Gặp gỡ Monika Shukla: Người phụ nữ đứng sau mô hình nuôi ong tại Ấn Độ

Sau lễ trao giải Cartier Women’s Initiative 2026, ELLE Việt Nam đã có dịp trò chuyện cùng Monika Shukla, người nhận được giải nhất cho khu vực Trung và Nam Á. Monika là đồng sáng lập và CEO của Humble Bee, một doanh nghiệp xã hội tập trung phát triển mô hình nuôi ong cho phụ nữ nông thôn ở Ấn Độ.

ELLE Fashion Team ĐĂNG NGÀY: 11/07/2026 19:00:50 Theo dõi ELLE Vietnam on Google News

Lưu bài viết

Ý tưởng thành lập Humble Bee đến với chị như thế nào? Chị hãy giải thích thêm về tầm nhìn rằng Humble Bee có thể là một cuộc cách mạng vàng tiềm năng cho Ấn Độ?

Monika Shukla (MS): Vào thời điểm COVID-19 bùng phát, tôi đang điều hành một doanh nghiệp xã hội khác nhằm thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp siêu nhỏ (micro và nano enterprise). Hợp tác cùng một trong những tổ chức tài chính lớn nhất Ấn Độ, chúng tôi xây dựng một mô hình toàn diện giúp những người trẻ thất nghiệp và thiếu việc làm trở thành chủ doanh nghiệp chỉ trong 100 ngày. Lúc đó, chúng tôi nhận ra cần đảm bảo mỗi doanh nghiệp đều có thể tồn tại và phát triển. Chúng tôi không thể đồng thời theo đuổi quá nhiều ý tưởng kinh doanh khác nhau mà buộc phải tập trung vào một mảng dọc và xây dựng toàn bộ chuỗi giá trị xoay quanh nó. Lấy cảm hứng từ ngành sản xuất sữa khi Ấn Độ đã trở thành quốc gia sản xuất sữa lớn nhất thế giới, chúng tôi đã nghiên cứu những ngành nông nghiệp khác như gia cầm, chăn nuôi dê, nuôi trồng thủy hải sản, kén tằm và cả nuôi ong. Chúng tôi nhận ra ngành nuôi ong lấy mật vẫn đang bị tụt hậu trong hệ sinh thái nông nghiệp Ấn Độ, và cả trên toàn cầu. Quần thể ong đang suy giảm, quá ít ong để thụ phấn tự nhiên cho hoa… Thế là chúng tôi quyết định dấn thân phát triển những doanh nghiệp nhỏ nuôi ong.

Điều thú vị là nuôi ong có thể tạo thu nhập rất tốt cho phụ nữ. Phụ nữ đặc biệt phù hợp với việc chăm sóc những loài côn trùng nhỏ như ong vì họ vốn dịu dàng. Nuôi ong nằm tại điểm giao của sinh kế của nhiều phụ nữ, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp, đa dạng sinh học và khả năng chống chịu khí hậu. Ong giúp cải thiện thụ phấn cây trồng và năng suất mùa vụ. Ở những vùng độc canh quy mô lớn, nếu đưa ong vào, ngay cả những loại cây tự thụ phấn cũng cho năng suất tốt hơn. Nuôi ong tạo nên một vòng phản hồi tích cực, thúc đẩy nông dân chuyển dịch sang canh tác tự nhiên và không dùng thuốc trừ sâu. Hiện nay, Ấn Độ mới chỉ có khoảng 400.000 người nuôi ong. Chúng tôi tin mình có thể thu hút ít nhất 20 triệu người nuôi ong chỉ riêng tại Ấn Độ, rồi xây dựng một mô hình có thể nhân rộng cho cả vùng Nam bán cầu.

Monika Shukla nhận giải nhất và khoản tài trợ 100.000 USD từ CWI 2026. (Ảnh: Cartier)

Vì sao chị nghĩ đây là mô hình phù hợp và mang lại lợi ích cho phụ nữ nông thôn? Vì sao lại là mô hình doanh nghiệp vi mô (micro enterprise)?

