Ánh sáng xanh ban đêm ảnh hưởng thế nào đến đường huyết?

Trong kỷ nguyên số, việc tiếp xúc với ánh sáng xanh đã trở thành một phần không thể tách rời. Từ màn hình điện thoại, máy tính cho đến đèn LED trong không gian sinh hoạt, ánh sáng xanh hiện diện từ sáng sớm cho tới tận khuya. Loại ánh sáng có bước sóng ngắn, năng lượng cao này từ lâu đã được biết đến với tác động tiêu cực lên giấc ngủ và thị lực.

Tuy nhiên, giới khoa học gần đây đã phát hiện ra một mối liên hệ đáng lo ngại khác: việc tiếp xúc với ánh sáng xanh, đặc biệt là vào ban đêm, có thể ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình chuyển hóa đường của cơ thể, đẩy cao nguy cơ dẫn đến bệnh tiểu đường. Đây là một vấn đề không thể bỏ qua, nhất là khi tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường loại 2 đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu.

1. Ánh sáng xanh phá vỡ nhịp sinh học và ức chế melatonin

Cơ thể con người vận hành theo một nhịp sinh học tự nhiên, điều chỉnh gần như mọi chức năng sinh lý, bao gồm cả quá trình trao đổi chất. Trong khi đó, ánh sáng là tín hiệu mạnh mẽ nhất để đồng bộ hóa nhịp sinh học này. Vì vậy, ánh sáng xanh đóng vai trò như “công tắc” báo hiệu ban ngày.

Khi tiếp xúc vào ban đêm, ánh sáng xanh khiến não bộ hiểu nhầm rằng cơ thể vẫn đang trong trạng thái hoạt động, làm rối loạn đồng hồ sinh học bên trong cơ thể. Sự rối loạn này dẫn đến việc ức chế hormone melatonin. Đây là hormone chịu trách nhiệm cho việc điều chỉnh giấc ngủ, báo hiệu cho cơ thể chuẩn bị nghỉ ngơi và làm ảnh hưởng đến sự nhạy cảm của cơ thể với insulin. Khi hormone này suy giảm, khả năng điều chỉnh đường huyết của cơ thể cũng trở nên kém hiệu quả hơn.

2. Ảnh hưởng trực tiếp lên kháng insulin và rối loạn chuyển hóa glucose

Khi nhịp sinh học bị xáo trộn do ánh sáng xanh vào ban đêm, quá trình chuyển hóa đường huyết bị ảnh hưởng khá nghiêm trọng. Khả năng phản ứng của cơ thể với insulin bị suy giảm và hiện tượng này được gọi là kháng insulin.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Diabetologia (cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Tiểu đường Châu Âu – EASD) đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo vào ban đêm có liên quan đến việc kiểm soát đường huyết kém và tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Nghiên cứu này cho thấy, cứ tăng thêm 10 lux phơi nhiễm ánh sáng ban đêm, nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 tăng lên 30%. Hơn nữa, những người ở nhóm tiếp xúc với ánh sáng ban đêm cao nhất có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn 50% so với nhóm tiếp xúc thấp.

Các nhà khoa học tại Trường Y khoa Feinberg thuộc Đại học Northwestern cũng cung cấp bằng chứng cho thấy rằng: chỉ một đêm ngủ trong phòng có ánh sáng vừa phải (thay vì phòng tối hoàn toàn) đã làm tăng tình trạng kháng insulin vào buổi sáng hôm sau. Kháng insulin xảy ra khi các tế bào trong cơ bắp, mỡ và gan không phản ứng tốt với insulin, dẫn đến việc glucose tích tụ trong máu, làm tăng đường huyết theo thời gian.

3. Ảnh hưởng của ánh sáng xanh lên cân nặng và giấc ngủ

Ngoài việc ảnh hưởng đến insulin, ánh sáng xanh còn gián tiếp thúc đẩy các nguy cơ khác dẫn đến bệnh tiểu đường:

Rối loạn hormone thèm ăn

Khi nhịp sinh học bị lệch, sự điều chỉnh hormone ghrelin (kích thích  cảm giác đói) và leptin (tín hiệu no) trở nên mất cân bằng. Điều này làm tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt là vào đêm khuya, dẫn đến việc tăng cân và béo phì. Đây là hai yếu tố hàng đầu gây ra bệnh tiểu đường loại 2.

Chất lượng giấc ngủ kém

Ánh sáng xanh ức chế melatonin khiến bạn bị khó ngủ, ngủ không sâu giấc, làm cơ thể không phục hồi đủ. Bên cạnh đó, thiếu ngủ mãn tính là yếu tố đã được chứng minh là làm rối loạn hormone căng thẳng cortisol và insulin, khiến đường huyết tăng cao hơn.

Một nghiên cứu phân tích dữ liệu từ UK Biobank trên gần nửa triệu người cho thấy những người có mức độ phơi nhiễm ánh sáng xanh cao hơn có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tăng 17%, ngay cả khi đã điều chỉnh các yếu tố như thói quen ngủ, tập thể dục và chỉ số BMI.

Để bảo vệ sức khỏe và duy trì cân bằng đường huyết, bạn nên chủ động giảm thiểu tiếp xúc với ánh sáng xanh vào buổi tối, đặc biệt là từ hai đến ba giờ trước khi ngủ. Bạn có thể sử dụng các chế độ lọc ánh sáng xanh trên thiết bị điện tử, hạn chế sử dụng màn hình trong phòng ngủ, hoặc thậm chí là sử dụng rèm cửa cản sáng để chặn ánh sáng nhân tạo từ bên ngoài. Đây là những biện pháp đơn giản nhưng có thể mang lại lợi ích lớn lao trong việc bảo vệ sức khoẻ, và là một phần quan trọng của chiến lược phòng ngừa tiểu đường thời hiện đại.

Xem thêm: 

Thực hư về ánh sáng xanh – mối nguy tiềm ẩn đối với làn da

Gen Z: Thế hệ dẫn đầu trong xu hướng làm đẹp bền vững

Ánh sáng xanh gây hại như thế nào tới làn da của bạn?