Fashion Talk: Leap Art và nghệ thuật thêu tái hiện vẻ đẹp của gốm

Nghệ thuật di sản, kỹ nghệ thủ công truyền thống ngày càng hiện diện “chói sáng” hơn trong đời sống hiện đại. Từ các tác phẩm nghệ thuật, đồ nội thất, thời trang… Leap Art đã chạm tới vẻ đẹp truyền thống đó từ những cơ duyên nào?

Với Leap Art, cơ duyên đến với nghệ thuật truyền thống bắt đầu từ một cảm giác rất thật: sự tiếc nuối. Chúng tôi từng nhìn thấy những kỹ nghệ thủ công tinh xảo đặc biệt là thêu tay dần thu hẹp vai trò của mình trong đời sống đương đại. Chúng có thể hiện diện trên những món quà lưu niệm nhỏ, mang tính trưng bày chứ không hẳn là được sống đúng với giá trị vốn có. Từ đó, một câu hỏi luôn ở lại: Tại sao một kỹ nghệ đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và trình độ thẩm mỹ cao như vậy lại không thể trở thành trung tâm của một không gian sống sang trọng, nơi con người chạm vào và sống cùng nó mỗi ngày?

Khi nhắc về điểm chạm của Leap Art với nghề thủ công truyền thống, không thể không nhắc đến sự hợp tác với Bát Tràng Museum Atelier (BTMA) – xưởng gốm 50 năm tuổi tiếp nối di sản của cố Nghệ nhân Nhân dân Vũ Thắng. Gốm và nghệ thuật thêu thủ công là hai chất liệu tưởng chừng khác biệt nhưng lại bổ trợ cho nhau một cách kỳ diệu khi cùng chung một lý tưởng tri ân nghề thủ công. Kể từ khi hợp tác với BTMA, tinh thần này đã được thể hiện xuyên suốt và nhất quán, từ thẩm mỹ thiết kế cho đến sự ra đời của các sản phẩm và những BST mang đậm dấu ấn di sản.

Trong thời trang và đồ decor, Leap Art cho thấy những cái nhìn vừa quen vừa lạ, phảng phất hồn gốm xưa. Nguồn cảm hứng với gốm được khơi gợi và triển khai như thế nào?

Như đã chia sẻ, mối nhân duyên với Bát Tràng Museum Atelier chính là khởi đầu cho những cảm hứng về gốm tại Leap Art. Chúng tôi tìm về những vốn cổ văn hóa như họa tiết hoa cúc dây, hoa sen đặc trưng từ thời Lý – Trần, gốm hoa lam từ thế kỷ 15 – 20. Đồng thời, những thiết kế gốm đương đại của BTMA với sự giao thoa giữa các nền văn hóa khác nhau như dáng bình Tulip, Giày gốm… lại mang đến một cấu trúc hình khối rất mới. Sự gặp gỡ này đã tạo nên những dấu ấn cụthể như chiếc đèn Ballerina “Thăng Hoa“, đèn Tulip Blooming, và gần đây nhất là phiên bản “Suối Nguồn“ của chiếc đèn Ballerina.

Ngoài ra, khi kết hợp với những bộ họa tiết sáng tạo của BTMA như Dệt Một Áng Hoa, Suối Nguồn… các sản phẩm thêu tạo thành được những BST có câu chuyện, có sự nhất quán về tạo hình, thẩm mỹ và hơn hết là có thêm sự đón nhận lớn từ những người yêu nghệ thuật thủ công truyền thống.

Để tái hiện được họa tiết gốm trên vải, chúng tôi đã thử nghiệm kết hợp nhiều bảng màu khác nhau để tạo ra các sắc độ chuyển màu mượt mà, mô phỏng lại độ sâu và độ trong của các lớp men gốm. Ngay cả với họa tiết gốm hoa lam, dù chỉ sử dụng hai tông màu nhưng chúng tôi vẫn phải tính toán sự phối hợp tinh tế để ra được những sắc độ đậm nhạt của màu lam, màu men ngà đặc trưng, vừa giữ được chất của họa tiết gốm, vừa tạo ra độ phồng và hiệu ứng thị giác 3D của thêu thủ công và kỹ thuật đính kết trên vải.

Gốm đang được đưa vào các ứng dụng nội thất, thời trang và nhiều thiết kế khác. Theo chị, cảm hứng gốm có phải đang là một xu hướng mới? Và trong tương lai, ứng dụng này có tiềm năng phát triển như thế nào?

Gốm và thêu thủ công, đính kết trên vải, dù bề mặt và tính chất vật lý hoàn toàn khác nhau nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo nên một thể thống nhất. Chẳng hạn, một chiếc bình Tulip chân cao với sắc xanh cobalt đặc trưng của BTMA khi trở thành thân đèn lại là “đòn bẩy“ tuyệt vời để tôn vinh những họa tiết gốm hoa lam Dệt Một Áng Hoa được thêu tay trên chao đèn. Hay ở phiên bản đèn Ballerina Suối Nguồn, tác phẩm là tổng thể nhất quán với sự hài hòa giữa hiệu ứng “địa chất” trên lớp men gốm chồng màu và hiệu ứng 3D thêu tay của bộ họa tiết mang tính nghiên cứu của BTMA trên vải nhung. Các kỹ thuật được sử dụng trên hai chất liệu gốm và vải nhung, cùng sự tương tác giữa ánh sáng khi đèn được bật lên, tạo cho Ballerina Suối Nguồn một tổng thể hài hòa về tạo hình cũng như ý nghĩa, câu chuyện ẩn sau tác phẩm. Việc chọn lọc màu vải nhung và các sắc độ khác nhau của chỉ thêu nhất quán cùng màu men gốm tạo nên sự chuyển động của hai chất liệu khác nhau, trong sợi dây kết nối là tông màu Earthy chứa đựng nguồn năng lượng của sự sống.

