Vậy làm thế nào để đối diện với giai đoạn thất nghiệp mà không để bản thân bị cuốn quá sâu vào chuỗi những cảm xúc tự trách, bất lực và mất phương hướng? Hãy cùng ELLE khám phá qua danh sách 11 điều nên làm trong bài viết dưới đây.
Bình thường hóa thất nghiệp
Đầu năm 2026, Tổ chức Lao Động Quốc tế (ILO) dự đoán tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu sẽ duy trì ở mức 4,9%, tương đương khoảng 186 triệu người. Tỷ lệ này cũng đang trên đà tăng nhanh ở Anh và Mỹ, lần lượt đạt 5,1% và 4,6% vào đầu năm nay. Trong khi đó, tại Việt Nam, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý I/2026 là 2,21%, tương đương khoảng 1,06 triệu người. Những con số này cho thấy thất nghiệp không phải một tình huống bất thường hay vấn đề mang tính cá nhân, mà là một thực tế phổ biến của thị trường lao động, thậm chí là một giai đoạn chuyển tiếp gần như không thể tránh khỏi trên con đường theo đuổi sự nghiệp của nhiều người.
Do đó, khi kết thúc một công việc – dù là do chủ động lựa chọn hay hoàn cảnh bắt buộc – bạn nên nhìn nhận điều này như một sự kiện bình thường trong cuộc sống, thay vì xem đó là một thất bại cá nhân. Đây là bước đầu tiên giúp bạn giữ được sự bình tĩnh cần thiết, đánh giá tình huống một cách khách quan và tránh để khoảng thời gian sắp tới trở thành gánh nặng tâm lý quá lớn.
BÀI LIÊN QUAN
Thừa nhận cảm xúc của mình
Cảm giác thất vọng, lo lắng, hụt hẫng hay mất phương hướng là điều khó tránh khỏi trong giai đoạn đầu thất nghiệp, thậm chí có thể kéo dài trong suốt quãng thời gian sau đó. Tuy nhiên, đây đều là những phản ứng tự nhiên trước biến động lớn và không phải trạng thái bất biến. Vì vậy, bạn có thể giảm thiểu ảnh hưởng của chúng bằng một cách tiếp cận chủ động hơn. Hãy thẳng thắn thừa nhận mọi cảm xúc đang hiện diện trong mình, đồng thời cam kết thực hiện những hành động thiết thực mỗi ngày để chăm sóc bản thân và tìm kiếm cơ hội mới. Việc này phần nào giúp bạn đối diện với hoàn cảnh hiện tại dễ dàng hơn, cũng như mang lại cảm giác bản thân vẫn đang từng bước tiến về phía trước.
Không đổ lỗi cho bản thân
Nhiều trường hợp thất nghiệp xuất phát từ biến động trên thị trường hoặc thay đổi từ phía cơ quan, doanh nghiệp, chứ không hoàn toàn bắt nguồn từ thái độ, hành động hay năng lực của bạn. Đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang trải qua nhiều biến động, từ sự chuyển dịch cơ cấu ngành nghề đến xu hướng ứng dụng AI và công nghệ tự động hóa, cùng các vấn đề về chính sách, các công việc đang dần thay đổi và một số được dự đoán sẽ biến mất, khiến người lao động càng phải đối mặt với nguy cơ bị mất việc bất cứ lúc nào.
Do đó, ngoài việc học cách bình thường hóa sự kiện này và chấp nhận những cảm xúc của mình, bạn cũng nên tránh quy toàn bộ trách nhiệm về bản thân. Hãy nhìn nhận tình huống một cách khách quan để phân biệt đâu là những điều mình cần cải thiện, còn đâu là những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát. Trên hết, đừng quên tự nhắc nhở rằng thất nghiệp không phản ánh toàn diện giá trị, năng lực cá nhân hay sự thành bại của bạn, mà đôi khi là dấu mốc cho thấy một chặng đường đã khép lại để mở ra những cơ hội phù hợp hơn ở phía trước.
