Sau nhiều năm được xem là một trong những đạo diễn anime hiếm hoi dung hòa được yếu tố giải trí đại chúng với chiều sâu nhân văn, Mamoru Hosoda thực hiện Scarlet với tâm thế của một người sẵn sàng đánh đổi. Không còn là những câu chuyện gia đình gần gũi hay hành trình trưởng thành mang tính đời sống, lần này, Hosoda chọn đối thoại trực diện với Hamlet, một biểu tượng kinh điển của bi kịch phương Tây, đồng thời đặt câu chuyện ấy vào thế giới hoạt hình Nhật Bản với quy mô lớn, phức tạp và nặng về triết lý hơn.
Scarlet không phải tác phẩm dễ xem, cũng không cố gắng làm hài lòng tất cả. Phim mở ra một vũ trụ nơi cái chết, trả thù, niềm tin và sự cứu rỗi cùng tồn tại, đan xen vào nhau trong một cấu trúc đa tầng. Chính lựa chọn táo bạo khiến Scarlet được giới chuyên gia ca ngợi, nhưng đồng thời cũng bị xem là bước chân hụt, khi cảm xúc không theo kịp tham vọng ý tưởng mà đạo diễn đặt ra.
Scarlet: Khi Hamlet được tái sinh trong dị thế giới
Scarlet xoay quanh hành trình báo thù của nàng công chúa Đan Mạch cùng tên, người mang trong mình nỗi ám ảnh về cái chết của phụ vương và sự phản bội của hoàng thúc Claudius. Bị cuốn vào vòng xoáy hận thù, công chúa tóc đỏ bước qua ranh giới của thế giới thực để đặt chân đến một dị thế giới kỳ lạ, nơi con người đến từ nhiều dòng thời gian khác nhau cùng tồn tại. Ở đó, chiến binh, kẻ tội đồ, người lương thiện và những linh hồn lạc lối bị buộc phải đối diện với những thử thách để tìm thấy “sự vĩnh hằng”.
Trong không gian lưng chừng giữa sự sống và cái chết ấy, công chúa chiến binh gặp Hijiri, một y tá đến từ thời hiện đại. Cuộc gặp gỡ này trở thành trục cảm xúc quan trọng nhất của tác phẩm.
Nếu Scarlet bước vào câu chuyện với tâm thế của một người chỉ biết dùng bạo lực để giải quyết mọi vấn đề, thì Hijiri lại đại diện cho một thế giới quan hoàn toàn khác, nơi sinh mạng con người là giá trị tối thượng và bạo lực chỉ là lựa chọn cuối cùng. Sự đối lập ấy không tạo ra xung đột gay gắt, mà dần dần chuyển hóa thành một mối liên kết tinh tế, dựa trên sự thấu hiểu và tin tưởng.
Lấy cảm hứng từ Hamlet nhưng không bê nguyên cấu trúc kịch bản, Mamoru Hosoda chủ động phá bỏ nhiều yếu tố quen thuộc để tái tạo câu chuyện theo cách riêng. Việc đổi giới tính nhân vật chính không chỉ mang tính hình thức, mà còn mở ra một góc nhìn mới về quyền lực, sự tổn thương và cách con người đối diện với mất mát. Công chúa Scarlet không chỉ là nạn nhân của âm mưu chính trị, mà còn là biểu tượng cho một linh hồn bị mắc kẹt giữa hận thù và khát vọng được yêu thương.
Chưa hết, dị thế giới trong Scarlet gợi nhớ vùng cận tử trong Alice in Borderland. Tác phẩm xem cõi tạm như nơi thử thách đạo đức, nơi mỗi cá nhân phải đi qua những phép thử để chứng minh bản thân xứng đáng được trở lại dương thế. Không gian này không chỉ đóng vai trò bối cảnh, mà còn là phép ẩn dụ cho trạng thái lạc lối của con người khi đứng trước những lựa chọn mang tính sinh tử.
Về mặt thị giác, Scarlet cho thấy Hosoda vẫn là một trong những đạo diễn anime có khả năng kiến tạo thế giới ấn tượng nhất. Bảng màu rực rỡ nhưng đầy bất an, những bầu trời nứt vỡ bởi sấm sét, cùng các cảnh hành động được dàn dựng mạch lạc tạo nên cảm giác choáng ngợp. Phim không lạm dụng kỹ xảo để phô trương, mà dùng hình ảnh như một phần của ngôn ngữ kể chuyện, giúp khắc họa trạng thái tâm lý của nhân vật và sự khắc nghiệt của dị thế giới.
“Scarlet” và nỗi dằn vặt “To be or not to be”
Tinh thần của Hamlet được Hosoda giữ lại không nằm ở cốt truyện, mà ở câu hỏi cốt lõi về sự tồn tại. Công chúa tóc đỏ bị giằng xé giữa việc tiếp tục giết chóc để hoàn thành sứ mệnh báo thù, hay dừng lại để lắng nghe tiếng nói của lương tri. Nỗi dằn vặt “to be or not to be” (tồn tại hay không tồn tại) không còn là độc thoại nội tâm, mà trở thành chuỗi hành động, mỗi lựa chọn đều kéo theo hệ quả không thể đảo ngược.