Tuy nhiên, cốt lõi của sự kết hợp này nằm ở tinh thần tri ân nghề thủ công và sự sáng tạo. Những hình dáng và họa tiết đặc biệt từ gốm khi được ”chuyển hệ” sang ngôn ngữ thêu luôn mang đến những bất ngờ thú vị. Việc cộng tác cùng một xưởng gốm có tư duy thiết kế sâu sắc đã giúp chúng tôi tạo nên sự khác biệt hoàn toàn so với các thương hiệu khác trên thị trường khi hội tụ câu chuyện di sản, kỹ thuật truyền thống và thẩm mỹ đương đại.

Trong tương lai, gốm có thể là một phần của cấu trúc trang phục, một chi tiết kiến trúc tinh xảo hay một chi tiết trong những sản phẩm nội thất. Tiềm năng phát triển nằm ở chính khả năng “biến hình“ của nó – gốm có thể rất mộc mạc nhưng cũng có thể tinh tuyển. Khi di sản được “vận động“ trở lại bằng những sự kết hợp như vậy, tôi tin rằng đó chính là sự phát triển bền vững của nghề thủ công Việt Nam.

Chị hãy chia sẻ thêm về việc vận dụng cảm hứng truyền thống vào các BST cụ thể như Đèn bàn Ballerina với họa tiết Suối Nguồn và các trang phục thêu…

Với Leap Art, việc vận dụng cảm hứng truyền thống vào từng BST không dừng lại ở việc mượn hình ảnh hay chất liệu, mà là một quá trình truyền tải tinh thần tri ân nghề thủ công một cách nhất quán trong tất cả các dòng sản phẩm. Ở chiếc đèn bàn Ballerina, sự tâm đắc nằm ở cuộc đối thoại giữa nhiều lớp thủ công truyền thống. Họa tiết Suối Nguồn mang trong mình ý niệm về dòng chảy sự sống, được các nghệ nhân của chúng tôi tiếp nhận và diễn giải lại bằng ngôn ngữ của chỉ thêu và vải nhung. Phần chân đèn gốm nâu trầm của BTMA, với kỹ thuật khắc thủ công và men chồng màu, gợi chiều sâu của thời gian và địa chất. Trong khi đó, chao đèn nhung thêu tay là một bề mặt sống động, nơi ánh sáng xuyên qua từng mũi kim, làm hiện lên nhịp chuyển động mềm mại của họa tiết thêu tay, rất tương đồng với họa tiết khắc tay trên thân gốm.

Tương tự, trong mảng thời trang, bộ họa tiết gốm hoa lam ”Dệt Một Áng Hoa” (Blooming) của xưởng gốm BTMA cũng được chúng tôi chuyển thể đưa vào các trang phục, phụ kiện truyền thống xưa như Áo trấn thủ, Khăn mỏ quạ, hay cách tân như Áo dài… một cách mượt mà. Những mẫu hoa văn tinh xảo như hoa phù dung bung nở, hoa sen, hoa cúc hay các dây hoa kim ngân, hoa chanh… vốn là ngôn ngữ của mực vẽ trên gốm, nay được tinh chỉnh và “dệt“ lại trên vải. Mỗi thiết kế là kết quả của hàng chục, hàng trăm giờ lao động thủ công nơi giá trị truyền thống được giữ gìn bằng sự kiên nhẫn và tôn trọng vật liệu.

Trong quá trình sáng tạo với nguồn cảm hứng truyền thống, chị và đội ngũ có tìm thấy một kỹ thuật, một bí quyết riêng, hay khám phá mới để tạo nên tinh thần riêng cho thương hiệu?

Khám phá định hình nét riêng của Leap Art nằm ở việc làm chủ chất liệu và kết hợp liên làng nghề, tạo ra cuộc đối thoại giữa các nghề thủ công, giữa những chất liệu tưởng chừng như khó kết hợp. Thay vì thêu trên những chất liệu mềm mỏng thông thường, chúng tôi thử nghiệm kỹ thuật thêu tay đa tầng và đính kết thủ công trên nền nhung the hoặc vải nội thất dày. Để họa tiết thêu không chỉ là một hình vẽ phẳng mà có độ nổi, độ bắt sáng và chiều sâu, người nghệ nhân phải có sự thấu hiểu về độ đàn hồi của vải cũng như ánh sáng.

Trong tương lai, chúng tôi sẽ tiếp tục những thử nghiệm kỹ thuật thêu tay, đính kết trên các chất liệu mới, hợp tác với các làng nghề thủ công khác và có thể là các nghệ sĩ đương đại cho những thiết kế mới. Kết hợp các vật liệu khác nhau có lẽ là xu hướng bền vững tạo nên sự tiếp cận gần hơn của các sản phẩm thủ công với những người tiêu dùng trẻ. Leap Art tự hào là thương hiệu Việt đầu tiên đưa nghề thêu tay truyền thống ứng dụng trên các sản phẩm nội thất.

Xem thêm: 

KHAAR và những người thợ thủ công “sống chậm” hậu tận thế

Loewe khai mạc triển lãm thế giới thủ công tại Thượng Hải

Triển lãm Loewe Crafted World mở cửa tại Tokyo