hiểu rõ nhất vì sao mình bắt đầu.
Chị đã hoàn thành 8 huy chương của hệ thống marathon danh giá nhất thế giới – Abbott World Marathon Majors. Nhưng nếu bỏ qua các cột mốc chiến thắng, chị nghĩ điều giá trị nhất mà mình có được trong hành trình này là gì?
Hoàn thành hệ thống danh giá 8 sao Abbott World Marathon Majors là một hành trình dài, nhưng điều tôi tự hào nhất không phải là đích đến, mà là quá trình và mình trở thành con người như thế nào sau hành trình đó. Những buổi tập sớm khi cả thành phố còn ngủ, những ngày mệt mỏi sau giờ làm việc nhưng vẫn không cho phép mình bỏ cuộc… đó là những khoảnh khắc xây nên nội lực.
Tôi bắt đầu đến với thể thao sức bền ở một thời điểm mà nhiều người nghĩ rằng đã “quá muộn” để bắt đầu một điều mới, nhất là với marathon. Nhưng qua từng giải, tại mỗi thành phố – từ New York, Berlin, Tokyo, Chicago, London cho đến Boston và Sydney – tôi nhận ra giới hạn lớn nhất thường nằm trong suy nghĩ của mình trước khi nó nằm ở đôi chân. Có những khoảnh khắc đứng giữa hàng chục ngàn VĐV quốc tế, tôi không nghĩ nhiều đến thành tích, tôi chỉ cảm nhận một niềm tự hào rất giản dị: mình đang hiện diện ở đây, bằng chính đôi chân, sự kỷ luật và sự bền bỉ của mình.
Với tôi, marathon, Ironman hay các bộ môn thể thao sức bền nói chung đều là ẩn dụ rất rõ cho cuộc sống của phụ nữ hiện đại. Chúng ta vừa làm việc, vừa chăm lo gia đình, vừa theo đuổi những ước mơ riêng. Áp lực không ít, kỳ vọng không nhỏ. Nhưng thế thao sức bền dạy tôi rằng sự bền bỉ quan trọng hơn tốc độ, và kỷ luật quan trọng hơn cảm hứng nhất thời. Tôi muốn phụ nữ hiểu rằng chúng ta không cần phải đợi ai trao quyền để bắt đầu. Khi một người phụ nữ dám đứng ở vạch xuất phát, dám cam kết với chính mình, dám hoàn thành điều tưởng như không thể, cô ấy đã thay đổi cách nhìn về bản thân. Và khi cách nhìn thay đổi, mọi giới hạn cũng thay đổi theo. Khi bạn không còn sợ giới hạn của mình nữa, thế giới tự nhiên cũng rộng mở hơn.
Giá trị lớn nhất tôi có được là sự tự tin nội tại – sự tự tin đến từ việc biết mình đã đi hết hành trình. Tôi hy vọng câu chuyện của mình có thể truyền đi một thông điệp đơn giản: phụ nữ có thể bền bỉ hơn chúng ta nghĩ, mạnh mẽ hơn chúng ta tưởng, và xứng đáng với những mục tiêu lớn nhất mà mình dám đặt ra.
BÀI LIÊN QUAN
Chị từng phải dừng lại 6 tháng để phẫu thuật và hồi phục. Cảm giác của một người từng chạy hàng ngàn km nay phải học lại cách đi bộ và vận động từng chút một đã dạy chị điều gì về sự kiên nhẫn và lắng nghe cơ thể mình?
Sáu tháng phải dừng lại hoàn toàn là giai đoạn khó khăn nhất trong toàn bộ hành trình luyện tập của tôi. Khi bạn đã quen với việc luyện tập hằng ngày thì việc phải học lại từ những bước đi rất chậm khiến bạn buộc phải đối diện với sự mong manh của chính mình. Giai đoạn đó dạy tôi một bài học rất đắt giá về sự kiên nhẫn. Không phải kiểu kiên nhẫn để chờ đợi kết quả, mà là kiên nhẫn để chấp nhận rằng có những lúc cơ thể cần được nghỉ ngơi, cần được chữa lành và không thể bị thúc ép.
