Chia đều trách nhiệm nuôi dạy con trong gia đình hiện đại

NỘI DUNG CHÍNH Lập kế hoạch phân công rõ ràng ngay từ đầu: Không dựa vào sự tự giác tự nhiên, các cặp vợ chồng cần chủ động chia sẻ việc nhà và chăm con ngay từ kỳ nghỉ thai sản để tránh hình thành các thói quen bất bình đẳng. Chia sẻ trách nhiệm toàn diện thay vì quản lý: Thay vì người vợ làm “quản lý” giao việc, hai vợ chồng cần chia ca trực độc lập, tự chủ động trong các khâu (ngay cả khi nuôi con bằng sữa mẹ) và tôn trọng quyết định chăm con của đối phương. Đồng lòng ứng phó với định kiến và tình huống khẩn cấp: Hai vợ chồng phải thiết lập ranh giới lịch trình làm việc rõ ràng, khẳng định năng lực của người cha với xã hội (nhà trường, bác sĩ, đồng nghiệp), và có phương án luân phiên xử lý khi con ốm đột xuất.

Để nuôi dạy con bình đẳng khi cả hai vợ chồng đều làm việc 8 tiếng mỗi ngày, các cặp đôi không thể dựa vào sự tự giác tự nhiên mà phải chủ động lập một kế hoạch phân công rõ ràng. Nhiều người thường lầm tưởng rằng phụ nữ sinh ra đã có “bản năng” chăm con khéo hơn nam giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu tâm lý học và xã hội học hiện đại đã chứng minh điều ngược lại: kỹ năng chăm sóc trẻ nhỏ hoàn toàn đến từ sự kiên nhẫn và trải nghiệm thực tế, chứ không phụ thuộc vào giới tính.

Thực tế cho thấy, việc duy trì một mái ấm công bằng khó hơn nhiều so với những gì các cặp đôi hình dung trước khi kết hôn. Ngay cả những cặp vợ chồng trẻ trung, hiện đại và luôn cam kết tôn trọng nhau cũng rất dễ bị cuốn vào các định kiến giới cũ kỹ của xã hội ngay khi có em bé. Nếu người vợ âm thầm ôm đồm hết mọi việc trong giai đoạn đầu, những thói quen bất bình đẳng đó sẽ nhanh chóng “hóa thạch” và ăn sâu bám rễ, dẫn đến sự kiệt sức của người phụ nữ và sự vô tâm vô thức của người đàn ông. Để xây dựng một gia đình mà ở đó cả sự nghiệp của vợ và chồng đều được tôn trọng, hai bên cần thấu hiểu và áp dụng nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức cuộc sống dưới đây.

Làm sao để hai vợ chồng đi làm toàn thời gian chia đều việc nuôi con?

Để chia đều việc chăm con khi cả hai cùng làm toàn thời gian, các cặp vợ chồng phải lập kế hoạch phân công rõ ràng ngay từ đầu, thay vì để việc nhà tự rơi vào tay người vợ theo quán tính. Nhiều cặp đôi hiện đại dù rất tôn trọng sự bình đẳng vẫn dễ rơi vào lối mòn cũ sau khi sinh con. Lý do là vì xã hội thường mặc định phụ nữ khéo chăm con hơn, nhưng thực tế đây là kỹ năng có được nhờ sự kiên nhẫn và thực hành. Việc chia sẻ công việc chỉ có thể thành công khi cả người vợ và người chồng cùng xem nuôi dạy con là trách nhiệm bắt buộc, không phải là việc làm hộ hay “giúp đỡ” lẫn nhau.

Bắt đầu chia sẻ việc nhà và chăm con từ thời điểm nào là tốt nhất?

Thời điểm tốt nhất để thiết lập thói quen chia sẻ việc nhà và chăm con là ngay trong kỳ nghỉ thai sản của cả hai vợ chồng. Những thói quen hình thành trong các tuần đầu tiên sau sinh — như ai là người thay tã, ai thức dậy dỗ con khóc ban đêm — thường sẽ kéo dài trong nhiều năm sau đó. Người vợ không nên ôm đồm hết mọi việc trong lúc cơ thể đang hồi phục. Thay vào đó, người chồng cần tận dụng tối đa số ngày nghỉ phép năm hoặc chế độ nghỉ thai sản cho cha để trực tiếp chăm sóc em bé, từ đó xây dựng sự tự tin và kỹ năng làm bố ngay từ sớm.

Làm sao để giữ bình đẳng khi người mẹ nuôi con bằng sữa mẹ?

Người mẹ nuôi con bằng sữa mẹ vẫn có thể chia sẻ việc chăm con bình đẳng bằng cách giao cho người chồng phụ trách các công đoạn trước và sau khi bé bú. Việc cho trẻ bú không chỉ có mỗi hành động bú sữa, mà bao gồm một chuỗi công việc: bế bé dậy, thay tã, vỗ ợ hơi, dọn dẹp nếu bé trớ sữa và dỗ bé ngủ lại. Vào ban đêm, người chồng có thể dậy bế và thay tã cho con, sau đó đưa cho vợ cho bú, rồi lại đỡ lấy bé để vỗ ợ hơi. Cách làm này giúp cả hai cùng san sẻ gánh nặng mất ngủ và có trách nhiệm ngang nhau.

