Vì sao chăm sóc bản thân quá mức có thể dẫn tới kiệt sức?

Hầu hết chúng ta đều hiểu rằng việc chăm sóc bản thân là một cách để ta quan tâm đến sức khỏe thể chất và tinh thần của mình. Nhưng chuyện gì xảy ra khi ta làm điều này quá mức? Đó là lúc xuất hiện trào lưu trên TikTok mang tên “wellnessmaxxing” (tối đa hoá chăm sóc sức khoẻ). Khái niệm này có thể hiểu là khi bạn muốn tăng năng suất khi chăm sóc sức khoẻ bằng cách… thực hiện càng nhiều việc chăm sóc bản thân cùng lúc càng tốt.

Thế nhưng điều này tự nó đã mâu thuẫn với chính bản chất của self-care, vốn bắt nguồn từ những khái niệm như chánh niệm và thiền định, những thực hành đề cao việc chậm lại và làm ít đi thay vì ôm đồm quá nhiều cùng lúc.

NỘI DUNG CHÍNH Wellnessmaxxing là gì: Trào lưu trên TikTok cổ vũ việc dồn càng nhiều thao tác chăm sóc bản thân vào cùng một lúc càng tốt, đi ngược lại bản chất self-care vốn bắt nguồn từ chánh niệm và thiền định, những thực hành đề cao việc chậm lại thay vì ôm đồm. Nguồn gốc bị bóp méo: Ban đầu wellnessmaxxing là mô hình rèn luyện hành vi, xây thói quen mới bằng cách gắn vào thói quen sẵn có, nhưng khi bị TikTok hóa lại trở thành sự chắp vá, phô trương và lấn át những phương pháp chăm sóc sức khỏe có cơ sở khoa học. Nguy cơ kiệt sức: Việc biến sức khỏe thành thứ để đo đếm và nhồi nhét vào từng khoảnh khắc sống dễ dẫn đến kiệt sức; thông điệp chăm sóc bản thân vốn tích cực, nhưng cách truyền tải theo hướng làm nhiều hơn và hào nhoáng hơn lại sai lệch.

Trào lưu đang lấn át những phương pháp có cơ sở khoa học

Những gì được nói về self-care hiện nay phần lớn được dẫn dắt bởi mạng xã hội, các influencer (người có sức ảnh hưởng), những đoạn reel ngắn trên TikTok và các nền tảng thiếu tính khoa học. Các trào lưu đã thay chỗ cho những phương pháp dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học, để đối phó với căng thẳng, mệt mỏi và kiệt sức. Vì vậy, chỉ cần một trào lưu nghe bắt tai nổi lên là cả cộng đồng mạng chạy theo, bỏ qua giá trị thật cũng như những mặt hại có thể có. Đúng là các video và reel quay cảnh mọi người có thể mang tính giải trí khi ta xem họ tạo những tư thế kỳ cục và ôm đồm hàng loạt hành động self-care một cách phi lý, nhưng điều này đang khiến bản chất của self-care bị đẩy đi quá xa.

HIỂU SELF-CARE ĐÚNG

Theo tờ Psychology Today, wellnessmaxxing thật ra có gốc rễ trong tâm lý học, nhưng đã bị bóp méo, hay TikTok hóa. Ý tưởng ban đầu của wellnessmaxxing là một mô hình rèn luyện hành vi, xây dựng thói quen mới bằng cách gắn chúng vào những thói quen đã có sẵn, chẳng hạn uống một ly nước khi vừa rời giường hoặc vươn vai sau khi kết thúc cuộc gọi Zoom. Khái niệm này chưa bao giờ được tạo ra để thực hiện cùng lúc những việc rời rạc, không liên quan đến nhau. Đúng như bản chất của các nội dung trên mạng xã hội, phiên bản được phô diễn trên mạng chỉ là chắp vá và phô trương, thay vì đầy đủ và thiết thực.

Liệu sức khỏe có đang trở thành thứ để đo đếm?

Trong một thế giới mà chúng ta luôn làm nhiều hơn, nhận thêm nhiều hơn, cam kết nhiều hơn và kỳ vọng ở bản thân nhiều hơn, việc nghĩ rằng lời giải cho sự mệt mỏi là nhồi nhét thêm vào từng khoảnh khắc sống, về bản chất, là một công thức dẫn đến kiệt sức. Chưa hết, nó còn khiến sức khỏe và việc chăm sóc bản thân bị nhìn nhận như thứ có thể đo lường, thay vì một nếp sống lành mạnh mỗi ngày. Một số người sáng tạo nội dung trên TikTok có thể đăng những đoạn reel tự khen mình đang maxing sức khỏe, nhưng cùng lúc, họ vô tình lan truyền một kỳ vọng vô lý và thiếu thực tế về cách chăm sóc bản thân. 

Thông điệp thì đúng, nhưng cách truyền tải lại sai

Thật ra, bản thân thông điệp vốn tích cực, bởi chăm sóc bản thân và sức khỏe là điều quan trọng, giúp ta khỏe mạnh và cân bằng. Nhưng cách thông điệp ấy được trình bày và lan truyền lại có vấn đề, đó là làm nhiều hơn, làm cho thật hào nhoáng, dồn hết vào một lúc, tối đa hóa và tối ưu hóa. Trong khi đó, thiền là sự tĩnh lặng và chú tâm; chánh niệm là sự hiện diện và tỉnh thức. Những lối tư duy này đã tồn tại hàng nghìn năm, còn wellnessmaxxing thì nhiều khả năng sẽ không đi được quãng đường dài đến vậy. Suy cho cùng, ta có thể tĩnh lặng, chú tâm, hiện diện và tỉnh thức đến mức nào nếu tâm trí chỉ dồn vào việc thực hiện càng nhiều thao tác chăm sóc bản thân một lúc càng tốt?

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP Wellnessmaxxing là gì? Wellnessmaxxing là trào lưu chăm sóc sức khỏe trên TikTok, cổ vũ việc thực hiện càng nhiều hành động self-care cùng lúc càng tốt để tối đa hóa hiệu quả. Vì sao wellnessmaxxing lại mâu thuẫn với self-care? Vì self-care bắt nguồn từ chánh niệm và thiền định, đề cao sự tĩnh lặng và chậm lại, trong khi wellnessmaxxing lại dồn ép và ôm đồm, dễ khiến ta kiệt sức thay vì phục hồi. Wellnessmaxxing ban đầu có ý nghĩa gì? Ban đầu đây là mô hình xây dựng thói quen mới bằng cách gắn chúng vào thói quen sẵn có, chứ không phải làm cùng lúc nhiều việc rời rạc như phiên bản lan truyền trên mạng xã hội.

Xem thêm:

•Xây dựng self-care routine như thế nào vào những ngày Đông?

•Self-care tích cực và đơn giản cùng các IT-Girl

•Eileen Gu: Vẻ đẹp được xây dựng bằng hiệu suất