Điều quý giá nhất tôi học được là cách lắng nghe cơ thể mình một cách tôn trọng, quan tâm hơn đến việc hồi phục và dinh dưỡng thay vì chỉ tập luyện và nghĩ rằng mạnh mẽ là vượt qua đau đớn. Tôi cũng không còn vội vàng chứng minh điều gì nữa. Tôi tin vào nhịp điệu của cơ thể, tin rằng mỗi người đều có hành trình riêng, và chỉ cần mình không bỏ cuộc, thì chậm cũng là đang tiến về phía trước. Quan trọng là tôi có thể tiếp tục truyền cảm hứng cho con gái mình và nhiều phụ nữ khác trong nhiều năm tới. Thể thao dạy tôi sự bền bỉ, nhưng dừng lại đã dạy tôi sự mạnh mẽ!
Với chị, những khó khăn trong quá trình tập luyện là một chướng ngại phải vượt qua, hay là cơ hội để chị học cách hiểu bản thân mình sâu sắc hơn?
Trước đây, tôi từng nghĩ khó khăn là những chướng ngại phải vượt qua. Nhưng sau nhiều năm tập luyện, tôi hiểu rằng chúng thực ra là những cơ hội để mình hiểu bản thân sâu hơn về điểm mạnh và điểm yếu. Những hôm cơ thể mệt mỏi sau ngày làm việc dài, những buổi tập hay những lần thi đấu không đạt kỳ vọng… tất cả đều là những khoảnh khắc để lắng nghe cơ thể, học và điều chỉnh cảm xúc, điều chỉnh những giới hạn và kỳ vọng của bản thân.
Thể thao là một hoạt động rất chân thực. Nó phơi bày thể lực, sự kiên trì và kỷ luật của một người – không thể che giấu bằng lời nói. Và khi đủ trung thực để nhìn vào đó, mình sẽ hiểu bản thân sâu sắc hơn rất nhiều. Khó khăn không còn là thứ để chống lại, mà là tấm gương phản chiếu nội lực và động lực bên trong. Càng đi qua nhiều thử thách, tôi càng hiểu rõ mình là ai, không chỉ trên đường đua mà còn trong cả cuộc sống hằng ngày. Tôi nghĩ thể thao sức bền không chỉ rèn luyện cơ bắp. Nó rèn luyện khả năng đối diện với chính mình. Khi bạn đủ thành thật với bản thân, bạn sẽ không còn xem mọi khó khăn là thứ phải đánh bại.
BÀI LIÊN QUAN
Khi tập luyện, chị chú ý đến mục tiêu hoàn thành bài tập hay chú tâm nhiều hơn vào nhịp thở, cảm nhận từng nhóm cơ? Sự chú tâm đó đã thay đổi trải nghiệm của chị như thế nào so với việc chỉ chạy để về đích?
Có một quyển sách tôi được một người bạn nữ runner giới thiệu, tôi đã đọc và rất thích, đó là “Chạy trong chánh niệm” (Mindful Running. Mackenzie. L. Havey). Cuốn sách kết hợp giữa thực hành chánh niệm và chạy bộ, giúp người đọc tập trung hơn vào cảm nhận cơ thể, nhịp thở và trải nghiệm chạy, thay vì chỉ đặt nặng việc hoàn thành mục tiêu tốc độ hay khoảng cách, rất phù hợp với tâm lý chạy bền, chạy tập trung và chạy với nhận thức sâu về cơ thể.
Trước đây, tôi tập trung rất nhiều vào mục tiêu hoàn thành bài tập: pace bao nhiêu, quãng đường bao xa, thành tích thế nào… Nhưng theo thời gian, tôi nhận ra nếu chỉ tập để về đích, mình sẽ bỏ lỡ rất nhiều bài học cho bản thân. Tôi bắt đầu chú ý hơn đến nhịp thở, đến cảm giác của từng nhóm cơ, đến tín hiệu rất nhỏ từ cơ thể. Sự chú tâm đó khiến trải nghiệm thay đổi hoàn toàn. Tôi không còn luyện tập trong căng thẳng hay áp lực mà luyện tập trong sự kết nối với chính mình. Gần đây tôi chạy hay bơi cũng không cần phải đeo đồng hồ để đua với các chỉ số. Và điều thú vị là, khi mình không quá ám ảnh với các chỉ số, hiệu suất lại ổn định và bền vững hơn.
Chị có tin rằng sức bền thể chất thực chất bắt đầu từ khả năng giữ tâm trí ổn định trước sự mệt mỏi và tiếng nói đòi bỏ cuộc bên trong?
Tôi tin điều đó. Và tôi tin rằng ai đã từng chạy qua kilomet 35 của một marathon sẽ hiểu rất rõ.
