Review “Backrooms”: Bước tiến táo bạo nhưng chưa trọn vẹn của A24

*Bài viết có tiết lộ các tình tiết quan trọng của bộ phim. Độc giả lưu ý trước khi đọc.

Từ một đoạn phim ngắn dài chưa đầy 10 phút trên YouTube đến bom tấn mở màn lớn nhất lịch sử A24, Backrooms không chỉ là câu chuyện thành công hiếm có của một hiện tượng Internet. Bộ phim đầu tay của Kane Parsons biến những hành lang vàng úa vốn chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của cộng đồng mạng thành một trải nghiệm điện ảnh vừa choáng ngợp về thị giác, vừa gợi nhiều suy ngẫm về khủng hoảng bản sắc, nỗi sợ thất bại và cảm giác lạc lối của con người hiện đại. Dù vẫn còn nhiều điểm gây tranh cãi ở phần kịch bản, Backrooms vẫn là một trong những tác phẩm kinh dị đáng chú ý nhất của A24 trong năm nay.

NỘI DUNG CHÍNH Bản chất thực sự của “People Pleasing”: Bộ phim đánh dấu bước ngoặt lớn của hãng A24 khi chuyển hóa thành công một hiện tượng mạng xã hội thành tác phẩm điện ảnh ăn khách, mở ra xu hướng khai thác “nỗi sợ Internet” đặc trưng của thế hệ Gen Z. Sự lên ngôi của nghệ thuật thao túng không gian: Đạo diễn 20 tuổi Kane Parsons đã biến kiến trúc siêu thực (liminal spaces) thành nhân vật trung tâm để dẫn dắt cảm xúc, tạo nên nỗi sợ âm ỉ kéo dài và biến mê cung thành ẩn dụ cho một tâm trí đầy tổn thương, lạc lối. Hạn chế từ kịch bản chưa tương xứng với bối cảnh: Dù sở hữu phần nhìn và bầu không khí xuất sắc, phim vẫn gây tranh cãi do lối kể chuyện còn non tay, sự phát triển nhân vật thiếu chiều sâu và các cuộc đối thoại chưa đủ sức lắng đọng để theo kịp tham vọng lớn của tác phẩm.

 

Backrooms – MỘT MÊ CUNG KHÔNG CHỈ ĐƯỢC XÂY BẰNG BÊ TÔNG

Lấy bối cảnh nước Mỹ những năm 1990, Backrooms theo chân Clark (Chiwetel Ejiofor), một kiến trúc sư từng ôm nhiều hoài bão nhưng giờ chỉ còn là chủ của một cửa hàng nội thất giảm giá đang bên bờ vực phá sản. Sau cuộc hôn nhân đổ vỡ, anh chìm trong nghiện rượu và khủng hoảng tinh thần. Cửa hàng không chỉ là kế sinh nhai cuối cùng mà còn trở thành nơi Clark ăn ngủ mỗi ngày, như một cách trốn chạy khỏi thực tại.

Bước ngoặt kỳ lạ xảy ra khi Clark phát hiện bức tường dưới tầng hầm thực chất là cánh cổng dẫn vào Backrooms. Phía sau lớp tường ấy là một mê cung bất tận với những hành lang phủ giấy dán tường vàng úa, những văn phòng bỏ hoang, cầu thang vô định và vô số căn phòng lặp đi lặp lại một cách phi lý. Càng đi sâu, ranh giới giữa không gian, thời gian và hiện thực càng trở nên mơ hồ. Lo lắng cho bệnh nhân mất tích, bác sĩ tâm lý Mary (Renate Reinsve) quyết định lần theo dấu vết của Clark và cũng bị cuốn vào thế giới kỳ dị này. Từ đây, cả hai không chỉ phải tìm cách sống sót trước những sinh vật bí ẩn lang thang trong mê cung, mà còn buộc phải đối diện với những ký ức, sang chấn và nỗi ám ảnh mà họ luôn cố gắng chôn giấu.