Hijiri đóng vai trò như kim chỉ nam đạo đức cho Scarlet. Thông qua những tương tác tưởng chừng rất nhỏ, từ việc chăm sóc vết thương cho đến những cuộc trò chuyện giữa chiến trận, nhân vật này giúp công chúa chiến binh lần đầu tiên hiểu được khái niệm thiện lương và khát vọng hòa bình. Tình yêu trong Scarlet không được khắc họa bằng những lời thề ước lãng mạn, mà hiện diện như một niềm tin âm thầm, đủ mạnh để làm chậm lại cơn giận dữ của một linh hồn bị tổn thương.
Điều thú vị là hành trình này không chỉ tác động một chiều. Hijiri, người vốn tin vào sự ôn hòa, cũng buộc phải thay đổi khi đối diện với cái ác không thể thương lượng. Việc cầm vũ khí của anh không được tôn vinh như hành động anh hùng, mà được đặt trong trạng thái giằng xé, cho thấy ngay cả lòng nhân ái cũng có giới hạn khi đứng trước sự hủy diệt. Đây là một trong những lớp nghĩa nhân văn đáng giá nhất của Scarlet, khi tác phẩm không tuyệt đối hóa bất kỳ lập trường đạo đức nào.
Tuy nhiên, chính việc cài cắm quá nhiều tầng ý nghĩa khiến câu chuyện trở nên phân tán. Phim liên tục đặt ra những câu hỏi lớn về công lý, báo ứng và sự cứu rỗi, nhưng lại thiếu những khoảnh khắc lắng đọng để người xem kịp cảm nhận. Nhiều mối gỡ được mở ra đầy hứa hẹn, song cách giải quyết thường khá vội vàng, khiến cảm xúc chưa kịp chạm đáy đã bị đẩy sang cao trào khác.
Bên cạnh Scarlet và Hijiri, Scarlet còn gây chú ý với hình tượng con rồng sấm khổng lồ, sinh vật gieo rắc nỗi khiếp sợ lên dị thế giới. Dưới lăng kính phương Tây, rồng thường gắn liền với ma quỷ và sự hủy diệt, vì thế ban đầu, sinh vật này là nỗi ám ảnh của công chúa tóc đỏ lẫn binh đoàn của vua Claudius. Tuy nhiên, khi được đặt trong hệ quy chiếu phương Đông, rồng lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác.
Trong văn hóa Á Đông, rồng là thần linh, là hiện thân của thiên mệnh và sự báo ứng. Con rồng sấm trong Scarlet không đơn thuần là quái vật, mà đóng vai trò như vị phán quan công bằng, giáng sét xuống những kẻ gây ra tội ác. Biểu tượng này cho thấy cách Hosoda dung hòa hai hệ tư tưởng Đông và Tây, đồng thời củng cố thông điệp rằng công lý không thuộc về con người, mà là thứ vượt lên trên mọi tham vọng cá nhân.
Điểm trừ đáng tiếc của phim “Scarlet”
Khi đặt cạnh những tác phẩm trước của Hosoda, Scarlet vẫn để lộ những điểm yếu rõ rệt. Các nhân vật phụ xuất hiện đông đảo nhưng thiếu chiều sâu, phần lớn tồn tại như biểu trưng cho ý niệm hơn là những con người có đời sống nội tâm hoàn chỉnh. Ngay cả Scarlet, dù có tạo hình mạnh mẽ và câu chuyện bi tráng, vẫn thiếu những khoảnh khắc rất đời để khán giả có thể thực sự đồng cảm.
Nhìn lại các tác phẩm trước của nhà làm phim, Wolf Children chạm đến nỗi cô đơn của người mẹ, hay Mirai khắc họa sự trưởng thành thông qua những rung động rất nhỏ, thì Scarlet lại đặt nặng cấu trúc và thông điệp. Phim được khen vì dám thử nghiệm và mở rộng biên giới kể chuyện, nhưng cũng bị xem là bước lùi vì đánh mất sự tinh tế cảm xúc từng làm nên dấu ấn của Mamoru Hosoda.
Nhìn chung, Scarlet là một tác phẩm đẹp, tham vọng và đầy suy tư, phản ánh rõ khát khao đổi mới của Mamoru Hosoda. Bộ phim xứng đáng được ghi nhận như một nỗ lực lớn trong việc kết nối bi kịch Shakespeare với hoạt hình Nhật Bản, cũng như trong cách xây dựng dị thế giới mang đậm màu sắc triết học.
Tuy nhiên, giữa muôn vàn ý tưởng và biểu tượng, Scarlet lại thiếu một điểm tựa cảm xúc đủ vững để nâng đỡ toàn bộ câu chuyện. Trong bước chân hụt này, Hosoda không đánh mất tài năng, nhưng để lại cảm giác tiếc nuối, khi vẻ đẹp và tham vọng chưa thể hoàn toàn hóa giải những khoảng trống của cảm xúc con người.
Xem thêm
•10 bộ phim nổi bật nhất trong sự nghiệp của Thành Nghị
•Những bộ phim Nhật Bản được chuyển thể từ các tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Higashino Keigo
•15 bộ phim Nhật Bản dành cho hội cuồng mèo