Sự trỗi dậy của âm nhạc ý niệm
Âm nhạc ý niệm (conceptual music) được hiểu là những tác phẩm được xây dựng xoay quanh một chủ đề hoặc thông điệp. Thay vì một giai điệu ngắn, người làm nhạc tạo nên một tác phẩm âm nhạc dài hơi như tiểu thuyết, với nhiều đoạn khác nhịp, đan xen tâm trạng – từ nồng nàn, nội tâm đến cuồng nộ, bi tráng.
Năm 2025, điển hình cho trào lưu này là album solo Alter Ego của LISA (BLACKPINK). Đây là một dự án đầy tham vọng, tập trung vào concept năm “bản ngã” khác biệt: Roxi, Kiki, Vixi, Sunni và Speedi. Mỗi “alter ego” đại diện cho một nhân cách, phong cách, định hình tone giọng, thể loại và hình ảnh đi kèm một hoặc nhiều ca khúc trong album. Sự phân chia giúp người hâm mộ trải nghiệm một hành trình âm nhạc đa sắc thái, từ mạnh mẽ, nổi loạn (như Vixi, Roxi, Speedi) đến quyến rũ hoặc nội tâm hơn (như Kiki, Sunni).
Trong cùng năm, nhóm nhạc Kpop TOMORROW X TOGETHER (TXT) cũng gây ấn tượng không kém với album The Star Chapter: TOGETHER, tiếp nối chuỗi The Star Chapter của nhóm. Chuỗi album này xây dựng một vũ trụ hư cấu, sử dụng hình ảnh phép thuật, thiên văn học và các sinh vật thần thoại để đại diện cho những trải nghiệm của tuổi thiếu niên. Câu chuyện chủ yếu xoay quanh các thành viên khi họ khám phá những mất mát và sự kết nối trong quá trình trưởng thành. Album TOGETHER là phần cao trào của The Star Chapter, tập trung vào việc củng cố mối quan hệ giữa các thành viên sau khi vượt qua những thử thách và hiểu lầm. Concept âm nhạc và hình ảnh tiếp tục kết hợp giữa sự mơ mộng, kịch tính và cảm xúc mạnh mẽ, sử dụng các ẩn dụ phức tạp để truyền tải thông điệp về tình bạn, hy vọng.
Xu hướng này cũng được minh chứng bằng những thành công gần đây của các bản nhạc dài, nội dung sâu sắc, kết hợp giữa âm nhạc và câu chuyện văn hóa – xã hội. Đó có thể là mạch tư tưởng xuyên suốt một album, hoặc từng MV mang thông điệp sâu sắc. Ví dụ, album ‘2025’ – Hay Không Hay Lắm của Dzung được phát triển như một concept album xuyên Việt. Anh đã dành hai năm rong ruổi khắp các vùng miền Việt Nam, thu lại những âm thanh đặc trưng mỗi nơi (tiếng sáo, tiếng ghe, tiếng gió…) và dùng đó như “nhạc cụ” riêng biệt trong từng ca khúc.
Trước đó, các nghệ sĩ phương Tây như Taylor Swift hay The Weeknd cũng thành công với các album chủ đề như Taylor’s Version, Hurry Up Tomorrow, cho thấy sức hút của câu chuyện âm nhạc gắn kết hơn là những “món ăn nhanh” đơn lẻ. Trào lưu này phản ánh nhu cầu ngày càng cao của người nghe trong việc đi tìm ý nghĩa trong âm nhạc, cảm nhận được sự giao thoa giữa nghệ thuật và tri thức. Nhờ thế, giai điệu vừa mang tính giải trí vừa được tô điểm bởi những tầng ý thức đa chiều, làm giàu trải nghiệm của khán giả.
