Luxury, high street và những điểm giao mới của hệ sinh thái thời trang

Trong hơn hai thập kỷ, bản đồ thời trang thế giới dường như được kẻ bằng một đường biên giới bất di bất dịch: một bên là “thánh đường” xa xỉ với mức giá không tưởng, một bên là thị trường đại chúng dành cho số đông. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, các báo cáo doanh số mới nhất cho thấy một bức tranh có phần thay đổi, phản ánh sự dịch chuyển đáng chú ý: sức hút của các thương hiệu xa xỉ đang có dấu hiệu giảm.

Khách hàng hiện đại đang thay đổi cách định nghĩa nhu cầu mua sắm. Thay vì đặt nặng tên thương hiệu, họ quan tâm đến sức hút của từng sản phẩm cụ thể. Họ sẵn sàng chi khoảng 1.000 USD cho một đôi giày ballet của Miu Miu, nhưng đồng thời cũng thoải mái và tự tin sử dụng một chiếc túi của Uniqlo hay giày của Puma với mức giá dưới 150 USD, miễn là những món đồ đó mang lại cảm giác thuộc về một cộng đồng văn hóa hoặc một xu hướng thẩm mỹ nhất định.

Trong bối cảnh ngành thời trang đang tái cấu trúc, một xu hướng dịch chuyển đáng chú ý đã diễn ra. Những nhà thiết kế từng gắn với thế giới xa xỉ như Zac Posen, Clare Waight Keller hay John Galliano đang rời khỏi “tháp ngà” để bước vào các thương hiệu đại chúng. Họ không mang theo mức giá xa xỉ, mà kinh nghiệm và tư duy thiết kế từ phân khúc cao cấp, góp phần giúp các thương hiệu high street lấp đầy khoảng trống sáng tạo.

ZAC POSEN VÀ HÀNH TRÌNH VỰC DẬY “ĐẾ CHẾ” GAP INC.

Hành trình của Zac Posen như một “bản ballad” đầy thăng trầm. Từng được xem là “wunderkind” (thần đồng) của New York vào những năm 2000, Zac sở hữu bảng thành tích khiến bất cứ ai cũng khao khát: thực tập tại Met, được Naomi Campbell ưu ái, và là gương mặt quen thuộc của mọi kỳ Met Gala. Thế nhưng, đỉnh cao cũng đi kèm với vực thẳm. Năm 2019, việc đóng cửa thương hiệu mang tên mình là một cú sốc lớn, buộc Zac phải đối diện với thực tại nghiệt ngã của nền kinh tế thời trang.

Nhưng chính điều đó đã tôi luyện nên một Zac Posen với “lớp da dày” (thick skin) cùng một tư duy khiêm tốn. Khi Richard Dickson (CEO của Gap Inc.) tìm kiếm một cánh tay phải, ông không tìm một nhà thiết kế chỉ biết phác hoạ những giấc mơ phù hoa, ông tìm một người đã kinh qua đủ “đỉnh cao và vực thẳm” để hiểu rằng:

Để hồi sinh một di sản, cần cả trái tim nghệ sĩ lẫn trí óc của một chiến lược gia.

Dưới nhãn quan của Zac Posen, bốn trụ cột của tập đoàn dần được tái định vị. Gap được định hình như “thương hiệu của văn hóa đại chúng”, nơi những thiết kế cơ bản như áo thun hay denim vượt khỏi chức năng trang phục để trở thành một phần của dòng chảy thời đại, thông qua các chiến dịch cộng hưởng cùng thế hệ ngôi sao Gen Z như Troye Sivan hay Tyla. Điểm nhấn truyền thông bùng nổ nhất gọi tên GapStudio. Khi chiếc đầm denim của Da’Vine Joy Randolph xuất hiện tại Met Gala, hay chiếc váy sơ mi trắng của Anne Hathaway “cháy hàng” chỉ trong vài giờ.

