Hoàng Quyên: Dòng sông không ồn ào

KHI ÂM NHẠC CÓ TRỌNG LƯỢNG

Album được thu âm tại một phòng thu kinh điển, nơi nhiều nghệ sĩ quốc tế lựa chọn để ghi lại những bản thu quan trọng của họ. Analog không che giấu những chi tiết nhỏ nhất: một hơi thở khẽ, một rung động rất nhẹ trong giọng hát. Nó ghi lại mọi thứ gần như nguyên vẹn, khiến mỗi bản thu trở thành một khoảnh khắc vô giá. Với Quyên, đây không chỉ là quyết định kỹ thuật. River không phải là một album cố gắng gây ấn tượng bằng cao trào hay kịch tính. Nó đi theo hướng ngược lại: chậm rãi, lặng lẽ và kiên nhẫn.

Những bản tình ca do chính Quyên viết giống như những dòng nước chuyển động rất khẽ nhưng mang theo một khối lượng cảm xúc lớn. Không vỡ ra thành tiếng gào mà cuộn lại thành những con sóng dài, lan rộng và cuối cùng chạm đến người nghe bằng một dạng chân thật khác – chân thật của trải nghiệm. Trong âm nhạc của Quyên, sự im lặng không phải là khoảng trống. Nó là một dạng quyền năng. Những khoảng dừng trong giai điệu khiến người nghe cảm thấy còn điều gì đó chưa được nói ra. Và đôi khi chính những điều không được nói ấy lại trở thành thứ ám ảnh nhất.

Có người từng hỏi cô liệu có sợ khán giả biết mình quá rõ hay không. Quyên không phủ nhận nhưng cũng không lảng tránh. Cô nói: “Mọi người có thể nghe từ ‘Quyên Gallery No.1’ đến ‘Quyên Gallery No.2’ để tự có câu trả lời”. Có lẽ nghệ thuật luôn cần một khoảng trời riêng nhất định. Bởi khi một nghệ sĩ bị hiểu hoàn toàn, họ cũng có nguy cơ bị tiêu thụ hoàn toàn.

Nếu có một sự liên hệ, sẽ có người nhắc đến Diana Krall, biểu tượng của jazz đương đại. Nhưng nếu Diana Krall gợi nhớ đến ánh đèn vàng trong một quán bar êm ái nơi người nghe được mời thư giãn, thì Hoàng Quyên lại gần với một dạng jazz nội tâm hơn, ít tính giải trí và nhiều tính tự bạch. Một bên khiến bạn dễ chịu. Một bên khiến bạn đối diện với chính mình. Trong một buổi thu âm tại Pháp, Quyên kể rằng cô đã bỏ đi một bài hát mà mình rất thích. Không phải vì nó không đẹp, mà vì “nó không thuộc về dòng chảy này”.

Quyết định đó có thể nhỏ nhưng nói nhiều về cách cô nhìn nghệ thuật. Trưởng thành đôi khi đơn giản là biết từ bỏ những điều đẹp nhưng không ở đúng chỗ. River ra đời từ những lựa chọn như vậy: lặng lẽ nhưng dứt khoát. Khi được hỏi cô muốn album này trở thành soundtrack của một mùa Hè hay ký ức của cả một thế hệ, Quyên không nghĩ nhiều đến một thời điểm cụ thể. Điều cô mong muốn là âm nhạc của mình trở thành một ký ức, thứ có thể vang lên ở nhiều thời điểm khác nhau trong đời sống của người nghe.

Con đường dẫn đến album thứ hai cũng giống một hành trình. Trước đây, Quyên Gallery No.1 chỉ có phần master được làm ở Anh. Lần này, toàn bộ quá trình từ phối khí đến sản xuất diễn ra tại Pháp, một bước tiến lớn. Nhưng với Quyên, dòng chảy nghệ thuật của mình vẫn thong dong. “Quyên thường nghĩ về âm nhạc theo những chu kỳ khoảng năm năm, khoảng thời gian đủ để con người thay đổi và tích lũy thêm một kho báu mới trong tâm hồn”. Sau mỗi chu kỳ như vậy, cô lại bắt đầu một hành trình mới. Quyên không thích lên kế hoạch quá xa. Theo cô, con người luôn chuyển hóa mỗi ngày và đôi khi nghệ sĩ chỉ cần đi theo dòng chảy đó: “Có lúc tôi nghĩ mình giống một em bé chạy theo một mạch nước nhỏ, chỉ để xem nó sẽ dẫn mình đến đâu”.

Tên album River, vì thế, không phải là một ẩn dụ ngẫu nhiên. Dòng sông luôn chuyển động nhưng vẫn mang theo ký ức của mọi vùng đất mà nó đi qua. “‘River’ là một Quyên yêu đời sống này, yêu cả những điều chưa hoàn hảo. Đôi khi mình chỉ cần tưởng tượng rằng chúng có thể đẹp hơn ở một phiên bản khác, và thế là mọi thứ lại hóa thành bài ca”.