BÀI LIÊN QUAN
Sự hồi sinh của trào lưu tân cổ điển trong âm nhạc hiện đại
Bên cạnh những cơn sốt về giai điệu mới, một xu hướng đối lập cũng nổi lên mạnh mẽ là nhạc hiện đại tìm về hợp xướng, hoành tráng như giao hưởng xưa. Những cái tên pop/rock lớn đều tìm kiếm sự mới lạ bằng cách kết hợp dàn nhạc cổ điển vào tác phẩm của mình. Dòng nhạc này thường kết hợp hòa âm piano, dàn dây du dương với các yếu tố điện tử, tạo ra không gian âm thanh vừa quen thuộc vừa đổi mới. Theo TechSound, “Nhạc Neoclassical nổi lên như một sự kết hợp độc đáo giữa tinh thần cổ điển và hơi thở đương đại”. Chẳng hạn, các tác phẩm của Ludovico Einaudi, Ólafur Arnalds hay Max Richter được yêu thích bởi khán giả lớn tuổi và tiếp cận mạnh mẽ lớp khán giả trẻ.
Sự quan tâm đến nhạc cổ điển của thế hệ Z được thúc đẩy bởi mạng xã hội và nền tảng streaming. Nhiều bạn trẻ khám phá các bản hòa tấu piano, bản giao hưởng qua các video TikTok – xu hướng “#Classictok” trên TikTok đang bùng nổ và giúp đẩy lượt nghe nhạc cổ điển trên Spotify và Apple Music. Trang Poly Post (Mỹ) dẫn lại thống kê cho thấy dưới 25 tuổi là nhóm phát hiện nhạc cổ điển nhiều nhất, và nhiều nghệ sĩ tân cổ điển như Jon Batiste đã thu hút hàng triệu lượt xem trên TikTok nhờ hashtag #classictok. Đồng thời, giới điện ảnh và truyền hình cũng góp phần đưa tân cổ điển lên đỉnh cao khi các bộ phim và series đình đám sử dụng các bản phối của những nhà soạn nhạc như Hans Zimmer, Max Richter hay Hildur Guðnadóttir để dẫn dắt cảm xúc.
Sự khác biệt là bước sang năm 2026, nhạc tân cổ điển sẽ tiếp tục được số hóa và đại chúng hóa hơn bao giờ hết. Trước đây, nhạc cổ điển thường chỉ phát trên kênh hạn chế hoặc đĩa CD, nay chỉ với một cú click là có thể nghe thử bất kỳ tác phẩm nào. Streaming cũng thay đổi cơ cấu thính giả: năm 2015, chỉ khoảng 10% người nghe cổ điển dưới 30 tuổi, nhưng đến nay, tỷ lệ này đã lên tới một phần ba. So với trước, tân cổ điển đang lan tỏa rộng rãi trong đời sống giới trẻ – từ việc nghe nhạc thư giãn, học tập đến dùng trong game, phim ảnh và ngay cả video TikTok.
“Sân khấu mới” của Metaverse
Dẫu còn đang ở giai đoạn thử nghiệm, Metaverse và công nghệ thực tế ảo (VR/AR) được kỳ vọng sẽ mở ra một “sân khấu” mới cho âm nhạc. Năm 2025 vừa qua đã chứng kiến nhiều nền tảng VR âm nhạc tăng tốc. Meta (Facebook) đã hợp tác với các nhóm K-pop như NCT Dream, StayC và RIIZE để tổ chức chuỗi “concert metaverse” trên nền tảng Horizon Worlds. Chẳng hạn, show The Dream Show 3 in VR của NCT Dream (ra mắt tháng 9/2025) cho phép người hâm mộ trải nghiệm vũ đạo và sân khấu như đang ở sân vận động ngay tại nhà. Hay dự án Stay Tuned: A VR Experience của nhóm StayC có các tính năng tùy chỉnh avatar, vật phẩm thưởng, giúp tăng sự tương tác với fan. Ngay cả khi không có kính VR, khán giả vẫn có thể xem qua ứng dụng điện thoại, đảm bảo ai cũng có thể tiếp cận tiết mục ảo này.
