Có những bộ phim ta xem để giải trí, cũng có những bộ phim âm thầm ở lại trong ký ức như một miền trú ẩn. Với nhiều thế hệ khán giả, thế giới của Studio Ghibli thuộc về vế thứ hai. Điều làm nên sức sống bền bỉ của Ghibli không chỉ nằm ở những khung hình đẹp như tranh vẽ hay phần nhạc phim giàu chất thơ, mà còn ở cách các tác phẩm ấy chạm đến cảm xúc, đặc biệt là qua những câu thoại đáng nhớ.
GHIBLI VÀ NHỮNG CÂU THOẠI Ở LẠI CÙNG NĂM THÁNG
“Một khi đã gặp ai đó, ta sẽ không bao giờ thật sự quên họ” – Spirited Away
Trong Spirited Away, Chihiro bước vào thế giới linh hồn với sự hoảng sợ của một đứa trẻ bị ném khỏi vùng an toàn. Cô bé mất tên, lạc khỏi cha mẹ và buộc phải học cách tồn tại giữa những quy tắc xa lạ. Thế nhưng, giữa hành trình ấy, Chihiro cũng gặp Haku, Lin, Vô Diện và những nhân vật đã để lại trong cô những cảm nhận riêng về vùng đất này.
Câu thoại về việc không bao giờ thật sự quên một người mà ta từng gặp gợi nhắc đến cách ký ức vận hành trong đời sống. Có những cuộc gặp rất ngắn, có những người chỉ đi cùng ta qua một đoạn đường, nhưng sự hiện diện của họ vẫn có thể âm thầm thay đổi cách ta nhìn thế giới. Khi Chihiro rời khỏi vùng đất linh hồn, cô có thể không còn nhớ mọi chi tiết rõ ràng, nhưng cảm giác về lòng tốt, sự can đảm và tình bạn đã trở thành một phần trong con người cô.
Đó cũng là vẻ đẹp đặc trưng của Ghibli, không phải mọi mối duyên đều cần một lời kết trọn vẹn. Có những người chỉ đến để giúp ta lớn lên, rồi ở lại trong ký ức như một hồi ức đẹp đẽ.
BÀI LIÊN QUAN
“Trái tim là một gánh nặng thật nặng nề” – Howl’s Moving Castle
Trong Howl’s Moving Castle, trái tim không chỉ là biểu tượng của tình yêu, mà còn là phần khiến con người trở nên mong manh. Howl có thể kiêu hãnh, lộng lẫy và đầy quyền năng, nhưng phía sau vẻ ngoài ấy là một người luôn muốn trốn chạy khỏi tổn thương. Sophie, ngược lại, tưởng như bình thường và tự ti, lại là người đủ kiên nhẫn để nhìn thấy phần yếu mềm bị che giấu của anh.
Câu nói “trái tim là một gánh nặng” khiến tình yêu trong phim Ghibli trở nên khác biệt. Tình yêu không chỉ là sự lãng mạn đẹp đẽ, mà còn là khả năng chấp nhận nỗi sợ, sự bất toàn và những vết nứt của người khác. Có trái tim đồng nghĩa với việc ta sẽ biết đau, biết nhớ, biết bất an. Nhưng cũng chính vì có trái tim, con người mới biết bảo vệ điều mình yêu thương.
Với Ghibli, trưởng thành không phải là trở nên vô cảm để không còn bị tổn thương. Trưởng thành là học cách mang theo trái tim nặng trĩu ấy, nhưng vẫn chọn yêu thương và bước tiếp.
“Hãy nhìn bằng đôi mắt không bị che mờ bởi thù hận” – Princess Mononoke
Princess Mononoke là một trong những tác phẩm mạnh mẽ nhất của Ghibli khi đặt con người, thiên nhiên, lòng tham và bản năng sinh tồn vào một thế đối đầu phức tạp. Trong thế giới ấy, không ai hoàn toàn đúng, cũng không ai hoàn toàn sai. Con người phá rừng để tồn tại, thần linh nổi giận để bảo vệ nơi mình thuộc về, còn Ashitaka đứng giữa những xung đột ấy với mong muốn nhìn mọi thứ bằng sự tỉnh táo.
Câu thoại về “đôi mắt không bị che mờ bởi thù hận” là linh hồn của bộ phim. Nó không yêu cầu con người phải lãng quên tổn thương hay dễ dàng tha thứ cho mọi điều. Thay vào đó, nó nhắc ta rằng thù hận có thể khiến thế giới trở nên méo mó, khiến ta chỉ nhìn thấy kẻ thù mà không còn nhìn thấy nỗi đau phía sau mỗi lựa chọn.
Trong đời sống thực tế, câu nói ấy vẫn giữ nguyên sức ảnh hưởng. Giữa những tranh luận, định kiến và phán xét vội vàng, khả năng nhìn người khác bằng một đôi mắt trong trẻo, khách quan hơn có lẽ là một thử thách không hề dễ dàng.
“Hãy thử cười xem, rồi điều đáng sợ sẽ biến mất” – My Neighbor Totoro
Không có cuộc chiến lớn, không có kẻ phản diện rõ ràng, My Neighbor Totoro chạm vào khán giả bằng nỗi bất an rất đời thường của trẻ nhỏ, khi mẹ ốm, gia đình chuyển nhà, những đêm mưa, cánh đồng rộng và cảm giác không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Trong thế giới ấy, tiếng cười trở thành một cách tự trấn an dịu dàng.
Câu nói về việc thử mỉm cười để xua đi nỗi sợ không phủ nhận sự tồn tại của bất an. Trẻ con vẫn sợ bóng tối, người lớn vẫn sợ mất mát, ai cũng có những lúc thấy mình nhỏ bé trước cuộc đời. Nhưng nụ cười trong My Neighbor Totorogiống như một phép màu giản dị, nó không giải quyết tất cả nhưng giúp con người có thêm dũng khí để đi qua khoảnh khắc khó khăn.
