Sự trở lại của truyện dài Doraemon: Nobita và lâu đài dưới đáy biển với phiên bản điện ảnh mới khiến nhiều khán giả một lần nữa sống lại cùng tuổi thơ gắn liền với Doraemon. Sau hơn 40 năm kể từ lần đầu ra mắt, câu chuyện phiêu lưu dưới lòng đại dương được tái hiện bằng công nghệ hoạt hình hiện đại hơn, hình ảnh rực rỡ hơn và quy mô lớn hơn.
Nhưng cùng với những ký ức về Nobita, Shizuka hay những bảo bối thần kỳ, Doraemon tại Việt Nam còn gắn với một câu chuyện đặc biệt ngoài đời thật: chuyến ghé thăm Việt Nam năm 1996 của cố họa sĩ Fujiko F. Fujio và quyết định dùng tiền bản quyền tác phẩm để lập nên Quỹ học bổng Doraemon cho trẻ em nghèo hiếu học.
BÀI LIÊN QUAN
Khi Doraemon trở thành một phần tuổi thơ Việt Nam
Ngày nay, việc một bộ manga Nhật Bản phát hành chính thức tại Việt Nam là điều quen thuộc. Nhưng vào đầu thập niên 1990, Doraemon là một hiện tượng gần như chưa từng có.
Trong bối cảnh thị trường sách thiếu nhi còn khá hạn chế, câu chuyện về cậu bé Nobita vụng về cùng chú mèo máy đến từ tương lai đã lập tức chinh phục độc giả nhỏ tuổi. Chỉ trong thời gian ngắn, Doraemon trở thành cái tên quen thuộc tại trường học, thư viện và các sạp báo trên khắp cả nước.
Điều thú vị là ở giai đoạn đầu, bộ truyện vẫn chưa được phát hành chính thức theo bản quyền. Nhiều nhân vật thậm chí còn được Việt hóa bằng những cái tên rất đặc trưng như “Mèo Ú”, “Chaien lồi rốn” hay “Xê-kô mỏ nhọn”. Những cách gọi ấy ngày nay có thể khiến độc giả bật cười, nhưng lại là một phần ký ức của thế hệ lớn lên cùng Doraemon những năm đầu đổi mới.
Chính sự yêu mến đặc biệt của độc giả Việt Nam đã khiến Doraemon trở thành một trong những hiện tượng xuất bản hiếm hoi thời bấy giờ. Bộ truyện không chỉ bán chạy mà còn góp phần thay đổi thói quen đọc sách của trẻ em, mở đường cho làn sóng manga Nhật Bản tại Việt Nam sau này.
Ngày 13/1/1996, nhằm hoàn tất các thủ tục bản quyền chính thức giữa Nhà xuất bản Kim Đồng và phía Nhật Bản, Fujiko F. Fujio đã có chuyến ghé thăm Việt Nam. Chuyến đi ấy ban đầu chỉ nhằm giải quyết các vấn đề liên quan hành chính, nhưng những gì ông chứng kiến tại đây lại để lại ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều.
Theo nhiều tư liệu được lưu lại, cố họa sĩ bất ngờ khi nhận ra Doraemon được yêu mến sâu rộng đến mức nào tại Việt Nam. Không chỉ trẻ em, ngay cả phụ huynh và giáo viên cũng đón nhận bộ truyện như một tác phẩm mang tính giáo dục tích cực. Có lẽ chính từ sự kết nối đặc biệt ấy, một quyết định giàu tính nhân văn đã được đưa ra.
Di sản của Fujiko F. Fujio
Thay vì nhận toàn bộ khoản tiền bản quyền từ việc phát hành Doraemon tại Việt Nam, Fujiko F. Fujio đã cùng Nhà xuất bản Kim Đồng thành lập Quỹ học bổng Doraemon dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Nguồn kinh phí ban đầu của quỹ đến từ tiền bản quyền Doraemon giai đoạn 1992 – 1996 cùng phần đóng góp từ phía đơn vị phát hành. Theo nhiều tài liệu ghi nhận, quỹ được khởi đầu với số vốn khoảng 2 tỷ đồng, trong đó khoảng 1 tỷ đồng đến từ phần bản quyền liên quan tới tác giả và đối tác Nhật Bản, phần còn lại do Nhà xuất bản Kim Đồng đóng góp từ doanh thu phát hành bộ truyện. Đó là một con số rất lớn trong bối cảnh Việt Nam giữa thập niên 1990.
