Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, bên cạnh việc tôn vinh những đóng góp của ngành y, cũng là dịp để chúng ta nhìn nhận toàn diện hơn về sức khỏe tinh thần – một phần quan trọng của y học hiện đại. Cùng ELLE khám phá 4 cuốn sách của các bác sĩ và chuyên gia tâm lý sau đây không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hướng dẫn bạn cách chăm sóc đời sống tinh thần của mình một cách tốt hơn.
Đứa trẻ được nuôi trong chuồng chó | Bruce D. Perry và Maia Szalavitz
Một trong những vấn đề quan trọng của chăm sóc sức khỏe tinh thần là hiểu được gốc rễ của tổn thương. Từ kinh nghiệm điều trị cho nhiều trẻ em từng trải qua bạo lực, lạm dụng hay bỏ bê, bác sĩ Bruce Perry cùng nhà báo Maia Szalavitz đã cho ra đời cuốn sách Đứa trẻ được nuôi trong chuồng chó, lý giải về cách sang chấn ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của chúng ta và tầm quan trọng của môi trường trong việc điều trị tâm lý.
Những câu chuyện trong sách không chỉ giúp người đọc hiểu hơn về khoa học thần kinh và tâm lý học phát triển, mà còn gợi mở một nhận thức quan trọng: nhiều vấn đề tâm lý của người trưởng thành không phải do họ “yếu đuối”, mà là hệ quả của những trải nghiệm trong quá khứ. Khi hiểu được nguồn gốc ấy, quá trình chữa lành mới thực sự bắt đầu.
Phá vỡ khuôn mẫu | Vienna Pharaon
Tuy có góc nhìn tương tự nhưng Phá vỡ khuôn mẫu của nhà trị liệu hôn nhân và gia đình Vienna Pharaon lại theo hướng tiếp cận gần gũi hơn với đời sống gia đình và các mối quan hệ của chúng ta. Cuốn sách giúp người đọc khám phá “câu chuyện cội nguồn” của chính mình – tức những trải nghiệm nền tảng đã định hình hành vi và cảm xúc hiện tại.
Qua đó, ta biết rằng những khuôn mẫu lặp lại trong tình yêu, công việc hay cách phản ứng của ta trước xung đột thường không xuất hiện ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ những trải nghiệm rất sớm, thậm chí là di truyền từ thế hệ của ông bà. Khi nhận diện được các “khuôn mẫu” này, chúng ta mới có cơ hội phá vỡ vòng lặp cũ để xây dựng một đời sống lành mạnh hơn, đồng thời thay đổi cách yêu thương, kết nối và nuôi dưỡng thế hệ tiếp theo.
Chữa lành đứa trẻ tổn thương bên trong | Robert Jackman
Sau khi nhận diện được tổn thương, bước quan trọng tiếp theo là chữa lành nó. Dựa trên hai mươi năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực trị liệu tâm lý, chuyên gia trị liệu tâm lý Robert Jackman đã viết nên cuốn sách Chữa lành đứa trẻ tổn thương bên trong, mang đến một lộ trình rõ ràng giúp người đọc nhận diện và chữa lành phần tổn thương này.
Thông qua các bài tập thực hành như nhìn lại dòng ký ức tuổi thơ, viết thư đối thoại với chính mình hay kết nối cảm xúc hiện tại với trải nghiệm quá khứ, tác giả không chỉ hướng dẫn bạn đọc cách xây dựng những phản hồi mới lành mạnh hơn mà còn cho thấy một vấn đề cốt lõi: chữa lành không phải là loại bỏ quá khứ, mà là hợp nhất các phần bên trong để trở thành một con người trọn vẹn hơn. Chỉ khi làm được điều này, chúng ta mới có thể thoát khỏi sự chi phối của những tổn thương cũ và xây dựng một đời sống lành mạnh, tự do.
Chăm sóc bản thân thật sự | Pooja Lakshmin
Tuy nhiên, sức khỏe tinh thần không chỉ là câu chuyện của quá khứ, mà còn là vấn đề đến từ đời sống hiện tại. Trong xã hội nhiều áp lực, khái niệm chăm sóc bản thân đã trở nên phổ biến, nhưng cũng dễ bị hiểu sai thành những hành động mang tính tạm thời như mua sắm, nghỉ dưỡng hay nuông chiều bản thân. Từ góc nhìn của một bác sĩ tâm thần, Chăm sóc bản thân thật sự của Pooja Lakshmin đã chỉ ra rằng chăm sóc sức khỏe tinh thần không nằm ở những gì ta mua hay làm trong chốc lát, mà ở cách ta đưa ra các quyết định quan trọng để bảo vệ sức khỏe tinh thần và thể chất của chính mình.
Thông qua các bài tập thực hành và câu hỏi gợi mở, cuốn sách giúp người đọc từng bước xây dựng một hệ thống chăm sóc tinh thần phù hợp với hoàn cảnh riêng. Khi mỗi người biết chăm sóc bản thân một cách có ý thức, tác động tích cực không chỉ dừng lại ở cá nhân mà còn lan tỏa đến các mối quan hệ và môi trường xung quanh.
Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam, bên cạnh sự tri ân dành cho những người đang ngày đêm cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, ta cũng nên gửi lời cảm ơn đến những bác sĩ, chuyên gia tâm lý đã âm thầm nghiên cứu, viết sách, tìm cách giúp con người vượt qua khủng hoảng tâm lý, tìm lại sự cân bằng và ý nghĩa sống. Bởi lẽ, trong một thế giới nhiều biến động, họ chính là những thầy thuốc của tâm hồn – những người góp phần giúp con người sống khỏe mạnh và trọn vẹn hơn.
Xem thêm
•15 quyển tiểu thuyết hay giúp bạn cảm thấy xoa dịu
•[ELLE Reads] 10 quyển sách hay và đáng đọc nhất tháng 1/2026
•12 quyển sách nên đọc khi bạn cảm thấy áp lực trong cuộc sống