KHÔNG GIAN MỚI LÀ NHÂN VẬT CHÍNH

Điều khiến Backrooms trở nên khác biệt không nằm ở câu chuyện, mà ở cách đạo diễn Kane Parsons biến chính không gian thành nhân vật trung tâm của bộ phim. Nếu The Conjuring gieo rắc nỗi sợ bằng những thế lực siêu nhiên, Hereditary đào sâu bi kịch gia đình, thì Backrooms lại đặt khán giả vào trạng thái bất an bằng thứ quen thuộc nhất: kiến trúc.

Đó là những hành lang trải dài vô tận, những bể bơi cạn nước và các căn phòng bỏ hoang ngập trong ánh đèn vàng úa cùng những món đồ nội thất kì dị. Tất cả đều là những không gian quen thuộc trong đời sống hiện đại, nhưng khi bị bóp méo về tỷ lệ, kết cấu và quy luật vận hành, chúng lập tức trở nên xa lạ và đáng sợ. Người xem không còn cảm giác mình đang bước vào một địa điểm mới, mà như đang lạc trong một ký ức đã bị bẻ cong.

Đó cũng chính là cách Kane Parsons đưa khái niệm liminal spaces – những không gian chuyển tiếp vốn là hiện tượng văn hóa trên Internet – lên màn ảnh rộng. Thay vì chỉ tái hiện những hình ảnh quen thuộc của creepypasta, đạo diễn trẻ biến chúng thành một trải nghiệm điện ảnh đầy ám ảnh. Mỗi khung hình đều gợi lên cảm giác kỳ lạ rằng ta đã từng đi qua nơi ấy ở một thời điểm nào đó, nhưng hoàn toàn không thể nhớ nổi là khi nào hay ở đâu. Cảm giác vừa thân thuộc vừa xa lạ ấy khiến nỗi sợ không bùng nổ bằng những cú hù dọa, mà âm ỉ len lỏi và đeo bám người xem suốt hơn hai giờ đồng hồ.

Xét về mặt dàn dựng, thật khó tin Backrooms là bộ phim điện ảnh đầu tay của Kane Parsons. Ở tuổi 20, đạo diễn trẻ cho thấy sự nhạy bén trong cách sử dụng ngôn ngữ điện ảnh. Anh khéo léo kết hợp thể loại giả tài liệu (found footage) từng làm nên tên tuổi trên YouTube với nhịp điệu của phim kinh dị tâm lý, điểm xuyết những cú jump scare vừa đủ để duy trì cảm giác căng thẳng mà không lấn át nỗi bất an âm ỉ xuyên suốt tác phẩm. Từ tiếng đèn huỳnh quang vo ve không ngừng, gam màu vàng úa ngột ngạt cho đến những hành lang, cầu thang và căn phòng được sắp đặt theo một trật tự phi lý, mọi yếu tố đều phối hợp chặt chẽ để tạo nên một mê cung thị giác, nơi cảm giác lạc lối không chỉ thuộc về nhân vật mà còn dần bao trùm cả người xem.

NỖI ÁM ẢNH MANG TÊN “GIÁ NHƯ”

Ẩn sau lớp vỏ của một bộ phim kinh dị siêu thực, Backrooms thực chất là một câu chuyện về những góc tối trong tâm trí con người. Nhiều nhà phê bình đã liên hệ tác phẩm với khái niệm subjective destitution của nhà phân tâm học Jacques Lacan, trạng thái con người buộc phải đối diện với sự sụp đổ của những ảo tưởng về chính mình. Mê cung của Backrooms không chỉ là một không gian kỳ dị tồn tại ngoài hiện thực, mà còn là hình ảnh ẩn dụ cho những ký ức bị chôn vùi, những lựa chọn sai lầm, những giấc mơ còn dang dở và cả phiên bản mà mỗi người từng hy vọng mình có thể trở thành.