Theo chuyên gia, lợi ích lớn nhất của metaverse là “phá bỏ rào cản về địa lý, sức chứa và thời gian của các buổi diễn truyền thống”. Người xem có thể đứng “phòng đầu” ở mọi nơi trên thế giới, tương tác với bạn bè và cả các thành viên ban nhạc qua avatar. Điều này không chỉ mở rộng tệp khán giả mà còn tạo ra trải nghiệm cộng đồng mới lạ: fan có thể mua vật phẩm số, tham gia sự kiện hậu trường, thậm chí gặp gỡ ảo với thần tượng.
Không thể phủ nhận, metaverse đang tái định nghĩa thế giới sân khấu và dần trở thành một kênh chính thức cho hoạt động biểu diễn âm nhạc. Một số dự báo cho rằng “Metaverse sẽ định hình lại cách chúng ta trình diễn trực tiếp”, đem lại nguồn doanh thu mới qua bán vé ảo, đồng thời cho phép nghệ sĩ kết nối fan toàn cầu mà không cần đi tour thực tế.
Tuy nhiên, vẫn có những ý kiến dè dặt. Theo Side-Line Magazine, mặc dù một vài dự án như ban nhạc ảo The Velvet Sundown (tạo bởi AI) đã lọt vào danh sách nhạc viral toàn cầu năm 2025, thế nhưng các nền tảng VR/AR chưa đóng góp nhiều doanh thu trực tiếp cho ngành âm nhạc. Các chuyên gia kinh tế cho rằng khán giả vẫn ưu tiên trải nghiệm trực tiếp (concert truyền thống) hơn là cảm giác ảo. Dẫu vậy, chúng ta không thể phủ nhận Metaverse mở ra những thử nghiệm tiềm năng. Nói cách khác, Metaverse chính là một đấu trường mới để các nghệ sĩ sáng tạo, dù chưa hoàn toàn thay thế sân khấu thật, nhưng nó tạo ra thêm một lựa chọn thời sự và thử nghiệm cho năm 2026.
V-Pop đưa chất liệu bản địa lên ngôi
Ở Việt Nam, xu hướng “hòa âm quốc tế – bản sắc dân tộc” cũng ngày càng rõ nét. Xu hướng pha trộn giữa âm nhạc hiện đại và các giá trị truyền thống đã trở nên quen thuộc… với nhiều nghệ sĩ chủ động đào sâu vào văn hóa bản địa. V-pop 2026 nhiều khả năng sẽ tiếp tục đánh dấu giai đoạn các nghệ sĩ trẻ mạnh dạn đưa âm nhạc truyền thống vào dòng nhạc hiện đại.
Năm qua, Hòa Minzy với MV Bắc Bling, Dzung với album ‘2025’ – Hay Không Hay Lắm, hay các ca khúc như Phép Màu (MaydayS ft. Minh Tốc & Lam), Cưỡi Ngựa Về Trời (Masew ft Tuấn Cry), Mục Hạ Vô Nhân (Soobin), Ếch Ngoài Đáy Giếng (Phương Mỹ Chi)… đã khéo léo đưa yếu tố âm nhạc dân gian vào phong cách hiện đại và đạt được nhiều thành công. Tất cả cho thấy V-Pop ngày càng tự tin giới thiệu bản sắc Việt, từ lời ca đến hòa âm, trên các nền tảng quốc tế.
Nhìn chung, xu hướng V-Pop “bản địa hóa” phản ánh ý nghĩa văn hóa – xã hội quan trọng: nó thúc đẩy niềm tự hào dân tộc và bảo tồn di sản trong kỷ nguyên số. Chính sự hài hòa giữa cũ – mới này đã tạo ra những bản hit mới đậm chất Việt, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng tầm phủ sóng của nhạc Việt.
Xem thêm
•Phan Mạnh Quỳnh kết hợp Tăng Duy Tân kể chuyện tình yêu qua bản tình ca lãng mạn trong MV mới
•Stray Kids mang tour diễn “dominATE” lên màn ảnh rộng trong dự án phim concert đầu tay