Tránh cảm thấy xấu hổ
Cảm thấy xấu hổ và muốn né tránh mọi người cũng là những phản ứng khá phổ biến khi rơi vào cảnh thất nghiệp. Một số người thậm chí còn giả vờ vẫn đi làm nhằm tránh để người khác biết rằng mình đã mất việc. Tuy nhiên, như đã đề cập, thất nghiệp vốn là một thực tế phổ biến của thị trường lao động và xuất từ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, đồng thời không phải một điều sai trái hay đáng bị phán xét. Vì thế, nếu cho rằng đây là một cột mốc đáng xấu hổ rồi tìm cách tự cô lập bản thân, bạn có thể sẽ bỏ lỡ cơ hội nhận được sự hỗ trợ về mặt tinh thần từ những người thân thiết, cũng như khả năng tiếp cận với công việc tiềm năng mới thông qua mạng lưới quan hệ xung quanh.
Nghĩ rằng mình đang có hai công việc
Nếu nghĩ rằng mình sẽ hoàn toàn không có gì để làm trong thời gian thất nghiệp, bạn sẽ càng dễ cảm thấy căng thẳng, mất phương hướng và bất lực. Thay vào đó, hãy thử tiếp cận vấn đề từ một góc độ khác: bạn đang có hai công việc cần thực hiện, một là tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp mới và hai là chăm sóc bản thân. Bởi lẽ, quá trình tìm việc đôi khi sẽ không mấy dễ chịu vì thường đi kèm với nguy cơ bị từ chối và lời nhắc nhở về hoàn cảnh hiện tại. Đồng thời, chỉ tập trung vào mục tiêu này cũng có thể dẫn đến sự mất cân bằng trong cuộc sống, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Khi ấy, việc xem chăm sóc bản thân như một công việc toàn thời gian quan trọng không kém tìm kiếm việc làm có thể giúp bạn giảm bớt áp lực trong giai đoạn thất nghiệp. Đây cũng là cách hiệu quả để duy trì chất lượng cuộc sống và chuẩn bị cho mình một trạng thái sẵn sàng hơn để đón nhận những cơ hội mới trong tương lai. Để làm được điều đó, bạn nên xây dựng kế hoạch theo ngày, tuần và tháng cho những hoạt động có ích cho sức khỏe và sự phát triển bản thân, như tập thể dục, chơi thể thao, khám phá nơi mình sinh sống, học kỹ năng mới, gặp gỡ bạn bè hoặc tham gia hoạt động tình nguyện. Đồng thời, đừng quên theo dõi tiến trình thực hiện để có thể duy trì cảm giác có định hướng và ghi nhận những bước tiến mình đã đạt được.
Mở rộng và tận dụng các mối quan hệ
Theo CNBC (2019), một số ước tính cho thấy có đến 70% việc làm không được đăng tải công khai và hơn 80% cơ hội nghề nghiệp đến từ mạng lưới các mối quan hệ xung quanh. Những con số này gợi ý rằng, bên cạnh tìm kiếm thông tin tuyển dụng trên các nền tảng tìm việc, bạn cũng nên cân nhắc chia sẻ tình hình của mình với người thân, bạn bè và đồng nghiệp để gia tăng cơ hội tìm được một công việc phù hợp. Lý do là những người này thường hiểu khá rõ tính cách, năng lực, kinh nghiệm và phong cách làm việc của bạn, từ đó có thể giới thiệu hoặc gợi ý những vị trí tiềm năng giúp bạn phát huy thế mạnh.
Ngoài việc tận dụng mạng lưới sẵn có, bạn còn có thể chủ động mở rộng các mối quan hệ thông qua mạng xã hội, các sự kiện trong ngành hay hội thảo chuyên môn. Cách này vừa giúp bạn tiếp cận thêm nhiều cơ hội việc làm phù hợp, vừa góp phần xây dựng những kết nối có giá trị cho hành trình phát triển sự nghiệp lâu dài.
Đừng tự tạo áp lực về thời gian
Khi thất nghiệp, nhiều người thường vô thức tự tạo áp lực về thời gian cho bản thân. Họ bị thôi thúc bởi suy nghĩ rằng nếu không nhanh chóng tìm được công việc mới, cơ hội nghề nghiệp sẽ ngày càng bị giới hạn và thậm chí không bao giờ xuất hiện nữa. Điều này dễ khiến họ dồn toàn bộ thời gian và năng lượng vào mục tiêu tìm việc, từ đó dẫn đến những hệ quả tiêu cực như đã nêu.