Trong khi đó, Old Navy đang được tái cấu trúc từ một thương hiệu đại chúng quen thuộc thành điểm đến đáng tin cậy cho những ai tìm kiếm sự sành điệu trong tầm giá dễ tiếp cận – một bước chuyển mình mang tính chiến lược hơn là cải tổ bề mặt. Banana Republic và Athleta đồng thời hướng trọng tâm vào lối sống hiện đại, tôn vinh bản lĩnh và sức mạnh nội tại của người phụ nữ đương đại.

Đối với những insider lâu năm, sự thành công bước đầu của Zac, thể hiện qua việc cổ phiếu tăng 100% trong năm qua, là minh chứng cho kỷ nguyên của Post-Luxury. Ở đó, giá trị của một nhà thiết kế không còn nằm ở việc họ làm ra chiếc váy đắt đỏ nhất, mà ở việc “dân chủ hóa” được tiêu chuẩn thẩm mỹ cho số đông.

CLARE WAIGHT KELLER VÀ CUỘC CÁCH MẠNG LIFEWEAR: KHI UNIQLO TRỞ THÀNH HỆ SINH THÁI PHONG CÁCH SỐNG

Tính đến đầu năm 2026, Clare Waight Keller không còn dừng lại ở vai trò một “cộng tác viên danh tiếng”, mà đã định hình vị thế vững chắc với tư cách Giám đốc Sáng tạo của Uniqlo. Kể từ khi chính thức đảm nhiệm cương vị này vào cuối năm 2024, bà khởi xướng một cuộc “phản ứng hóa học” thú vị: dung hòa kỹ nghệ cắt may Haute Couture tích lũy từ thời kỳ tại Chloé và Givenchy với hệ thống sản xuất đại chúng quy mô toàn cầu của thương hiệu Nhật Bản.

Điểm nổi bật trong tư duy điều hành của Clare nằm ở khả năng “nâng cấp những điều cơ bản”. Thay vì chạy theo “guồng quay vô tận” của những bộ sưu tập ngắn hạn, bà mở rộng dòng UNIQLO : C thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh: phong cách đô thị hiện đại (modern city) kết hợp cùng tinh thần phi giới tính (genderless). Những thiết kế như chân váy xếp ly phối màu hay áo sơ mi cotton cổ cao không chỉ tạo hiệu ứng doanh số, mà còn trở thành minh chứng cho việc thẩm mỹ tối giản, tinh tế hoàn toàn có thể hiện diện trong đời sống thường nhật một cách tự nhiên.

Giai đoạn 2025-2026 còn đánh dấu bước tiến đáng kể của Uniqlo với những đột phá công nghệ mới, khi Clare trực tiếp tham gia cải tiến các dòng HEATTECH và Puffertech – đưa những chất liệu như cashmere vào trang phục giữ nhiệt, biến các thiết kế vốn mang tính chức năng thuần túy trở thành trải nghiệm mang sắc thái “xa xỉ dễ tiếp cận”.

Sáng tạo không nằm ở việc tạo ra cái mới mỗi ngày, mà là khả năng làm cho những điều quen thuộc trở nên phi thường…

– Clare Waight Keller (chia sẻ về quá trình cải tiến dòng HEATTECH tại Uniqlo).

Tuy nhiên, tầm ảnh hưởng của Clare không dừng lại ở sản phẩm hay sàn diễn. Với vai trò đại sứ và giám tuyển cho Smart Works (tháng 3/2026), bà mở rộng triết lý sáng tạo sang lĩnh vực xã hội, thiết kế những bộ trang phục chuyên nghiệp dành cho phụ nữ đang tìm kiếm cơ hội việc làm. Ở đó, thời trang không chỉ là công cụ biểu đạt thẩm mỹ, mà trở thành một phương tiện trao quyền – hiện thân rõ nét nhất cho tinh thần LifeWear: mặc đẹp, và hơn thế, là sống tốt.