Đó cũng là lý do Totoro trở thành biểu tượng ấm áp của tuổi thơ. Nhân vật Totoro có ý nghĩa đặc biệt, không cần lời thoại phức tạp mà chỉ cần xuất hiện bên cạnh đã đủ khiến người xem cảm thấy thế giới này vẫn còn một nơi an toàn để trở về.
“Cảm hứng sẽ đến rồi đi, điều quan trọng là vẫn tiếp tục” – Kiki’s Delivery Service
Kiki’s Delivery Service là câu chuyện trưởng thành của một cô phù thủy trẻ rời nhà để học cách tự lập. Nhưng thay vì chỉ kể về hành trình phiêu lưu đáng yêu, bộ phim còn chạm đến một cảm giác rất quen thuộc, đó là mất kết nối với chính điều mình từng yêu thích. Kiki từng bay lượn tự nhiên trên bầu trời, rồi một ngày cô không còn nghe được tiếng mèo Jiji và cũng không thể bay như trước.
Câu thoại về cảm hứng trong phim vì thế trở nên đặc biệt gần gũi với những ai từng trải qua cảm giác cạn kiệt. Có những giai đoạn ta không còn thấy vui với công việc mình từng đam mê, không còn tin vào năng lực của bản thân, thậm chí thấy mình như đang đánh mất một phần quan trọng của chính mình.
Ghibli không đưa ra một giải pháp thần kỳ, bộ phim chỉ nhẹ nhàng nói rằng cảm hứng có thể rời đi, nhưng điều đó không có nghĩa là nó biến mất mãi mãi. Đôi khi, ta cần nghỉ ngơi, quan sát, sống chậm lại và cho bản thân cơ hội bắt đầu lại từ những điều nhỏ nhất.
“Gió nổi lên rồi, chúng ta phải sống thôi” – The Wind Rises
Trong The Wind Rises, giấc mơ và mất mát luôn song hành. Bộ phim kể về một người theo đuổi lý tưởng sáng tạo trong một thời đại nhiều biến động, nơi cái đẹp, tham vọng và bi kịch lịch sử đan xen với nhau. Chính vì thế, câu nói “gió nổi lên rồi, chúng ta phải sống thôi” không mang vẻ lạc quan dễ dãi, mà giống như một lời tự nhủ trước cuộc đời nhiều bất định.
Gió trong phim có thể là cảm hứng, cũng có thể là biến cố. Nó nâng cánh những giấc mơ, nhưng cũng cuốn con người vào những hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát. Khi cơn gió nổi lên, ta không thể đứng yên mãi, cũng không thể luôn chọn được hướng gió sẽ đưa mình tới đâu. Điều duy nhất con người có thể làm là tiếp tục sống, tiếp tục yêu, tiếp tục tạo ra điều có ý nghĩa trong khoảng thời gian mình có.
Đó là một trong những câu thoại buồn đẹp nhất của Ghibli, bởi nó không hứa hẹn rằng đời sống sẽ nhẹ nhàng hơn. Nó chỉ khẽ nhắc rằng ngay cả khi mọi thứ mong manh, sự sống vẫn xứng đáng được nâng niu.
“Không ai có thể là chính mình ngay từ đầu” – Whisper of the Heart
Whisper of the Heart là bộ phim dành cho những người từng đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành và tự hỏi mình có đủ tài năng để theo đuổi điều yêu thích hay không. Shizuku yêu sách, thích viết và mang trong mình khao khát được tạo ra một điều gì đó thuộc về riêng mình. Nhưng càng nghiêm túc với ước mơ, cô càng nhận ra sự non nớt của bản thân.
Câu thoại về việc không ai có thể hoàn hảo ngay từ đầu giống như lời an ủi dành cho mọi khởi đầu vụng về. Trước khi một viên đá trở nên sáng đẹp, nó cần được mài giũa. Trước khi một người tìm được giọng nói riêng, họ có thể phải viết ra những trang chưa hay, thử những điều chưa đúng và đối diện với cảm giác thất vọng về chính mình.
Ghibli không lãng mạn hóa ước mơ như một con đường chỉ toàn ánh sáng. Ước mơ trong phim đẹp vì nó đòi hỏi nỗ lực, kiên nhẫn và sự thành thật. Ta không cần trở thành phiên bản rực rỡ nhất ngay lập tức, ta chỉ cần đủ can đảm để bắt đầu.
BÀI LIÊN QUAN
Điểm đặc biệt của những câu thoại trong phim Ghibli là không cố trở thành triết lý lớn lao. Chúng thường xuất hiện trong những khoảnh khắc rất gần gũi và ý nghĩa, khi một nhân vật sợ hãi, khi ai đó nhận ra tình yêu của mình, khi một đứa trẻ phải lớn lên, khi con người đứng trước mất mát hoặc khi thế giới không còn đơn giản như trước. Có lẽ vì vậy, càng trưởng thành, khán giả càng dễ tìm thấy mình trong các bộ phim ấy. Ta thấy lại tuổi thơ trong tiếng cười của Totoro, thấy nỗi kiệt sức trong hành trình của Kiki, thấy sự cô đơn của Howl, thấy lòng can đảm của Chihiro và thấy câu hỏi về cách sống trong từng cơn gió của The Wind Rises.
Xem thêm
•Cô Bé Ponyo của Studio Ghibli cập bến rạp Việt
•Your Name trở lại cùng định dạng IMAX
•Giá trị sống tích cực từ những bộ phim hoạt hình Ghibli
Nhóm thực hiện
Bài: Lan Vy