MS: Dân số Ấn Độ vẫn đang tăng, số lượng người cần việc làm cũng tăng. Với AI và làn sóng đô thị hóa, các ngành công nghiệp và thị trường lao động truyền thống đang chịu áp lực rất lớn để tạo việc làm theo tốc độ tương ứng với lượng người đang tìm việc. Chúng tôi tin rằng có cơ hội rất lớn từ các giải pháp dựa vào tự nhiên. Đó là lý do chúng tôi muốn làm việc ở điểm giao thoa giữa sinh kế, thiên nhiên, nông nghiệp và trao quyền cho phụ nữ. Phụ nữ là những bàn tay vô hình trong nông nghiệp, nhưng khắp Nam Á, Đông Nam Á và châu Phi, họ thường là lao động không lương. Họ có rất ít tài sản, vì thế không tiếp cận được các khoản vai ngân hàng chính thức bởi không có gì để thế chấp. Ý tưởng của Humble Bee là trao cho phụ nữ những tổ ong như một tài sản sinh lợi và có thể dễ dàng nhân rộng mô hình tương tự. Từ đó, thu nhập của họ có thể tăng lên gấp đôi từ việc nuôi ong. Khi chúng tôi tạo dựng được hồ sơ thu nhập, chi tiêu và lợi nhuận, số hóa toàn bộ và đăng ký họ như những doanh nhân độc lập, ngân hàng sẽ có nhiều khả năng cho họ vay hơn, bởi họ đã có lịch sử thu nhập và lợi nhuận.

Chị đã áp dụng những kinh nghiệm làm việc trước đây như thế nào ở Humble Bee? Sự thay đổi này đã định hình chị như thế nào trong vai trò một nữ lãnh đạo?

MS: Tôi được đào tạo để trở thành kỹ sư công nghệ. Tôi nghĩ ngành kỹ thuật và kinh nghiệm từ môi trường như Goldman Sachs dạy tôi cách tập trung sâu vào vấn đề và tìm giải pháp. Theo thời gian tôi học được rằng vấn đề luôn có nhiều mặt. Bạn không thể chỉ giải quyết từ một chiều mà phải đánh giá và tìm giải pháp dựa trên góc nhìn của cả một hệ thống. Nếu bạn chỉ giải quyết được một mặt của vấn đề hoặc tạo ra vấn đề mới cho cộng đồng, bạn cũng phải nghĩ đến cách xử lý điều đó. Chỉ cần bạn yêu vấn đề của mình, bạn sẽ luôn tìm ra giải pháp mới, vì vấn đề sẽ luôn thay đổi. Nếu sớm nhận ra giải pháp không hiệu quả, hãy sẵn sàng để thay đổi. Vấn đề sẽ không biến mất, nhưng những giải pháp thì luôn có thể thay đổi.

Humble Bee cũng xây dựng ứng dụng để hỗ trợ phụ nữ nông thôn học nuôi ong. Vì sao công nghệ và AI là phần không thể thiếu trong hành trình này?

MS: Công nghệ là một phần không thể tách rời trong công việc của chúng tôi, nhưng nó cũng không thay thế được những tiếp xúc trực tiếp. Công nghệ có thể trao quyền cho con người ở vài chặng đường, hỗ trợ kết nối và truyền tải kiến thức một cách hiệu quả. Ứng dụng của chúng tôi giúp những người nông dân đặt câu hỏi bằng chính ngôn ngữ của mình về những vấn đề hay thắc mắc. Chúng tôi cũng xây dựng một hệ thống nhận diện qua hình ảnh, ứng dụng nhiều công nghệ viễn thám và GIS để lập bản đồ xác định nơi nào đang trổ hoa gì, vào giai đoạn nào, nhờ vậy có thể di chuyển tổ ong theo lịch nở hoa mùa vụ. Tất cả dữ liệu về người nuôi ong, trại ong của họ ở đâu, hoạt động ra sao, trại nào đang gặp vấn đề, có bao nhiêu ong chúa đang hoạt động tốt, khi nào đến lúc chia đàn hay nhân đàn… đều được chuyển qua ứng dụng về một cơ sở dữ liệu và dashboard tập trung. Điều đó giúp chúng tôi dễ dàng theo dõi cụm nào đang vận hành tốt, cụm nào cần hỗ trợ. Tuy nhiên, ở mỗi địa phương, mỗi cụm phụ nữ đều có một chuyên gia, giống như “bác sĩ ong”. Họ được tuyển từ chính cộng đồng đó và được đào tạo nâng cao về chuyên môn. Họ ghé thăm các tổ định kỳ, khoảng bốn đến năm ngày một lần, kiểm tra và đảm bảo các chị em phụ nữ nhận được kiến thức và hỗ trợ kịp thời.

Mật ong sẽ đi đến đâu sau khi được thu hoạch?