Để giải quyết vấn đề này, bạn có thể áp dụng hai cách tiếp cận hữu ích: Một là, đừng xem tìm việc làm là một tình huống khẩn cấp, mà hãy cho bản thân một khoảng thời gian hợp lý, có thể chia thành những cột mốc nhỏ theo tuần hoặc theo tháng để giảm thiểu áp lực và thuận tiện theo dõi. Hai là, hãy chủ động cải thiện chất lượng cuộc sống hiện tại bằng những hoạt động mang lại niềm vui và có ý nghĩa. Bởi lẽ, não bộ thường chỉ có thể tập trung vào một việc vào một thời điểm nhất định, nên dành sự chú ý cho những trải nghiệm tích cực nói trên sẽ giúp bạn xoa dịu phần nào áp lực phải tìm được việc làm mới ngay lập tức.
Xem thất nghiệp như một kỳ nghỉ phép
Một chiến lược hữu ích khác là xem giai đoạn thất nghiệp như một kỳ nghỉ phép. Trong kỳ nghỉ này, bạn có thêm thời gian và cơ hội để thực hiện những điều mà trước đây thường phải trì hoãn vì công việc bận rộn, chẳng hạn như tập thể dục, chăm sóc sức khỏe, dành thời gian cho gia đình, kết nối với những người thân thiết, học một kỹ năng hoặc ngoại ngữ mới. Với cách nhìn này, khi tìm được một cơ hội mới, bạn có thể nhìn lại những ngày đã qua như một quãng tạm dừng ý nghĩa giúp bạn nạp lại năng lượng và hoàn thiện bản thân, thay vì chỉ nhớ đến nó như một chuỗi ngày đầy áp lực, lo âu và bế tắc.
Khám phá những niềm vui không cần nhiều tiền
Những lo lắng về tiền bạc trong thời gian thất nghiệp có thể khiến bạn cắt giảm hoặc từ bỏ nhiều hoạt động từng mang lại niềm vui cho mình. Quyết định này hoàn toàn dễ hiểu, nhưng bên cạnh đó vẫn có không ít trải nghiệm thú vị và ý nghĩa mà bạn có thể tận hưởng mà không cần chi quá nhiều tiền. Chẳng hạn, bạn có thể dành thời gian cho những người mình quan tâm, thử kết nối lại với một người bạn cũ, đọc sách hoặc học hỏi những kiến thức và kỹ năng mới trên mạng. Ngoài ra, khoảng thời gian này cũng là cơ hội để bạn nhìn nhận lại mối quan hệ của bản thân với tiền bạc và xác định đâu là những nhu cầu thiết yếu, còn đâu là những mong muốn được hình thành bởi thói quen tiêu dùng và ảnh hưởng từ xã hội.
Linh hoạt hơn khi tìm việc
Chúng ta thường có xu hướng ưu tiên tìm kiếm những công việc thuộc lĩnh vực quen thuộc hoặc tương đồng với vị trí từng đảm nhiệm. Điều này có thể giúp bạn khoanh vùng các lựa chọn đúng với chuyên môn và kinh nghiệm của mình, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ khiến bạn bỏ lỡ những cơ hội tiềm năng khác. Trong trường hợp này, linh hoạt mở rộng phạm vi tìm kiếm, bao gồm lĩnh vực, cấp bậc, mức lương và cả vị trí địa lý, sẽ giúp bạn gia tăng khả năng tìm được việc làm. Hơn nữa, đây còn có thể là dịp để bạn thử sức với những hướng đi mới và phù hợp hơn với sở thích cùng mục tiêu nghề nghiệp của bạn.
Ghi nhận những nỗ lực của mình
Cuối cùng, sau khi đã áp dụng các cách tiếp cận và thực hiện những hoạt động trên, bạn đừng quên ghi nhận bản thân vì đã cố gắng hết sức trong khả năng của mình để vượt qua khó khăn. Hãy tự hỏi “Mình sẽ nói gì với người bạn thân nhất để động viên họ?”, sau đó dành cho chính mình những lời động viên tương tự. Cách này không chỉ giúp tiếp thêm niềm tin vào bản thân trong giai đoạn thử thách, mà còn một lần nữa nhắc nhở rằng tình trạng việc làm hay những thay đổi nhất thời trong cuộc sống không thể phản ánh toàn diện giá trị của bạn.
Xem thêm:
•Những điều bạn có thể làm khi cảm thấy mình “vô hình” nơi công sở
•12 cung hoàng đạo cần buông bỏ điều gì trước nửa cuối năm 2026?
•Nhập hội cuồng giày ballet cùng dàn sao K-pop