Sức bền thể chất không chỉ nằm ở cơ bắp hay tim phổi, mà bắt đầu từ khả năng giữ tâm trí ổn định trước mệt mỏi và tiếng nói muốn bỏ cuộc. Khi mình làm chủ được nhịp thở và suy nghĩ, cơ thể thường có thể đi xa hơn mình tưởng. Tuy nhiên, việc xây dựng sức bền cần nhiều thời gian để tích lũy, đòi hỏi tính kỷ luật, sự kiên định và đều đặn nhất quán. Do vậy, không có việc chỉ cần tập trong một thời gian ngắn và chỉ cần giữ tâm trí ổn định và bình thản là có thể có sức bền để sẵn sàng đi thi đấu. Với tôi, bền không phải là không mệt. Bền là khả năng giữ được sự ổn định bên trong khi mọi thứ bên ngoài bắt đầu dao động.
Cảm giác “chiến thắng” thường đến với chị khi cán đích, hay nó hiện diện ngay trong những khoảnh khắc chị vượt qua được giới hạn của bản thân trên đường tập?
Tôi nghĩ cảm giác “chiến thắng” khi cán đích là một khoảnh khắc rất đẹp. Nhưng nếu chỉ chờ đến vạch đích mới cảm thấy mình chiến thắng, có lẽ hành trình sẽ rất dài nhưng khoảnh khắc đạt được lại rất ngắn và dễ bị lãng quên. Nó xuất hiện ngay trong từng khoảnh khắc tôi vượt qua giới hạn của chính mình trong quá trình tập luyện, khi tôi chọn tiếp tục dù mệt, khi tôi giữ được nhịp thở và sự tập trung. Là quyết định không bỏ cuộc. Là thêm một bước nữa khi mình muốn dừng lại. Là quay lại sau chấn thương mà không nóng vội. Vạch đích chỉ là sự xác nhận, chiến thắng thực sự diễn ra trong quá trình.
Nếu phải gọi sự bền bỉ là một “kiến trúc”, theo chị, nó được xây từ những “viên gạch” nào?
Nếu gọi sự bền bỉ là một “kiến trúc”, tôi nghĩ nó bắt đầu từ vài “viên gạch” rất cơ bản, nhưng phải được đặt đúng và đặt đều.
Viên gạch đầu tiên là kỷ luật thời gian. Tôi xem việc vận động như một cuộc hẹn quan trọng với chính mình. Trong những ngày lịch làm việc dày đặc, tôi không cố hoàn hảo. Tôi duy trì vận động ở mức tối thiểu nhưng đều đặn, có thể là 20 hay 30 phút tập trung cao độ. Điều quan trọng không phải là dài bao lâu, mà là không phá vỡ thói quen. Giữ được nhịp, dù nhỏ, là cách bảo toàn cấu trúc mình đã xây.
Viên gạch thứ hai là nghỉ ngơi và dinh dưỡng. Nhiều người chỉ nói về luyện tập, nhưng tôi hiểu phục hồi và dinh dưỡng mới là phần quyết định mình có thể tiến xa bao nhiêu.
Viên gạch thứ ba là sự trung thực với bản thân. Lắng nghe cơ thể, nhưng không dễ dãi. Có những ngày phải đẩy mình đi thêm một chút. Có những ngày cần dừng đúng lúc. Sự khác biệt nằm ở việc bạn có đủ tỉnh táo để phân biệt hai điều đó hay không.
Và cuối cùng là tư duy dài hạn. Tôi không tập cho một giải đấu duy nhất. Tôi tập cho một lối sống. Cho gia đình tôi nhìn thấy một hình mẫu về sự kiên định và nỗ lực không ngừng. Cho đội ngũ nhân viên trong tổ chức thấy một hình ảnh lãnh đạo nói được là làm được và không ngừng nới rộng giới hạn của bản thân. Cho những người phụ nữ ngoài 50 tuổi trong cộng đồng của chúng ta là không bao giờ muộn để bắt đầu và đừng bao giờ từ bỏ ước mơ của mình. Và cuối cùng là cho chính mình, để luôn trở thành một phiên bản ngày mai tốt hơn ngày hôm nay dù chỉ là 1%.
Còn trong kinh doanh – nơi người ta thường nói về tầm nhìn vĩ đại – có những “viên gạch nhỏ” nào giúp chị xây dựng nền tảng của một nữ lãnh đạo?
Trong kinh doanh, người ta thường nói nhiều về tầm nhìn lớn. Nhưng tôi tin nền móng của một nữ lãnh đạo được xây từ những nguyên tắc nền tảng và được thực thi một cách nhất quán mỗi ngày.
