Nước hoa và hội họa

Bài viết của
Xuất bản: | Chỉnh sửa: 21/06/2016 11:04:37

Cách mà nước hoa được sáng tạo ra rất giống với cách những tác phẩm hội họa ra đời. Cùng ELLE tìm hiểu về nước hoa thông qua lăng kính lịch sử nghệ thuật, từ dòng nước hoa Floriental cho đên Trường phái Dã thú (Fauvism), từ nước hoa Cologne cho tới Hội họa Lập thể (Cubism)…

Chế biến nước hoa có thể không được liệt vào một loại hình nghệ thuật dạng như Hội họa hay Nhiếp ảnh, nhưng những người yêu mùi hương đích thực – hay đơn giản chỉ là những cái mũi thính nhạy, chuyên nghiệp – có thể cam đoan với bạn rằng: những thứ không được treo trên tường gallery vẫn có thể là tuyệt tác.

Sự giao thoa với nghệ thuật

Nước hoa đã giao thoa với những loại hình nghệ thuật khác từ rất lâu: Salvador Dalí đã thiết kế chai đựng cho Le Roy Soleil của Schiaparelli khoảng năm 1946 và thậm chí đã cho dùng tên ông để đặt cho một loại nước hoa ra đời vào thập niên 80. Nghệ sĩ Pháp Jean-Michel Othoniel, người nổi tiếng với nghệ thuật sắp đặt thủy tinh xứ Murano trên diện rộng, gần đây vừa sáng tạo ra chai đựng phiên bản giới hạn dành cho nghệ sĩ của J’adore L’Absolu (giá khoảng 3.500 đôla Mỹ). Và còn vô số loại nước hoa khác được tạo cảm hứng trực tiếp từ những tác phẩm nghệ thuật.

Những sản phẩm thuộc Olfactive Studio – một nhãn hàng mới của thị trường nước hoa Paris – chẳng hạn, mỗi loại cộng tác riêng với một nhiếp ảnh gia. Thậm chí có những loại nước hoa đã bắt tay với Nghệ thuật thị giác như là Wode của nhà mốt Anh quốc Boudicca. Chai này khi xịt lên sẽ làm bắn tung sắc xanh lơ lên da bạn, như kiểu tranh của Jackson Pollock. Thế nhưng, điều ít người biết đến nhất chính là: cách mà nước hoa được sáng tạo ra rất giống với cách những tác phẩm hội họa ra đời.

 

pollock.key

Bức tranh The key của họa sĩ Jackson Pollock

Tới khoảng sau của thế kỷ 19, mùi nước hoa vẫn chủ yếu nằm trong khuôn khổ mùi hương như thứ mùi ta có thể ngửi thấy khi dạo ngang qua một khu vườn (vườn hồng, violet, cam hay oải hương), hoặc là mùi eau de cologne (hỗn hợp mùi cam quýt). Nhưng tương tự như sự phát triển của ngành Nhiếp ảnh và việc thoát ly khỏi Trường phái Ẩn dụ đã mở rộng cánh cửa cho Nghệ thuật đương đại, sự ra đời của nền công nghệ hóa mùi vào những năm 1880 đã tạo cơ hội cho những nhà sáng chế nước hoa bước ra khỏi ranh giới mùi hương rập khuôn của tạo hóa.

Nước hoa Jicky của nhà Guerlain ra đời năm 1889 được công nhận là loại nước hoa hiện đại ứng dụng công nghệ hóa mùi đầu tiên. Đó là sự hòa trộn Âm-Dương của coumarine (là một chất dạng hạt có thể tìm thấy trong hạt cây dây mật, ngửi giống mùi cỏ khô còn mới) và vanillin (thứ mùi ngọt hơn, nhẹ hơn, đỡ nồng gắt hơn mùi va-ni) nhân tạo giống hệt tự nhiên với những note mùi cam chanh và mùi thơm cỏ cây mạnh mẽ. Thứ nước hoa này là một dấu ấn mạnh mẽ tương tự như việc Dylan chuyển sang chơi nhạc điện tử: thay đổi mọi lề thói được tuân theo trước đây.

Tương tự như thế, màn chào sân náo động dư luận của Chanel No.5 vào năm 1921 có thể được ví như sự ra đời của Trường phái Lập thể: nhà sáng chế’ nước hoa Ernest Beaux đã phóng tay sử dụng aldehyde, một hợp chất hữu cơ khá trừu tượng, ngửi như mùi kim loại và hơi nước, nhưng lại có thể khiến cho mùi hương trở nên mềm nhuyễn và thăng hoa, lan tỏa. Mùi hương lúc này, với lượng aldehyde hào phóng mà Ernest Beaux cho vào, đã mang một hiệu ứng ba chiều đầy tính đột phá.

Khoảng giữa thế kỷ 20, xuất hiện thêm nhiều loại nước hoa trừu tượng với mùi hương là ẩn dụ của những mơ ước, khát vọng và ý niệm thay vì chỉ mang đến cảm giác về một cánh đồng hoa trải dài cho người dùng. Rốt cuộc, nước hoa lúc này đã trở nên rất gần gũi với Nghệ thuật Ý niệm – như Beige của Chanel được lấy cảm hứng từ những thứ hoàn toàn không có mùi hương gì. Đó đích thực là một tuyệt tác về ý niệm, khắc họa thần sầu tiếng của vô thanh, mùi của vô hương.

Một số trường phái nước hoa

“Người ta cho rằng nước hoa không phải là một tác phẩm được chủ ý sáng tạo ra” – Christopher Brosius, người sáng lập ra nước hoa Demeter (nổi tiếng với những mùi cực thực như Dirt, Snow, Play-Doh) trước khi rời bỏ thương hiệu này và cho ra đời dòng CB I Hate Perfume, một phân khúc nước hoa phản truyền thống được bày bán ở phòng triển lãm nghệ thuật Brooklyn.

“Người ta thường nghĩ mùi hương tự nó đã thế, nhưng thực tế quá trình sáng tạo ra nó giống y hệt như quá trình sáng tạo ra bất kỳ một tác phẩm nghệ thuật nào. Tất cả đều là quá trình sàng lọc ý niệm, để rồi thể hiện một ý tưởng cụ thể bằng một phương cách cụ thể”.

Cũng giống như họa sĩ Monet tham vọng có thể trộn hàng đống sắc độ để chỉ tạo ra màu xanh da trời ông mong muốn, một nhà sáng chế nước hoa cũng có thể ngồi trộn hàng đống phân tử mùi lại với nhau chỉ để cho ra một mùi hoa hồng mà họ cho là hợp lý.

Nhóm thực hiện

Chuyển ngữ Du Kiếm – Ảnh Corbis/Tư liệu

 


Xu hướng & Cảm hứng