JONATHAN SAUNDERS: VIẾT LẠI NGÔN NGỮ THỜI TRANG ACCESSIBLE PREMIUM TẠI & OTHER STORIES

Kể từ khi được bổ nhiệm vào năm 2025, Jonathan Saunders nhanh chóng định hình lại & Other Stories như một “phòng thí nghiệm” cho thời trang accessible premium, nơi tư duy thiết kế cao cấp được chuyển dịch vào đời sống thường nhật. Trong bối cảnh làn sóng các nhà thiết kế xa xỉ dịch chuyển sang thị trường đại chúng ngày càng rõ nét, vai trò của Saunders không chỉ mang tính sáng tạo mà còn phản ánh một chiến lược ngành: dân chủ hóa thời trang mà không đánh mất chiều sâu thẩm mỹ.

Bộ sưu tập Xuân 2026 – màn ra mắt đầu tiên của Jonathan cho thấy rõ định hướng này: khai thác năng lượng văn hóa London thập niên 80-90, bộ sưu tập được thương hiệu mô tả như “một làn sóng mới của trang phục thường ngày, định hình bởi cá tính và sự tự do”. Đó là cách ăn mặc có chủ đích, nhưng vẫn mang tinh thần nổi loạn,” ông chia sẻ. “Tailoring sắc sảo kết hợp cùng denim, sự chỉn chu song hành với tính tự nhiên. Màu sắc đóng vai trò then chốt, những gam màu rực rỡ mang lại năng lượng lạc quan, được cân bằng bằng các tông trung tính để giữ tính ứng dụng.”

“Một trong những hiểu lầm lớn nhất hiện nay là cho rằng & Other Stories chỉ là một thương hiệu high-street, thực tế không phải vậy,” ông khẳng định.

“Chúng tôi theo đuổi thời trang ‘accessible premium’ với cùng nguyên tắc của thiết kế cao cấp: lựa chọn chất liệu tốt nhất, tinh chỉnh phom dáng và ám ảnh với cấu trúc.”

Lấy cảm hứng từ chủ đề Youthquake, Jonathan không thiết kế cho một thế hệ cụ thể, mà hướng đến việc nắm bắt những “khoảnh khắc văn hóa” – nơi giới trẻ tái định hình thế giới thông qua biểu đạt cá nhân.

“Tuổi trẻ không phải là độ tuổi, mà là trạng thái của sự tò mò và thử nghiệm.”

– Jonathan Saunders

Quan trọng hơn, một năm kể từ ngày đương nhiệm cho thấy Jonathan Saunders đang tái định nghĩa vai trò của một Giám đốc Sáng tạo trong hệ sinh thái thời trang đại chúng: không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn xây dựng một ngôn ngữ thị giác nhất quán, kết nối giữa thiết kế, hình ảnh và trải nghiệm khách hàng. Với nền tảng từ luxury và tư duy hướng đến “người mặc thực”, ông đang từng bước đưa & Other Stories tiến vào chương phát triển mới. Các báo cáo thị trường vào tháng 2/2026 dự đoán bộ sưu tập Xuân 2026 của ông sẽ sớm “sold out” (cháy hàng).

JOHN GALLIANO VÀ ZARA HỢP TÁC SÁNG TẠO 2 NĂM: MỘT NƯỚC CỜ QUYỀN LỰC CỦA INDITEX?

Trong hơn bốn thập kỷ, John Galliano luôn là một trong những nhân vật định hình mạnh mẽ nhất ngôn ngữ thời trang đương đại, vừa được tôn vinh như một “thiên tài thị giác”, vừa gây tranh cãi bởi chính sự cực đoan trong sáng tạo và đời sống cá nhân. Từ những năm tháng bùng nổ tại Dior với tinh thần sân khấu hóa couture, đến giai đoạn tái định nghĩa avant-garde tại Maison Margiela, Galliano luôn tồn tại ở điểm giao giữa nghệ thuật, kịch tính và sự phá vỡ chuẩn mực.