Trước hết là sự nhất quán giữa lời nói và hành động, đặc biệt trong những thời điểm áp lực cao. Khi mọi thứ thuận lợi, việc đưa ra những tuyên bố mạnh mẽ khá dễ dàng. Nhưng khi thị trường biến động, khi quyết định khó khăn phải được đưa ra, đội ngũ sẽ nhìn vào cách bạn hành xử nhiều hơn là những gì bạn tuyên bố.
Thứ hai là khả năng lắng nghe. Không phải lắng nghe để phản hồi cho nhanh, mà để thực sự hiểu. Tôi tin rằng một lãnh đạo càng trưởng thành thì càng lắng nghe và hỏi nhiều hơn.
Thứ ba là kỷ luật trong việc ra quyết định. Trực giác quan trọng, nhưng dữ liệu là nền tảng. Cảm xúc có thể thúc đẩy hành động, nhưng phân tích mới giúp hành động đó bền vững.
Và cuối cùng là cam kết phát triển đội ngũ. Thành công nếu chỉ thuộc về một cá nhân thì khó bền vững. Khi đội ngũ mạnh lên, tổ chức mới có thể đi xa.
Tôi tin rằng lãnh đạo không được định nghĩa bởi chức danh và những tuyên bố lớn, mà bởi cách mình xuất hiện mỗi ngày – làm gương, có trách nhiệm và truyền cảm hứng bằng hành động.
Khi dẫn dắt đội ngũ, chị thường khuyến khích nhân viên tập trung vào giá trị nhận được trong quá trình làm việc hay phải đạt được kết quả bằng mọi giá?
Tôi không nghĩ hai điều đó nên bị đặt ở hai phía đối lập.
Kết quả là điều bắt buộc phải đạt được. Doanh nghiệp tồn tại để tạo ra giá trị cụ thể – cho khách hàng, cho cổ đông và cho xã hội. Nếu không có kết quả, mọi nỗ lực đều thiếu trách nhiệm. Nhưng điều quyết định sự bền vững lại nằm ở quá trình. Ở cách đội ngũ học được gì sau mỗi dự án, ở năng lực được nâng cấp ra sao, ở kỷ luật và sự kiên trì bền bỉ được hình thành thế nào qua áp lực và thử thách.
Nếu chỉ chạy theo con số bằng mọi giá, tổ chức có thể đạt được thành tích trong ngắn hạn, nhưng đánh đổi nền tảng dài hạn. Ngược lại, khi đội ngũ tập trung vào việc làm đúng cách, học nhanh và cải thiện liên tục, kết quả tốt sẽ đến như một điều tất yếu và bền vững hơn. Với tôi, lãnh đạo là tạo ra môi trường nơi con người được truyền cảm hứng vừa đạt được mục tiêu, vừa học và trưởng thành qua từng hành trình.
Nếu có thể dùng trải nghiệm cá nhân để định nghĩa lại tinh thần “Just Do The Work” mà Nike ACFC mang đến trong bộ ảnh lần này, để tiếp thêm sức mạnh cho những người đang cảm thấy nản lòng vì chưa thấy kết quả ngay lập tức, chị sẽ nói gì?
Với tôi, “Just Do The Work” không có nghĩa là làm bất chấp cảm xúc hay áp lực phải thấy kết quả ngay lập tức. Nó đơn giản là: quay lại với việc cần làm hôm nay, làm nó chỉn chu, làm nó đúng cách, dù nhỏ, dù chưa ai nhìn thấy, dù thành quả còn rất xa. Có những giai đoạn mình nỗ lực rất nhiều nhưng kết quả chưa xuất hiện rõ ràng. Tôi không xem đó là thất bại, tôi xem đó là xây dựng nền móng, tuy âm thầm nhưng quyết định kết quả bền vững sau này.
Trong marathon, có những kilomet trôi qua mà bạn không cảm thấy mình tiến bộ hơn. Nhưng chính những kilomet đó tạo nên sức bền cho quãng đường phía trước. Công việc cũng vậy. Nếu bạn đang nản lòng, tôi chỉ muốn nói: “Cứ kiên trì làm việc đúng, tin tưởng vào quá trình tích lũy, đủ thời gian – kết quả sẽ đến”. Lúc đó, bạn sẽ rất hạnh phúc vì tin mình xứng đáng với nó.
Cảm ơn chị đã dành thời gian cho ELLE Việt Nam.