Cách sắp xếp lịch làm việc cho các cặp đôi có hình thức công việc khác nhau

Khi một người làm văn phòng cố định còn một người làm tự do (freelancer) hoặc làm chủ…, hai vợ chồng cần vạch rõ ranh giới thời gian và không gian làm việc để tránh một người bị quá tải. Người làm việc tại nhà rất khó tập trung nếu vừa phải trông con vừa phải chạy deadline. Giải pháp là người chồng/vợ làm giờ hành chính phải nhận ca trông con hoàn toàn vào buổi sáng hoặc cuối tuần để người kia có thời gian yên tĩnh làm việc. Người làm tự do cũng nên rời khỏi nhà, đến quán cà phê hoặc văn phòng chia sẻ (co-working space) để không bị ngắt quãng bởi tiếng con khóc.

Khái niệm “Phụ huynh chịu trách nhiệm chính theo ca” là gì?

Phụ huynh chịu trách nhiệm chính theo ca là việc phân chia một người hoàn toàn toàn quyền và chịu trách nhiệm 100% đối với việc chăm con trong một khung giờ cố định. Ví dụ, người vợ phụ trách ngày thứ Hai, thứ Tư; người chồng phụ trách ngày thứ Ba, thứ Năm. Trong ca trực của mình, người đó không thể tự ý bỏ đi gặp bạn bè hay làm việc riêng nếu không thỏa thuận trước hoặc tự thuê bảo mẫu. Mô hình này giúp người còn lại hoàn toàn tự do để tham gia các buổi tiệc công ty, đi học thêm hoặc kết nối sự nghiệp mà không phải lo lắng hay cảm thấy tội lỗi.

Tại sao không nên quản lý  công việc của bạn đời?

Không nên quản lý  vì việc liên tục kiểm tra, chỉ đạo cách chồng/vợ chăm con sẽ làm mất động lực của họ và biến người kia thành một “cấp dưới” chỉ biết làm theo lệnh. Bình đẳng thực sự nghĩa là mỗi người được toàn quyền quyết định trong mảng việc mình phụ trách. Nếu người chồng nhận việc tắm cho con hoặc mua quần áo cho con, người vợ nên tôn trọng cách làm và gu thẩm mỹ của chồng, ngay cả khi nó khác biệt với mình. Việc quản lý và dò xét chỉ khiến người vợ mệt mỏi thêm vì phải làm việc trí óc gấp đôi.

Ứng phó thế nào với định kiến “nuôi con là việc của mẹ” từ xã hội?

Để ứng phó với định kiến từ xã hội, hai vợ chồng phải đồng lòng khẳng định năng lực của người cha với nhà trường, bác sĩ và người thân, đồng thời từ chối làm cổng trung gian nhận việc hộ chồng. Khi giáo viên hoặc bác sĩ nhi khoa gọi điện cho người mẹ để bàn về lịch trình của con, người mẹ có thể lịch sự nhưng kiên quyết trả lời: “Việc này chồng phụ trách hoàn toàn, xin vui lòng gọi cho anh ấy”. Tại nơi làm việc, người mẹ cũng cần chủ động duy trì các thói quen công việc như cũ và chia sẻ về việc chồng mình chăm con khéo léo để xóa bỏ tư tưởng “phụ nữ vướng bận con cái”.

Cách xử lý các tình huống khẩn cấp (như con ốm) một cách công bằng

Trong các tình huống khẩn cấp như con bị ốm đột xuất, hai vợ chồng cần có thỏa thuận luân phiên nghỉ việc hoặc bù đắp thời gian cho nhau thay vì mặc định người mẹ phải ở nhà. Nếu một người phải nghỉ làm ngày hôm nay để trông con ốm, người kia phải có trách nhiệm gánh vác việc nhà hoặc trông con vào ngày nghỉ tiếp theo để người kia làm bù việc. Việc chuẩn bị sẵn một danh sách các bên hỗ trợ (như ông bà, bảo mẫu theo giờ hoặc dịch vụ y tế tại nhà) cũng giúp giảm áp lực cho cả hai khi có sự cố xảy ra.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP Đàn ông có thể chăm sóc trẻ sơ sinh tốt như phụ nữ không? Có. Khả năng chăm sóc trẻ sơ sinh phụ thuộc vào sự kiên nhẫn, trải nghiệm thực tế và thời gian ở bên con, chứ không phụ thuộc vào giới tính. Đàn ông hoàn toàn có thể làm tốt mọi việc từ thay tã, tắm rửa đến dỗ con ngủ nếu họ được trao cơ hội thực hành ngay từ đầu. Làm sao để biết việc chia sẻ chăm con đang bị bất bình đẳng? Dấu hiệu rõ nhất là một người luôn cảm thấy kiệt sức, mất hết thời gian riêng tư và phải liên tục “nhắc nhở”, “giao việc” cho người kia. Khi một người đóng vai trò là “quản lý” còn người kia là “người giúp việc”, đó là sự bất bình đẳng. Người chồng có nên nghỉ thai sản không? Có. Nghiên cứu cho thấy khi người cha nghỉ thai sản và tự tay chăm con trong những tuần đầu, cặp đôi đó sẽ duy trì được sự bình đẳng trong việc nuôi dạy con suốt nhiều năm sau.

 

---

Xem thêm:

•Vì sao phụ nữ Pháp nuôi con nhàn tênh dễ dàng?

•Làm sao để nuôi con mà vẫn thảnh thơi? blog Nicky Khánh Ngọc

•Đi tìm thiên chức phụ nữ hiện đại nuôi con thế nào?

---