Clark vì thế chưa bao giờ chỉ là một người vô tình lạc vào mê cung. Càng đi sâu vào những hành lang bất tận, anh càng lún sâu vào chính những khoảng trống trong tâm trí mình. Đến một lúc nào đó, Backrooms không còn giống một nhà tù mà dần trở thành nơi trú ẩn, bởi việc tiếp tục tồn tại trong thế giới phi lý ấy dường như dễ chịu hơn rất nhiều so với việc quay trở lại và đối diện với cuộc sống đầy đổ vỡ bên ngoài.  Đó cũng là lúc Backrooms vượt ra khỏi khuôn khổ của một tác phẩm kinh dị thông thường. Mê cung không còn là nơi để chạy trốn quái vật, mà trở thành tấm bản đồ của một tâm trí đầy tổn thương, nơi mỗi ngã rẽ đều dẫn đến một ký ức, một lựa chọn hoặc một điều dang dở chưa từng được hóa giải. Và có lẽ, Kane Parsons không thực sự muốn khiến khán giả sợ hãi bởi những gì ẩn sau các bức tường màu vàng úa. Điều anh muốn để lại là cảm giác bất an khi nhận ra rằng mê cung đáng sợ nhất đôi khi không nằm ở đâu khác ngoài chính tâm trí của mỗi người.

THAM VỌNG LỚN HƠN KHẢ NĂNG KỂ CHUYỆN

Chính tham vọng đưa Backrooms vượt ra khỏi khuôn khổ của một bộ phim kinh dị thông thường cũng là điều khiến tác phẩm trở thành cái tên gây nhiều tranh cãi nhất trong số những dự án gần đây của A24. Kane Parsons xây dựng một thế giới gần như hoàn hảo về mặt thị giác, với hệ thống biểu tượng và ngôn ngữ điện ảnh giàu sức gợi. Thế nhưng, phần kịch bản và sự phát triển nhân vật lại chưa đủ chiều sâu để nâng đỡ toàn bộ những ý niệm mà bộ phim muốn truyền tải.

Clark đã có một xuất phát điểm tâm lý tiềm năng, nhưng những biến chuyển trong nội tâm của anh diễn ra quá đột ngột, khiến người xem khó thực sự đồng cảm với lựa chọn cuối cùng của nhân vật. Mary cũng được giới thiệu với một quá khứ đầy sang chấn, song phần lớn chỉ đóng vai trò như chất xúc tác để câu chuyện tiến lên, thay vì được phát triển thành một tuyến nhân vật độc lập. Ngay cả diễn xuất giàu kinh nghiệm của Chiwetel Ejiofor và Renate Reinsve cũng khó khỏa lấp cảm giác rằng bộ phim dành nhiều sự quan tâm cho mê cung hơn là những con người đang mắc kẹt bên trong nó.

Không ít khán giả đã nhận xét rằng Backrooms sở hữu những không gian sống động hơn cả nhân vật. Đó vừa là lời khen dành cho tài năng dàn dựng của Kane Parsons, vừa là hạn chế lớn nhất của bộ phim. Ở nhiều phân cảnh, tác phẩm giống như một chuỗi hiệu ứng thị giác ấn tượng được kết nối bởi một kịch bản còn non tay. Các cuộc đối thoại giữa Clark và Mary đôi khi thiếu sự tương tác nội tâm cần thiết, trong khi những xung đột tâm lý lại được bộc lộ quá trực diện, khiến cảm xúc chưa đủ sức lắng đọng. Khi sự choáng ngợp từ phần hình ảnh dần lắng xuống, điều còn thiếu của Backrooms lại nằm ở lối kể chuyện. Chính khoảng trống ấy khiến những tầng ý nghĩa mà bộ phim gợi mở chưa thực sự đủ sức lưu lại trong tâm trí người xem sau khi rời khỏi rạp.