Sau năm 2011, khi sự nghiệp tại Dior khép lại, ông dần trở lại trung tâm sáng tạo thông qua Margiela, nơi đỉnh cao là show couture Xuân 2024, một khoảnh khắc lan truyền mạnh mẽ, góp phần tái kích hoạt hình ảnh Galliano trong văn hóa đại chúng. Chính thời điểm này được xem như bước đệm cho sự trở lại gây chấn động nhất của ông: hợp tác cùng Zara.

Khác với các cú bắt tay mang tính ngắn hạn trong ngành, dự án giữa Galliano và Zara kéo dài hai năm, trong đó nhà thiết kế được quyền “giải cấu trúc” kho lưu trữ của thương hiệu để tái diễn giải các thiết kế theo hướng “re-authoring”. Đây không chỉ là một màn cộng tác sáng tạo, mà còn là cuộc thử nghiệm về quyền tác giả trong thời trang đại chúng, nơi di sản của một nhà thiết kế couture được đưa vào hệ thống sản xuất nhanh và quy mô lớn.

Phản ứng ngành thời trang lập tức chia làm hai thái cực. Với một bên, đây là một “nước cờ quyền lực” của Inditex: tận dụng sức nặng biểu tượng của Galliano để nâng cấp Zara lên ngưỡng “accessible prestige”: người tiêu dùng có thể sở hữu một phần thẩm mỹ couture với mức giá phổ thông. Trong bối cảnh thời trang xa xỉ không còn là thước đo tuyệt đối của địa vị xã hội, mô hình này khai thác chính khoảng trống giữa khát vọng khách hàng và khả năng chi trả của thế hệ mới.

Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến coi đây là sự xói mòn ranh giới của couture. Khi một nhà thiết kế từng định hình thời trang Pháp cao cấp bước vào hệ thống fast fashion, câu hỏi về tính nguyên bản, tính đạo đức sáng tạo và giá trị độc quyền của thiết kế được đặt lại. Với họ, Galliano không chỉ đang “mở rộng” sáng tạo, mà đang đánh đổi biểu tượng của couture cho tính đại chúng.

Nhìn lại sự nghiệp của ông, Galliano luôn bị hấp dẫn bởi sự đối lập: cao và thấp, sang trọng và bình dân, lịch sử và hiện đại. Từ các show diễn mang tính sân khấu tại Dior đến tinh thần phá cấu trúc tại Margiela, ông chưa từng đứng ngoài cuộc chơi của sự giao thoa. Dù đứng giữa những luồng ý kiến trái chiều, John Galliano vẫn lựa chọn thử nghiệm cùng logic sáng tạo của mình: đưa couture ra khỏi không gian độc quyền để chạm vào đời sống.

Sự hiện diện của các nhà thiết kế high-fashion tại phân khúc đại chúng đánh dấu một cuộc chuyển giao chiến lược về tư duy. Bằng cách đưa nghệ thuật cắt may và nhãn quan Haute Couture vào quy mô sản xuất công nghiệp, họ đã thổi vào những sản phẩm phổ quát một chiều sâu thẩm mỹ vốn chỉ thuộc về giới tinh hoa. Trong bối cảnh Post-Luxury, giá trị của một nhà thiết kế không còn đơn thuần nằm ở tính độc bản hay sự khan hiếm, mà được định nghĩa bởi khả năng “dân chủ hóa” các tiêu chuẩn thiết kế.

Thành công thực thụ là khi tư duy thiết kế có thể chạm đến hàng triệu người, thay vì chỉ một vài cá nhân trên thảm đỏ.

Xem thêm:

Grace Wales Bonner đến Hermès: Làn gió mới khuấy đảo giới thời trang cao cấp

Matthieu Blazy sẽ viết gì lên trang mới của Chanel?

Hit or miss: Các tân giám đốc sáng tạo chọn LHP Venice 2025 làm nơi “debut”