Âm nhạc của Taylor Swift luôn gợi mở những câu chuyện riêng, và album The Life of a Showgirl cũng không ngoại lệ khi hé lộ những tầng cảm xúc sâu kín nhất của cô. Dưới góc nhìn từ những bi kịch từng đối mặt, Taylor Swift tiếp tục biến những trải nghiệm cá nhân thành chất liệu để kể nên hành trình trưởng thành của chính mình.
TAYLOR SWIFT VÀ Bi kịch của chính bản thân
Taylor cho biết, cô đã sáng tạo The Life of a Showgirl xuyên suốt thời gian thực hiện “The Eras Tour”, phản chiếu trung thực đời sống nội tâm và trạng thái cảm xúc của một “showgirl” trên sân khấu lẫn phía sau hậu trường. Album được chia thành hai phần rõ rệt: “Showgirl” phơi bày những “thâm cung bí sử” của giới giải trí và “The Life” kể lại cuộc sống hiện tại của nữ ca sĩ cùng tình yêu mới. Trong dự án này, Taylor tái hợp cùng hai NSX huyền thoại Max Martin và Shellback, bộ đôi từng góp phần định hình các cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của cô qua Red (2012), 1989 (2014) và Reputation (2017). Tuy nhiên, The Life of a Showgirl không phải là sự lặp lại. Nếu 1989 khắc họa một thành thị rực rỡ nơi nữ ca sĩ háo hức chuyển mình, còn Reputation là bức chân dung đen tối về một cuộc phản công sau những điều tiếng, thì album mới này lại là điểm cân bằng giữa hai thế giới ấy, nơi giọng ca All Too Well cho thấy một phiên bản trưởng thành, tiết chế và đầy chiêm nghiệm.
Trong không gian âm nhạc đậm chất soft rock, điểm xuyết tinh tế chất country, Broadway và những hồi tưởng grunge, album tạo nên một bầu không khí lý tưởng để Taylor Swift bộc lộ thế giới nội tâm. Tại đây, bức tranh về ngành công nghiệp âm nhạc hiện lên với đầy rẫy định kiến và những giới hạn vô hình, phản ánh qua các ca khúc chất chứa trải nghiệm cá nhân đầy đau đớn, nhưng được viết bằng một tâm thế bình tĩnh, thấu suốt. Tiêu biểu là ca khúc chủ đề cùng tên album – kết hợp với Sabrina Carpenter – nơi Taylor sáng tạo nên một cuộc đối thoại giữa nữ nghệ sĩ nổi tiếng và một cô bé đang khao khát chạm tay tới danh vọng. Trong đó, nhân vật Kitty, do Sabrina hóa thân, không ngợi ca ánh hào quang, mà trải lòng về những đánh đổi cay đắng: “càng trèo cao, càng dễ ngã đau” – “The more you play, the more that you pay”. Ý tưởng này tiếp tục được khai triển trong những ca khúc sau đó, nhằm tôn vinh những người phụ nữ đang miệt mài trong ngành giải trí – những người đã đi qua bao thử thách để tiếp tục tỏa sáng, dù ánh đèn sân khấu chưa bao giờ là nơi trú ẩn an toàn.
Riêng với Taylor, những đau đớn cá nhân được gửi gắm trong CANCELLED – ca khúc mang sắc thái u tối, gợi nhớ thời kỳ Reputation, kể về văn hóa tẩy chay và làn sóng phán xét mà cô từng là nạn nhân. Trên nền nhịp điệu dồn dập, Taylor hiện lên như biểu tượng của sự sống sót, nơi những vết thương không chỉ khiến cô trưởng thành, mà còn giúp nhận ra ai là người bạn thực sự. Trái lại, trong Actually Romantic, cô đảo ngược hiệu ứng Stockholm một cách châm biếm: kẻ thù cay nghiệt lại chính là người dõi theo mình sát sao nhất, cổ vũ nồng nhiệt nhất, đến mức gần như ám ảnh. Còn với Wi$h Li$t, Taylor nói về người từng châm ngòi cho cơn bão truyền thông, nhưng cũng vô tình tiếp tay để cô tạo dựng hình tượng “hắc hóa” gây chấn động một thời.
Trong Father Figure – lấy cảm hứng từ bản hit cùng tên của George Michael – Taylor hát về hình tượng người cha từng nhìn thấy ở cô một tiềm năng nổi tiếng, nhưng rồi sau cùng chỉ còn biết khai thác, lợi dụng. Hình ảnh ấy phản chiếu rõ sự chênh lệch quyền lực và cảm giác bị biến thành công cụ, điều mà chính cô từng trải qua trong mối quan hệ với các nhà điều hành, những ông chủ hãng đĩa, xoay quanh câu chuyện quyền sở hữu bản master thu âm. Còn trong Eldest Girl, Taylor ví mình như một người chị cả phải gồng mình trước vô vàn áp lực – một lời thổ lộ thầm lặng nhưng đậm tính riêng tư. Tất cả những điều này cho thấy: “nàng thơ của bi kịch” năm nào giờ đây không còn chiến đấu trong tư thế đối đầu trực diện với những thế lực ngầm, mà thay vào đó, cô kiên cường một cách trầm tĩnh hơn, nhìn lại họ với nụ cười mỉa mai, qua chính những thành tựu mà mình đã âm thầm giành lấy.