BACKROOMS: CỘT MỐC MỚI CHO A24 VÀ ĐIỆN ẢNH THẾ HỆ GEN Z

Dẫu vẫn còn những điểm chưa trọn vẹn, Backrooms vẫn là một trong những dấu mốc đáng chú ý nhất của A24 trong vài năm trở lại đây. Thành công của bộ phim không chỉ đến từ doanh thu vượt kỳ vọng, mà còn chứng minh một xu hướng mới của Hollywood: những ý tưởng khởi nguồn từ văn hóa Internet giờ đây hoàn toàn có thể trở thành những tác phẩm điện ảnh đủ sức chinh phục phòng vé. Từ loạt video ngắn trên YouTube, Backrooms đã bước lên màn ảnh rộng và thu hút lượng lớn khán giả trẻ, với khoảng 88% người xem dưới 35 tuổi.  Các hãng phim dường như đã tìm ra cách kết nối với thế hệ Gen Z lớn lên cùng YouTube, game indie, creepypasta và những “nỗi sợ từ Internet” đặc trưng.

Đối với A24, đây cũng là một bước đi mang nhiều ý nghĩa. Sau Hereditary, Midsommar, The Witch hay Talk to Me, hãng tiếp tục mở rộng ranh giới của dòng phim kinh dị nghệ thuật bằng cách khai thác những ám ảnh rất riêng của thời đại số. Nếu những tác phẩm trước đào sâu vào nỗi đau gia đình, đức tin hay sang chấn cá nhân, thì Backrooms lại tìm thấy chất liệu kinh dị ngay trong những ký ức từ Internet. Bộ phim cho thấy kinh dị không nhất thiết phải dựa vào ma quỷ hay các truyền thuyết siêu nhiên, mà vẫn có thể khiến khán giả bất an chỉ bằng cảm giác lạc lối giữa những không gian tưởng chừng quen thuộc.

Thành công của bộ phim cũng khiến A24 nhanh chóng bắt tay vào kế hoạch phát triển thương hiệu. Kane Parsons mong muốn mở rộng Backrooms thành một tuyển tập phim, thay vì chỉ dừng lại ở câu chuyện của Clark. Hiện đạo diễn đang tìm kiếm một biên kịch đồng hành để phát triển phần tiếp theo, với kỳ vọng mở rộng thế giới Backrooms nhưng đồng thời khắc phục những hạn chế về mặt tự sự mà phần đầu còn để lại. Đó cũng là lý do để khán giả có thể kỳ vọng vào Backrooms 2. 

Backrooms (Thực thể quỷ quyệt) hiện đang khởi chiếu tại các rạp chiếu phim trên toàn quốc.

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP Nội dung phim Backrooms (Thực thể quỷ quyệt) của hãng A24 là gì?  Phim Backrooms theo chân Clark, một kiến trúc sư khủng hoảng tinh thần sau ly hôn, vô tình rơi vào một mê cung siêu thực vô tận nằm phía sau bức tường tầng hầm. Tại đây, anh cùng vị bác sĩ tâm lý của mình phải tìm cách sống sót trước các sinh vật kỳ dị và đối diện với những sang chấn nội tâm bị chôn giấu. Điểm mạnh và điểm yếu của phim kinh dị Backrooms là gì? Điểm mạnh của Backrooms là nghệ thuật dàn dựng không gian liminal spaces đỉnh cao, tạo trải nghiệm thị giác choáng ngợp và nỗi sợ âm ỉ. Điểm yếu lớn nhất của phim là phần kịch bản còn non tay, các cuộc đối thoại thiếu chiều sâu và tuyến nhân vật chưa được phát triển tương xứng với bối cảnh. Phim kinh dị Backrooms của đạo diễn Kane Parsons có phần 2 không? Có. Sau thành công thương mại rực rỡ của phần đầu tiên, hãng A24 đã lên kế hoạch phát triển phần 2. Đạo diễn Kane Parsons mong muốn mở rộng Backrooms thành một chuỗi phim tuyển tập (anthology) và hiện đang tìm kiếm biên kịch đồng hành để khắc phục các hạn chế về mặt cốt truyện.

Xem thêm

•Review “Obsession”: Khi trai tốt biến thành kẻ phản diện

•8 bộ phim kinh dị – giật gân định hình thương hiệu A24

•Phim kinh dị chiếu rạp Việt Nam đang bước vào “mùa vàng” mới?