Ý nghĩa “diva” trong tư tưởng phụ nữ hiện đại

“Diva” trong tiếng Ý cổ mang nghĩa là “nữ thần”. Báo chí tiếng Anh mượn lại chữ ấy từ khoảng năm 1883, dùng để gọi những nữ danh ca opera, đặc biệt là các giọng nữ cao soprano. Người ta còn có cả phiên bản giống đực dành cho nam danh ca giọng tenor là divo. Đúng là ngay từ đầu, diva đã là một danh hiệu đậm chất nhà hát, sinh ra trong không gian của nhung đỏ, đèn pha lê và những đêm diễn opera. Theo thời gian, từ này đã có nhiều biến đổi về mặt ngữ nghĩa, bước ra khỏi bối cảnh ánh đèn sân khấu để chạm tới đời sống của tất cả phụ nữ hiện đại.

NỘI DUNG CHÍNH Nguồn gốc của diva: Từ này bắt nguồn từ tiếng Ý cổ với nghĩa là nữ thần và được báo chí tiếng Anh dùng từ khoảng năm 1883 để gọi các nữ danh ca opera, đặc biệt là giọng soprano, gắn liền với hình ảnh những đệ nhất quý bà trên sân khấu cổ điển. Một danh xưng cao quý trong âm nhạc: Để được phong là diva, một nữ ca sĩ cần hội tụ giọng hát đỉnh cao, kỹ thuật điêu luyện, sức ảnh hưởng lớn và bề dày cống hiến, cùng bốn yếu tố tài năng, truyền thông, hào quang sân khấu và sự ngưỡng mộ của công chúng, nên danh hiệu này chưa bao giờ dễ trao. Diva trong tư tưởng phụ nữ hiện đại: Vượt khỏi sân khấu, diva ngày nay trở thành biểu tượng cho người phụ nữ cá tính mạnh, gu thời trang nổi bật và làm chủ lĩnh vực của mình, một danh xưng mà mỗi người tự trao cho chính mình thay vì chờ được công nhận.

Một danh xưng cao quý trong âm nhạc

Trong lĩnh vực âm nhạc, diva là danh xưng cao quý dành cho những nữ ca sĩ xuất sắc. Để xứng với hai chữ ấy, một người phụ nữ thường phải hội tụ một giọng hát đỉnh cao, kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện, sức ảnh hưởng rộng lớn và bề dày cống hiến lâu năm cho nghệ thuật. Đó là lý do người ta xếp Maria Callas hay Joan Sutherland vào hàng diva của opera, rồi sau này là Whitney Houston, Aretha Franklin, Mariah Carey, Celine Dion của nhạc đại chúng – những tên tuổi mà tài năng đã được thời gian thử thách và xác nhận.

Một tên tuổi lớn được phong là diva cần có đủ bốn yếu tố chính: tài năng, sức mạnh truyền thông, hào quang sân khấu và sự ngưỡng mộ của công chúng. Ngoài ra, một diva thường phải sở hữu chất giọng quý hiếm, kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện, tư duy và thẩm mỹ âm nhạc xuất chúng. Đó cũng phải là một người có sự cống hiến to lớn và tầm ảnh hưởng tới nhiều thế hệ sau trong lĩnh vực âm nhạc. Cũng bởi đòi hỏi khắt khe như vậy, diva chưa bao giờ là danh hiệu dễ trao, và mỗi nền âm nhạc chỉ có thể tự hào về một vài cái tên thực sự chạm tới tầm vóc ấy.

Ở Việt Nam, ta thường biết đến “bộ tứ diva” là Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh và Hà Trần. Bốn nghệ sĩ lão làng với chất giọng nội lực và bản sắc riêng không thể trộn lẫn: Thanh Lam mãnh liệt và bốc lửa, Hồng Nhung tinh tế mà ngọt ngào, Mỹ Linh trong trẻo cùng lối hát kỹ thuật hiện đại, còn Hà Trần luôn phá cách và giàu tinh thần sáng tạo. Mỗi người một màu sắc, nhưng họ gặp nhau ở bề dày cống hiến và khả năng định hình thẩm mỹ cho cả một thế hệ khán giả, điều khiến danh xưng diva gắn với tên tuổi họ suốt nhiều năm.