Quan trọng hơn, đây không đơn thuần là hoạt động từ thiện mang tính hình thức. Quỹ học bổng Doraemon đã duy trì hoạt động suốt nhiều năm, trao hàng nghìn suất học bổng cho học sinh nghèo trên khắp cả nước. Theo các thống kê từng được công bố, quỹ đã hỗ trợ hơn 8.000 học sinh với tổng giá trị nhiều tỷ đồng chỉ trong những năm đầu hoạt động, trước khi tiếp tục được mở rộng ở các giai đoạn sau.
Câu chuyện này trở nên đặc biệt khi phản ánh rất rõ triết lý mà Fujiko F. Fujio luôn gửi gắm trong Doraemon. Suốt hàng chục năm sáng tác, ông không xây dựng Doraemon như một siêu anh hùng hoàn hảo. Chú mèo máy ấy thường giúp Nobita vượt qua khó khăn bằng những bảo bối kỳ diệu, nhưng gần như mọi câu chuyện đều kết thúc bằng một bài học giản dị: phép màu không thể thay thế sự tử tế, lòng dũng cảm hay ý chí bất khuất của con người.
Nobita luôn yếu đuối, hậu đậu và thường xuyên mắc sai lầm. Nhưng cậu vẫn được yêu mến vì chưa bao giờ đánh mất sự lương thiện. Doraemon cũng không xuất hiện để biến mọi thứ thành hoàn hảo. Chú chỉ giúp người khác có thêm cơ hội để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.
Nhìn lại câu chuyện Quỹ học bổng Doraemon, người ta nhận ra triết lý ấy không chỉ nằm trong truyện tranh. Nó hiện diện ngay trong cách tác giả đối xử với độc giả của mình.
Chuyến ghé thăm Việt Nam năm 1996 cũng là những hành trình cuối cùng trong cuộc đời Fujiko F. Fujio. Vài tháng sau đó, vị họa sĩ thiên tài qua đời ở tuổi 62 khi vẫn đang miệt mài bên bàn vẽ, để lại một di sản tinh thần và một quỹ học bổng vô giá tiếp tục đồng hành cùng trẻ em Việt Nam.
Nhiều thế hệ trẻ em Việt Nam biết đến Doraemon qua những trang truyện cũ được chuyền tay nhau trong lớp học. Nhiều người trưởng thành hôm nay vẫn nhớ cảm giác háo hức chờ đợi tập truyện mới vào mỗi dịp hè. Và đâu đó, cũng có những học sinh đã được tiếp thêm cơ hội đến trường nhờ chính quỹ học bổng mang tên chú mèo máy màu xanh ấy.
Có lẽ đó cũng là lý do Doraemon luôn giữ một vị trí rất đặc biệt tại Việt Nam. Không chỉ vì đây là bộ truyện tranh nổi tiếng. Không chỉ vì những chuyến phiêu lưu đưa trẻ em đến tương lai, xuống đáy biển hay bay giữa các vì sao. Đằng sau thế giới tưởng tượng ấy là một con người thật, từng ghé thăm Việt Nam, cảm nhận tình cảm của độc giả nơi đây và chọn cách đáp lại bằng một nghĩa cử kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Khi phiên bản mới của Doraemon: Nobita và lâu đài dưới đáy biển đưa khán giả trở về với những ký ức tuổi thơ, câu chuyện về Fujiko F. Fujio cũng gợi nhắc một điều đẹp đẽ khác. Rằng đôi khi giá trị lớn nhất của một tác phẩm không nằm ở số bản in hay doanh thu phòng vé, mà nằm ở những điều tốt đẹp nó truyền lại cho con người sau khi câu chuyện đã khép lại.
Xem thêm:
•Review phim “Ba trợn”: Cơn ác mộng dân gian ám ảnh
•Review The Mandalorian & Grogu: bản sắc nguyên bản trở lại
•Review phim Mother Mary (2026): Sự tỉnh thức khỏi danh vọng
Nhóm thực hiện
Bài: Phúc Logic
Ảnh: Tổng hợp