Tâm hồn của Quyên từ lâu đã gắn với jazz, một lựa chọn không phổ biến trong nhạc đại chúng Việt Nam. Nhưng với cô, jazz không phải là cách để chứng minh kỹ thuật. “Jazz giống một cánh cửa. Khi mở nó ra mình bắt đầu những chuyến đi của tâm hồn. Trong không gian đó giọng hát có thể trôi rất xa, giống như mây đi theo gió”. Jazz khiến cô nhận ra rằng nghệ sĩ không chỉ là một danh tính hay một cái tên. “Nó làm cho mình hiện ra như một trái tim đang rung động”. Với hai album tự sản xuất, Hoàng Quyên dần được xem như một người viết tình ca theo cách riêng của mình.

“Nếu ‘River’ là một mùi hương, Quyên không chọn một mùi duy nhất. Trong trí tưởng tượng của cô có mùi cỏ mới, mùi mưa rào, mùi cốm xanh, những mùi rất quen thuộc với ký ức Việt Nam, mỗi người nghe sẽ tự tìm thấy một mùi hương gợi những hoài niệm riêng khi nghe album này”.

NGHỆ THUẬT LÀ MỘT DÒNG CHẢY

Ý tưởng của River bắt đầu từ một cuốn “nhật ký thứ hai”, nơi Quyên lưu lại cảm xúc bằng ca khúc. Điều cô muốn làm đơn giản là hát chúng theo cách đẹp nhất có thể, với những bản phối thực sự thuộc về chúng. Dù kiểm soát gần như toàn bộ quá trình sáng tác và sản xuất, cô không xem đó là áp lực.

“Quá trình làm album giống như những điệu múa. Mỗi giai đoạn đều là một món quà mình tự tay mở ra. Khoảnh khắc đặc biệt nhất có lẽ là khi bản vinyl đầu tiên của album được gửi từ Paris về. Chiếc đĩa màu xanh thay đổi sắc độ theo ánh sáng khiến Quyên cảm thấy như đang cầm một món đồ chơi có phép màu. Lúc đó mình giống một em bé quá thích thú”.

Giọng hát của Hoàng Quyên từ lâu được xem là một giọng hát đẹp. Nhưng khi được hỏi liệu cô có muốn phá vỡ sự an toàn của nó để trở nên nguy hiểm hơn, cô chỉ cười. “Mình sẽ thuận theo tự nhiên thôi”.

Trong River, hình ảnh dòng sông cũng gợi ra một câu hỏi: người phụ nữ muốn được hiểu hoàn toàn hay được khao khát. Quyên chọn vế đầu. Nhưng điều khiến cô lo lắng không phải là việc khán giả hiểu mình, mà là khả năng lặp lại chính mình một cách buồn tẻ. “Nếu nghệ sĩ vẫn thay đổi, vẫn chuyển hóa, việc có người nhận ra những thay đổi ấy lại là một niềm vui”. Trong suốt quá trình làm album, cô không nghĩ nhiều đến việc mình trưởng thành ra sao. “Có khi mình là cỏ, là cây, là mây, là gió”. Âm nhạc, với cô, cũng không phải là một dạng quyền lực. Nó chỉ là phương tiện để mình hát ru lại mình.

Ban ngày của Hoàng Quyên cũng giống một dòng chảy. Cô nói mình thích “trôi” hơn là “đi”, trôi trong những chuyến xe, giữa dòng người, thong dong quan sát đời sống. Nếu River là một lá thư gửi cho chính mình trong mười hay hai mươi năm tới, điều cô hy vọng còn lại là sự chân thực: giọng hát và những giai điệu của một thời điểm cô có nhiều năng lượng, nhiều tình yêu và nhiều đắm say với cuộc sống.

Và khi được hỏi để kết lại cuộc trò chuyện này: Nếu một người đàn ông nghe hết nhạc của cô và vẫn muốn ở lại? Quyên cười. “Chắc là nửa tin, nửa ngờ” – như sự khác nhau giữa khối lượng và trọng lượng. Không phải vì người đó có thể hiểu cô hoàn toàn mà vì anh ấy chấp nhận việc không hiểu hết. Có lẽ đó cũng là cách tốt nhất để bước vào River: không cần giải mã mọi chi tiết. Chỉ cần ở lại đủ lâu để cảm nhận dòng chảy của âm nhạc và của chính mình…

---

Xem thêm

•CONGB được vinh danh ở hạng mục Nghệ sĩ mới của năm tại Giải Âm nhạc Cống hiến 2026

•Hòa Minzy: Hành trình của ánh sáng

•(S)TRONG: Tìm thấy chính mình trong “kho báu” thời gian

---