Bi kịch của thời quá vãng
Không chỉ dừng lại ở việc khai thác câu chuyện cá nhân, trong album này, những tham chiếu quen thuộc đến nghệ thuật và văn hóa đại chúng – từng xuất hiện trong folklore, The Tortured Poets Department… một lần nữa được tái hiện. Đặc biệt, các nhân vật được Taylor nhắc đến đều là những “nàng thơ của bi kịch”, dẫu mang số phận khác nhau, họ đều là nạn nhân của định kiến giới. Taylor không cố gắng bảo tồn những câu chuyện cũ, mà tiếp biến chúng bằng cách hòa quyện với tâm tư riêng, mang lại một diện mạo mới mẻ nhưng vẫn đầy tính suy tưởng. Điều đó thể hiện rõ trong Elizabeth Taylor, ca khúc được viết như một cuộc đối thoại giữa nữ ca sĩ và “nữ hoàng Cleopatra”, minh tinh mắt tím huyền thoại. Một người phụ nữ tài năng nhưng cuối cùng lại chỉ được nhớ đến vì đời tư và những mối quan hệ tình ái. Là người từng chịu đựng không ít điều tiếng vì chuyện tình cảm, hơn ai hết, Taylor thấu hiểu điều đó và đặt ra một câu hỏi đầy hoài nghi: “Liệu có điều gì là trường tồn không, trong thế giới này?”.
Để rồi từ đó, việc tái hiện hình ảnh Marilyn Monroe, Ronnie Spector của nhóm The Ronettes hay Esther Williams trong MV mở đường The Fate of Ophelia càng khắc sâu thêm chủ đề xuyên suốt của album. Song song đó, phần tạo hình của đĩa nhạc cũng là một lời tri ân dành cho Annie Lennox, Kylie Minogue – những “showgirl” biểu tượng trong âm nhạc, nhưng cũng từng bị xem nhẹ chỉ vì họ là phụ nữ. Taylor Swift phản bác định kiến ấy bằng chính vẻ đẹp, tài năng và khả năng kể chuyện của mình, khiến những hình tượng nữ giới một thời sống lại, được nhìn nhận với sự thấu hiểu thay vì phán xét. Ngay cả những tạo hình từng nhiều lần bị tình dục hóa, như vũ nữ cancan hay geisha, cũng được chính Taylor hát về trong Wood, Father Figure, Honey… Đây có thể xem là một đóng góp đáng kể của Taylor Swift trên phương diện xã hộ, điều mà cô đã từng công khai cam kết trong bộ phim tài liệu Miss Americana: thay đổi cách nhìn về nữ nghệ sĩ nói riêng và phụ nữ nói chung trong nền văn hóa đương đại.
BÀI LIÊN QUAN
Thêm vào đó, trong single mở đường, những tham chiếu văn học đến nhân vật Ophelia trong vở Hamlet của Shakespeare hiện lên rõ nét. Trên bìa album, Taylor tái hiện bức tranh kinh điển của John Everett Millais, nhưng thay vì ánh nhìn vô hồn buông xuôi sau khi hóa điên vì người yêu giết nhầm cha, cô lại nhìn thẳng vào ống kính bằng ánh mắt sắc sảo và đầy chủ đích khi đang nằm trong bồn tắm. Một tuyên ngôn không lời: chính cô, chứ không ai khác, mới là người nắm giữ vận mệnh đời mình. Trong khi đó, MV của ca khúc lại gợi nhớ đến một bức tranh khác – The Lady of Shalott (1888) của John William Waterhouse. Nhân vật chính trong tranh đã dám khước từ lời nguyền sẽ chết nếu nhìn ra cửa sổ, để rồi vươn mình mạnh mẽ, bước ra khỏi tòa tháp, tìm thấy lẽ sống từ chính khát khao được nhìn thấy thế giới.
Để rồi từ đó, dù tái hiện quý bà Shalott trong hình hài thuyền trưởng của con thuyền vận mệnh, hay hóa thân thành một Ophelia không còn điên dại trong bộ đồ nhảy của thời đại mới, The Life of a Showgirl vẫn phản chiếu chân dung một tượng đài âm nhạc không ngừng dấn thân vào những thách thức mới, nơi sức mạnh và tính nữ được khẳng định giữa một ngành công nghiệp đầy rẫy phức tạp và định kiến. Không chỉ dừng lại ở những sáng tạo mang dấu ấn cá nhân, Taylor Swift còn gửi đi lời kêu gọi về sự trỗi dậy của phụ nữ ngay tại khoảnh khắc hiện tại. Như Misty L. Heggeness, tác giả cuốn Swiftynomics: How Women Mastermind and Redefine Our Economy, từng nhận định: “Taylor luôn biết cách khai thác sức mạnh văn hóa và kinh tế của phụ nữ trẻ trong thời đại mạng xã hội thống trị”. Rốt cuộc, Taylor Swift không chỉ viết về “bi kịch” của chính mình. Cô trở thành người kể chuyện, người dệt lại giấc mơ còn dang dở của phụ nữ xuyên suốt chiều dài lịch sử. Một giấc mơ không còn bị cắt ngắn bởi định kiến, mà đang dần được chắp cánh bằng chính giọng nói, hình ảnh và âm nhạc của họ.
Xem thêm
•6 bản hit nổi bật trên No.1 Billboard Hot 100: Từ Taylor Swift đến nhạc phim “KPop Demon Hunters”
•Review phim “Cưới vợ cho cha”: Một lát cắt miền Tây mộc mạc, dịu dàng mà day dứt
Nhóm thực hiện
Bài: Ngô Minh
Ảnh: Tas Rights Management