CÁC SẮC THÁI CỦA DIVA

Diva là một chữ giàu sắc thái. Bên cạnh nghĩa tôn vinh, nó từng được dùng để mô tả người đàn bà cá tính mạnh đến mức bị xem là khó chiều, kiêu hãnh. Nhà từ điển học Allison Wright từng nhận xét rằng gọi ai đó là diva chẳng khác nào đặt chân lên một sợi chỉ rất mảnh, mỗi bước đi đều kéo theo vô vàn hệ lụy về mặt ý nghĩa, bởi lời khen và lời xúc phạm ngồi sát cạnh nhau đến vậy.

Việc gọi một người là “diva” giống như vạch ra một đường chỉ rất mảnh, và trên đường chỉ ấy có vô vàn hệ luỵ về mặt ngữ nghĩa.”

Cũng vì thế mà ở phương Tây, không ít giọng ca lừng lẫy chối từ danh xưng này. Patti LaBelle từng nói bà không muốn tự gọi mình là diva vì chữ ấy đã bị lạm dụng đến mức chẳng còn hay ho gì. Mariah Carey thừa nhận thấy khó chịu mỗi khi bị gắn nhãn diva. Jennifer Lopez có cả một quãng thời gian cố chứng minh mình không phải một diva. Với họ, diva vốn dĩ là một cái mác cần được rũ bỏ thay vì tự hào.

Diva trong tư tưởng phụ nữ hiện đại

Tất nhiên, lằn ranh giữa lời ngợi ca và lời e dè đôi khi mong manh đến vậy. Thế nhưng, chính ở điểm giao nhau ấy, người phụ nữ hiện đại lại tìm thấy một cách hiểu hoàn toàn khác cho diva. Ngày nay, từ này được xem như danh từ dành cho người phụ nữ có cá tính mạnh, gu thời trang nổi bật, và thực sự giỏi trong công việc mình theo đuổi. Một người phụ nữ có thể là diva trong căn bếp, trong phòng họp, trên sàn diễn hay sau màn hình máy tính, miễn là cô làm chủ được lĩnh vực của mình và mang theo một phong thái không thể trộn lẫn.

Diva khởi đầu là một danh hiệu do truyền thông ban tặng, nhưng đến thời của những người phụ nữ hiện đại, nó dần trở thành thứ mà mỗi người tự trao cho chính mình. Ở Việt Nam, Thu Minh từng gây tranh cãi khi ra mắt sản phẩm mang tên I am Diva. Cô thực sự xem đây là một tính từ chỉ sự kiêu hãnh nhằm truyền tải thông điệp mỗi người đều là diva của riêng cuộc đời mình. 

… không là diva của mọi người, tôi là diva của cuộc đời tôi.

Bởi suy cho cùng, hành trình của chữ diva cũng là hành trình của chính người phụ nữ qua các thời đại. Từ ánh đèn nhà hát opera tới bối cảnh hiện đại, một người phụ nữ cá tính sẽ tự định nghĩa giá trị của mình và diva vẫn luôn là cách gọi đẹp đẽ cho sức mạnh nữ tính. Và có lẽ, người diva quyến rũ và quyền lực nhất không phải người hát hay nhất, mà là người dám sống trọn vẹn với chính mình.

 

 

 

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP Diva nghĩa là gì? Diva bắt nguồn từ tiếng Ý cổ, mang nghĩa là nữ thần, ban đầu dùng để gọi những nữ danh ca opera xuất sắc, đặc biệt là giọng soprano. Tiêu chí để được gọi là diva trong âm nhạc là gì? Một diva cần có giọng hát đỉnh cao, kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện, tư duy âm nhạc sâu sắc, sức ảnh hưởng lớn và bề dày cống hiến lâu năm cho nghệ thuật.  Diva có ý nghĩa gì với phụ nữ hiện đại? Với phụ nữ hiện đại, diva là biểu tượng của cá tính, sự tự tin và bản lĩnh, chỉ người phụ nữ làm chủ lĩnh vực của mình và dám sống đúng với bản sắc riêng.

Xem thêm:

•Diva Hồng Nhung: Mở mắt để thấy cái đẹp

•Diva Mỹ Linh và “sứ mệnh” phát triển một thế hệ trẻ sáng tạo qua đào tạo âm nhạc

•Nhìn lại hành trình thời trang của tiểu diva Ariana Grande