MS: Khi các thành viên trong cộng đồng báo rằng đã đến lúc thu hoạch mật ong, đội ngũ của chúng tôi sẽ đến trực tiếp nơi đó với các máy quay ly tâm. Họ quan sát đàn ong và quá trình mật chín trong bốn đến năm ngày để đảm bảo không ai cho đường vào tổ ong. Khi thu hoạch, toàn bộ quy trình đều được số hóa. Chúng tôi sử dụng geo-tagging và time-stamping để đảm bảo có chứng nhận cho mỗi mẻ, bao nhiêu mật được khai thác và bao nhiêu khung được lấy ra. Chúng tôi chỉ lấy mật từ khoang trên, nơi không có trứng hay ấu trùng, và không có con ong nào bị giết. Với chúng tôi, đây là mật ong không tàn ác. Mật ong của chúng tôi không cần qua chế biến mà chỉ lọc mật để loại bỏ những mẩu sáp nhỏ, rồi đóng chai. Nhờ đó, mật giữ được lượng lớn chất chống oxy hóa và enzyme. Hoài bão của chúng tôi là đưa mật ong Ấn Độ ra thị trường toàn cầu, để mọi người biết đến mật ong thật sự chất lượng và đáng tin cậy, giống như ngành sữa vậy.

Chị đã học được gì từ những người phụ nữ nông thôn?

MS: Tôi học được rất nhiều từ những người phụ nữ nông thôn. Điều nổi bật nhất là sự kiên cường. Dù gặp khó khăn, họ luôn tiếp tục có mặt và hành động. Bên cạnh đó là tinh thần cộng đồng, những người phụ nữ hành động và hỗ trợ lẫn nhau. Nếu một người không thể tham dự buổi tập huấn, một người khác sẽ đến, học mọi thứ rồi về truyền đạt lại. Điều thứ hai là sự tò mò. Họ đặt đủ mọi câu hỏi trong các buổi tập huấn nuôi ong.

Những người phụ nữ của Humble học về nuôi ong.

Chị dự định làm gì với giải thưởng từ Cartier Women’s Initiative – không chỉ về tài chính, mà còn cả mạng lưới và cộng đồng mà giờ đây chị đã trở thành một thành viên?

MS: Với phần thưởng nói riêng, tôi sẽ đầu tư vào R&D, thu thập bằng chứng cho công việc của mình và thực hiện những thử nghiệm nghiên cứu mà tôi chưa thể làm. Giải thưởng này chính là nguồn vốn xúc tác, và tôi muốn xem có thể nhân lên tác động của nó như thế nào. Tôi sẽ dùng nó như một đòn bẩy chiến lược để phát triển Humble Bee.

Tại CWI, tôi đã được gặp rất nhiều người cùng chí hướng, có quá nhiều cơ hội để nhân rộng và đưa phong trào này ra toàn cầu. Tôi chắc chắn sẽ tiếp tục kết nối và làm việc cùng một số người ở đây để dựng nên mô hình nhân bản ấy. Thông qua cộng đồng này, tôi cũng có thể kết nối với đại diện ở những quốc gia khác để giới thiệu mật ong được sản xuất bởi những người phụ nữ của Humble Bee. Tôi tin rằng trong căn phòng này, luôn có ai đó quen với ai đó mà tôi muốn tiếp cận. Tôi cũng muốn làm việc với những tổ chức học thuật có thiện chí và uy tín cao để nghiên cứu sâu hơn về nuôi ong. Tôi muốn kết nối cả công nghiệp lẫn học thuật.

Chị có lời khuyên gì cho những phụ nữ trẻ đang ấp ủ một ý tưởng hay đam mê giống chị, nhưng vẫn ngại bỏ lại sự ổn định, thu nhập và lối sống hiện tại?

MS: Sợ hãi những điều chưa biết là điều rất tự nhiên. Với một người có học vấn và một lộ trình sự nghiệp rõ ràng trước mặt, rời bỏ sự ổn định để làm điều gì đó phi truyền thống có thể rất khó khăn. Lời khuyên của tôi là hãy tìm những người cùng chí hướng. Có thể là hai, ba đồng sáng lập để cùng hỗ trợ và thực hiện ý tưởng của bạn. Quan trọng là bạn không nên cảm thấy đơn độc trong hành trình này, vì nó có thể rất cô đơn, và vì bạn không thể tự mình giải quyết mọi thử thách. Bạn cần những người có những kỹ năng mà mình không có.